X
تبلیغات
انبار اطلاعات

1

زمين شناسي

سنگ هاي آذرين

مقدمه

حاصل مي شوند . اين سنگ هاي مذاب عمدتاً از عناصر (magma) سنگ ه اي آذرين از سرد شدن و تبلور ماگما

سازنده كانيهاي سيليكاته به همراه مقداري گاز، مخصوصاً بخار آب كه در اثر فشار همه جانبة وارده از سنگ ها در

ماگما باقي مانده، تركيب يا فته اند . چون ماگما از سنگ هاي اطراف سبكتر است به سوي بالا حركت مي كند

وگاهي به سطح زمين رسيده و به صورت آتشفشان فوران مي نمايد . انفجارات مهيبي كه گهگاه در هنگام فوران

آتشفشان ديده مي شود بر اثر خروج گازهايي است كه در نتيجه كاهش فشار همه جانبه در نزديكي سطح زمين آزاد

مي شوند . گاهي براثر گرفتگي دودكش آتشفشان و داخل شدن آبهاي سطحي به آشيانه ماگمايي ان فجارات ناگهاني

و شديدي به وقوع مي پيوندد . فوران آتشفشاني ضمن پرتاب قطعات سنگي غالب اً جريانهاي گدازه اي گسترده اي

مانند ماگما مي باشد، ب ا اين تفاوت كه قسمت اعظم گازهاي خود را از دست داده است . (lava) توليد مي كند . گدازه

به (volcanic) يا آتشفشاني (extrusive) سنگي كه از انجماد گدازه حاصل مي شود در زمره سنگهاي خروجي

شمار مي آيد . ماگمايي كه نتواند به سطح زمين برسد در نهايت در اعماق زمين سرد مي شود . سنگهاي آذريني كه

نام دارد و اگر فرسايش سنگ (plutonic) يا پلوتونيك (intrusive) بدين طريق حاصل مي شوند سنگهاي نفوذي

هاي رويي را كنار نزند، هيچ گاه در سطح زمين مشاهده نمي شوند.

تشكيل ماگما

وقتي سنگي تحت تأثير حرارت قرار مي گيرد، مايع اولية حاصل از ذوب آن شامل درصد زيادي از كانيهاي زود گداز

خواهد بود . چنانچه ذوب ادامه يابد تركيب ماده مذاب به تركيب نهايي آن سنگ نزديك مي شود . اما در بسياري از

گويند و اكثر ماگم اها به (partial melting) موارد ذوب كامل صورت نمي گيرد. فرايند مزبور را ذوب بخشي

اين طريق حاصل مي شوند . حاصل عمل ذوب بخشي ماده مذابي است كه ميزان سيليس آن نسبت به سنگ مادر

بيشتر است . سنگهاي بازالتي داراي سيليس نسبتاً كم و سنگهاي گرانيتي داراي سيليس زيادتري هستند . بنابراين

ماگمايي كه در نتيجة ذوب بخشي به وجود مي آيد از نظر تغييرات تركيب به گرانيت نزديك تر است تا سنگ

مادري كه از آن توليد شده است . يك منبع حرارت، ناشي از متلاشي شدن عناصر راديواكتيو است كه در گوشته

فوقاني و پوسته متمركزند . فشار با افزايش عمق زياد مي شود . زيرا وقتي سنگ حرارت مي بيند منبسط مي شود و

افزايش فشار در اعماق مانع اين عمل است . لذا جهت غلبه بر افزايش فشار همه جان به، براي ذوب سنگهايي كه در

اعماق مدفونند حرارت زيادي بايد صرف شود . به طور كلي افزايش فشار همه جانبه سبب بالا رفتن نقطه ذوب مي

شود. در طبيعت، سنگهايي كه در اعماق مدفونند به يكي از دو دليل زير ذوب مي شوند . اولاً هنگامي كه حرارت

سنگها به نقطه ذوب رسيد سنگ ذوب مي شود . ثانياً بي آنكه درجة حرارت افزايش يابد، كاهش فشار همه جانبه

مي تواند نقطه ذوب را به مقدار كافي پايين آورد و سبب ذوب سنگ شود.

آب به علت ساختمان خاص مولكولي خود جدا شدن پيوندهاي يوني را در كانيها آسان مي كند . چون آب در همه

سنگهاي پوسته زمين وجود دارد، افزايش فشار بخار آب را بايد عاملي در ذوب سنگها به حساب آورد.

2

ماگما دارند . ماگماهايي كه (viscosity) دو عامل دما و تركيب شيميايي تأثير زيادي روي تحرك و گرانروي

سنگهاي بازالتي را به وجود مي آورند داراي حدود 50 درصد سيليس هستند در حالي كه سنگهايي با تركيب گرانيتي

مثل حلقه هاي زنجير به يكديگر متصل مي شوند و از (Sio بيش از 70 درصد سيليس دارند . مولكولهاي سيليس ( 2

جريان ماگما جلوگيري مي نمايند . گرانروي ماگما ارتباط مستقيم با مقدار سيليس و دماي آن دارد . هر قدر مقدار

سيليس ماگما كمتر باشد آن ماگما روانتر است.

ميزان گاز موجود در ماگما نيز در قابليت تحرك آن مؤثر است . هر قدر گازهاي محلول در ماگما زيادتر باشد ميزان

رواني ماگما افزايش مي يابد . ماگماهايي كه گرانروي زياد دارند مانع مهاجرت گازها به بالا مي شوند . در نتيجه

گازها به صورت حبابها و انبانهايي جمع شده و پس از تراكم زياد، سرانجام با انفجار زياد و همراه با سنگ هاي نيمه

مذاب از دهانه آتشفشان خارج مي شوند . از اين رو ميزان گاز حل شده در ماگما و فرار آسان آن به مقدار زيادي نوع

فوران آتشفشان را تعيين مي كند.

بافت هاي آذرين

در سنگ هاي آذرين براي توصيف ظاهر كلي سنگ بر مبناي اندازه و آرايش بلورهاي به هم (texture) واژه بافت

پيوسته به كار مي رود . مهمترين عامل مؤثر در بافت سنگ سرعت سرد شدن ماگما مي باشد . سرد شدن سريع

سبب تشكيل بلورهاي ريز و سرد شدن آرام باعث به وجود آمدن بلورهاي درشت مي شود . سرعت سرد شدن در

آشيانه ماگمايي واقع در اعماق پوسته بسيار كند و آرام است . در حالي كه يك لايه نازك گدازه در سطح زمين در

عرض چندين ساعت و قطعات مذابي كه از دهانه آتشفشان به بيرون پرتاب مي شوند بلافاصله منجمد مي شوند .

سنگهاي آذريني كه در سطح زمين و يا به صورت توده هاي كوچكي در قسمت هاي فوقاني پوسته تشكيل مي

مي گويند . دانه هاي سنگ هاي (aphanitic) شوند داراي بافت بسيار دانه ريزي هستند كه به آن آفانيتيك

آفانيتيك به قدري كوچكند كه با چشم غير مسلح ديده نمي شوند . وجه مشترك بسياري از سنگ هاي آفانيتيك

وجود حفره هاي حاصل از فرار گاز است.

وقتي توده عظيمي از ماگما در اعماق زمين منجمد مي شود، سنگ هاي آذرين درشت بلوري به وجود مي آيد كه

مي نامند . اين قبيل سنگهاي دانه درشت به صورت توده اي متشكل از بلورهاي درهم (phaneritic) آنرا فانريتيك

رفته تشكيل مي شوند كه در آن اندازه كانيها تقريباً مساوي و آن چنان درشت است كه با چشم غيرمسلح ديده مي

شوند. چون سنگهاي دانه درشت در اعماق زمين تشكيل مي شوند، رخنمون آنها در سطح زمين هنگامي صورت مي

گيرد كه فرسايش، سنگهاي پوششي را (كه زماني اتاق ماگمايي را محصور مي كرد) از بين ببرد.

اگر ماگما حاوي بعضي از بلورهاي درشت باشد و محيط آن تغيير نمايد، مثلاً بر اثر فوران به سطح زمين برسد،

قسمت مذاب آن با سرعت سرد مي شود . در اين حالت سنگ حاصل داراي بلورهاي درشت در خميره هاي از

مي نامند. (porphyritic texture) بلورهاي ريزتر بوده واين نوع بافت را بافت پورفيري

در بعضي از فورانهاي آتشفشاني مواد مذاب به هوا پرتاب شده و به سرعت سرد مي شوند . سرد شدن سريع سبب

مي شود. شيشه وقتي تشكيل مي شود كه يونها (glassy texture) تشكيل سنگ هايي با بافت شيشه اي

فرصت كافي براي اجتماع در يك ساختمان بلوري منظم نداشته باش ند. نوع متداول شيشه طبيعي ابسيدين

ناميده مي شود. (obsidian)

بعضي از سنگ هاي آذرين از سرد شدن قطعات سنگي منفردي كه در هنگام فوران آتشفشان به هوا پرتاب مي

شوند به وجود آمده اند . ذرات پرتاب شده ممكن است به صورت خاكستر بسيار دانه ريز، بمب هاي مذاب آتشفشاني،

3

يا قطعات زاويه دار بزرگ كه از ديواره دودكش آتشفشان كنده شده، باشند . سنگ هاي آذريني كه از اين گونه

مي باشند. (pyroclastic texture) قطعات سنگي تشكيل شده باشند داراي بافت آذرآواري

اگر گدازه به محض آزاد شدن گازهاي محلول در آن فوراً منجمد گردد و حبابهاي گاز در سن گ محبوس بمانند

سنگي حفره دار به وجود مي آيد مانند اسكوري (سنگ پاي حمام )، پوزولان (پوكه معدني ) و پونس. در اين صورت

سنگ داراي بافت حفره اي مي باشد.

تركيب كاني شناسي

كانيهاي سازنده سنگ هاي آذرين در نهايت به وسيله تركيب شيميايي ماگمايي كه كانيها از آن متبلور شده اند،

تعيين مي شود . بوون دريافت كه وقتي ماگما در آزمايشگاه سرد مي شود بعضي از كانيها زودتر از بقيه متبلور مي

شوند. به تدريج كه درجه حرارت پايين تر مي آيد كانيهاي ديگر شروع به تبلور مي كنند . با ادامه فرايند تبلور ،

تركيب ماده مذاب (قسمت مايع ماگما بدون در نظر گرفتن قسمت جامد ) پيوسته تغيير مي كند . براي مثال در مرحله

اي كه حدود 50 درصد ماگما انجماد مي يابد، قسمت مذاب تقريباً عاري از آهن، منيزيم و كلسيم مي شود. زيرا اين

عناصر دراولين كانيهايي كه تبلور يافته اند وارد شده اند . اما در عين حال، ماده مذاب از عناصر ي مانند سديم و

پتاسيم كه در مراحل بعدي به كاني تبديل مي شوند، غني مي گردد . مقدار سيليس موجود در ماده مذاب نيز در

مراحل آخر تبلور بيشتر مي شود . بوون همچنين نشان داد كه اگر يك كاني بعد از تبلور در ماده مذاب باقي بماند، با

آن وارد واكنش شده و كاني بعد از خود را در سري توالي به وجود مي آورد . به همين علت اين توالي كانيها را

مي نامند. در قسمت فوقاني شاخه سمت چپ اين سري (Bowen’s reaction series) سري واكنشي بوون

اوليوين اولين كاني تشكيل شده، با ماده مذاب باقي مانده واكنش نموده و پيروكسن را به وجود مي آورد . اين

واكنش ادامه مي يابد تا آخرين كاني اين سري يعني بيوتيت تشكيل شود . اين شاخه سمت چپ را سري واكنشي

ناپيوسته نامند. زيرا هر كاني داراي ساختمان بلوري متفاوتي با بقيه است.

شكل 1: سري واكنشي بوون

4

شاخه سمت راست سري واكنشي بوون از نوع پيوسته است، به طوري كه ابتدا بلورهاي فلدسپات غني از كلسيم

تشكيل مي شود و سپس با يونهاي سديم موجود در مايع واكنش مي دهد و رفته رفته غني از سديم مي شود . گاهي

سردشدن به قدري سريع است كه از تبديل فلدسپاتهاي غني از سديم جلوگيري مي شود . در اين مواقع، بلو رهاي

فلدسپات ساختمان منطقه اي به خود مي گيرن د به طوري كه در قسمت مركزي داراي كلسيم بيشتر و در مناطق

خارجي به تدريج داراي سديم بيشتر مي شود . در مراحل نهايي تبلور، بعد از انجماد قسمت اعظم ماگما، از ماده

مذاب باقي مانده كانيهاي كوارتز، مسكويت فلدسپات پتاسيم دار متبلور مي شود.

نامگذاري سنگ هاي آذرين

چنانچه از نتايج كار بوون انتظار مي رود، كانيهايي كه در شرايط مشابه متبلور مي شوند اكثراً در يك سنگ آذرين

كنار هم ديده مي شوند . لذا طبقه بندي سنگ هاي آذرين با سري واكنشي بوون ارتباط نزديكي دارد . اولين كانيهاي

كه مت بلور مي شوند (فلدسپات كلسيم دار، اوليوين و پيروكسن) سرشار از آهن، منيزيم، كلسيم بوده و سيليس كمي

تشكيل مي شود كه فراوانترين سنگ آذرين خروجي است . لايه فوقاني پوسته (basalt) دارند. ازاين كانيها بازالت

معادل دروني بازالت مي باشد . به علت وجود آهن اين (gabbro) اقيانوسي از بازالت تشكيل شده است . گابرو

سنگها تيره اند و اندكي سنگين تر از ساير سنگهاي آذرين مي باشند.

كانيهايي كه در آخر متبلور مي شوند فلدسپات پتاسيم دار و كوارتزند كه از متشكلين اصلي سنگ گرانيت محسوب

معادل آتشفشاني گرانيت (rhyolite) از معروفترين سنگهاي آذرين است . ريوليت (granite) مي شوند . گرانيت

مي باشد.

گرانيتي (فلسيك) آندزيتي (حدواسط) بازالتي (مافيك) اولترامافيك

نفوذي

(دانه درشت)

گرانيت ديوريت گابرو پريدوتيت

خروجي

دانه ريز

ريوليت آندزيت بازالت ندارد

تركيب

كاني شناسي

- كوارتز

- فلدسپات پتاسيم

- پلاژيوكلاز غني از

سديم

- آمفيبول

- فلدسپات پلاژيوكلاز

متوسط

- بيوتيت

- فلدسپات غني از

كلسيم

- پيروكسن

- اوليوين

- پيروكسن

كانيهاي فرعي

مسكويت

بيوتيت

آمفيبول

پيروكسن

اوليوين

آمفيبول

پلاژيوكلاز غني از

كلسيم

شكل 2: سنگهاي آذرين معمولي

5

در قسمت هاي مياني سري واكنشي بوون، آمفيبول همراه با فلدسپات پلاژيوكلاژ حد واسط سنگهاي آندزيتي را

يك سنگ خاكستري دانه ريز از منشأ آتشفشاني است . آندزيت ها آكثراً (andesite) تشكيل مي دهند . آندزيت

معادل نفوذي آندزيت مي باشد. (diorite) بافت پورفيري دارند. ديوريت

عمدتاً از اوليوين ساخته شده و در سرآغاز سريهاي واكنشي بوون قرار دارد . اين سنگ از (peridotite) پريدوتيت

متشكلين اصلي گوشته فوقاني است. و به ندرت در سطح زمين يافت مي شود.

ويژگي بازالتي آندزيتي گرانيتي

(% ميزان سيليس كم (حدود 50 %) متوسط (حدود 60 %) زياد (حدود 70

گرانروي كم متوسط زياد

گرايش براي تشكيل گدازه زياد متوسط كم

گرايش براي تشكيل

سنگهاي آذر آواري

كم متوسط زياد

نقطه ذوب زياد متوسط كم

شكل 3: تغييرات ويژگي هاي ماگماهاي با تركيب مختلف

اشكال توده هاي آذرين نفوذي

ساخت هاي صفحه اي هستند (dikes) توده هاي آذرين نفوذي داراي اندازه و اشكال م تفاوت هستند . دايك ها

كه لايه هاي رسوبي قبل از خود را قطع مي كنند و زماني به وجود مي آيند كه ماگما به داخل شكستگيها (كه لايه

هاي رسو بي را قطع كرده اند ) تزريق شود. وقتي مواد تزريقي متبلور شوند ساخت هاي صفحه اي به وجود مي آيد .

دايك ها غالباً جهت يافتگي قائم دارند و نسبت به سنگهاي اطراف در مقابل هوازدگي مقاومند.

توده هاي صفحه اي شكل هستند و زماني ايجاد مي شوند كه ماگما در امتداد طبقه بندي سنگ (sills) سيلها

هاي رسوبي تزريق شود . سيل ها اكثراً جهت يافتگي افقي دارند . با وجود اين انواع عمودي آن در جا يي كه لايه ها

شيب دارند شناخته شده است. سيلها عمدتاً از ماگماي بازالتي (كه بسيار روانند) تشكيل مي شوند.

مي نامند كه لايه هاي رسوبي قبل ا ز خود را قطع (batholiths) بزرگترين توده هاي آذرين تزريقي را باتوليت ها

مي كن ند. باتوليت ها غالباً هسته سيستم كوهها را تشكيل مي دهند و تركيب شيميايي آنها در حد گرانيت است . بلور

سنگهاي تشكيل دهنده باتوليتها اغلب دانه درشت است كه به علت زمان تبلور آنها در زمان طولاني مي باشد.__

+ نوشته شده در  چهارشنبه یکم آبان 1392ساعت 17:24  توسط بچه خاکی  | 

١

١

آهك و كاربردهاي آن

تهيه كنندگان : كارشناسان متره و برآورد امور آبياري و زهكشي

حميد وطن چي اكرم جوزداني كتايون آزرمان

www.IrPDF.com

www.IrPDF.com

٢

فهرست مطالب

شرح صفحه

۱- چكيده ............................................................................................................. ۳

۲- مقدمه............................................................................................................... ۴

۳- تاريخچه آهك.................................................................................................... ۶

۴- تهيه آهك از ماسه بادي........................................................................................ ۷

۸.................................................................................................( ۵- جداول ( ۱) و ( ۲

۹.................................................................................................( ۶- جداول ( ۳) و ( ۴

۱۰.................................................................................................( ۷- جداول ( ۵) و ( ۶

۸- روش اسيد شويي................................................................................................ ۱۱

۹- شكل( ۱) الگوريتم تهيه آهك از ماسه بادي............................................................... ۱۲

۱۰ - مشخصات و مزاياي استفاده از آهك...................................................................... ۱۳

۱۱ - كاربرد آهك...................................................................................................... ۱۴

۱۲ - كاربرد آهك در تثبيت بستر كانال و راه .................................................................. ۱۶

۱۳ - منافع تثبيت خاك............................................................................................... ۱۹

۱۴ - استفاده از آهك در ساختمان سازي........................................................................ ۲۰

۱۵ - كاربرد آهك در صنعت ساخت............................................................................... ۲۱

۱۶ - پيشنهادات ....................................................................................................... ۲۳

۱۷ منابع .............................................................................................................. ۲۵

www.IrPDF.com

www.IrPDF.com

٣

چكيده :

آهك و كاربردهاي آن

تاريخچه آهك :

سنگ آهك بدون شك يكي از قديمي ترين موادي است كه از زمانهاي دور مورد

استفاده واقع شده است . دودمانهاي چادرنشين كه در جستجوي چراگاه به مناطق سردسير

و گرمسير مي رفتند با سنگ و گل اجاق مي ساختتند و در آن آتش م ي افروختند . تمام يا

قسمتي از سنگهاي آهكي كه در ساختن اجاق به مصرف مي رسيد ، مي پخته و به آهك زنده

تبديل شده است . آهك زنده پس از بارندگي شكفته شده و به شير آهك تبديل مي گشته و

شير آهك هنگام گرفتن جسمهاي پيرامون خود را بهمديگر چسبانيده است . علاوه بر اين

به استفاده آهك در ساروج (ملات آهك و خاكستر ) در سازه هاي بسيار قديمي از جمله

زيگورات چغازنبيل و ... مي توان اشاره كرد.

طرز تهيه آهك :

الف روش سنتي

ب روش صنعتي (ماشيني)

ج تهيه آهك از ماسه بادي

كاربرد آهك :

١- استفاده از آهك در آسفالت

٢- تثبيت بستر كانال و پايدار نمودن زمين بستر راه

٣- كاربرد آهك در ساختما نسازي

٤- كاربرد آهك در صنعت ساخت (تهيه سيمان تهيه آجر ماسه آهكي صنعت

شيشه سازيتهيه ايتونگ فولاد و )

٥- جلوگيري از حمله ريشه درختان مختلف به لاينينگ كانال و تخريب آن

٦- استفاده از شفته آهكي جايگزين خاكريز پشت ساز هها و

٧- پر كردن درز و دوختن لاي ههاي خاك ، زمانيكه خاكبرداري سازه بصورت قائم انجام شود

٨- كاربرد آهك در صنعت آب

٩- استفاده از آهك جهت تهيه قند از نيشكر

www.IrPDF.com

www.IrPDF.com

٤

آهك و كاربردهاي آن

مقدمه :

تاريخچه آهك :

سنگ آهك بدون شك يكي از قديمي ترين موادي است كه از زمانهاي دور مورد استفاده واقع شده

است. دودمانهاي چادرنشين كه در جستجوي چراگاه به مناطق سردسير و گرمسير مي رفتند با سنگ و گل اجاق

مي ساختتند و در آن آتش مي افروختند. تمام يا قسمتي از سنگهاي آهكي كه در ساختن اجاق به مصرف

مي رسيد ، م ي پخته و به آهك زنده تبديل شده است . آهك زنده پس از بارندگي شكفته شده و به شير آهك

تبديل مي گشته و شير آهك هنگام گرفتن جسمهاي پيرامون خود را بهمديگر چسبانيده است . علاوه بر اين به

استفاده آهك در ساروج (ملات آهك و خاكستر ) در سازه هاي بسيار قديمي از جمله زيگورات چغازنبيل و ...

مي توان اشاره كرد.

طرز تهيه آهك :

از ديدگاه كلي به ٣ صورت مي توان آهك را به عمل آورد :

الف – روش سنتي

ب – روش صنعتي (ماشيني)

ج – تهيه آهك از ماسه بادي

مزاياي استفاده از آهك :

كاهش نفوذ پذيري ملاتها و اندودها در مقابل آب ، كاهش جم ع شدگي ناشي از خشك شدن ملات و ثابت

ماندن حجم آن پس از گرفتن و سخت شدن از محاسن افزودن آهك به ملاتهاي سيماني است.

كاربرد آهك :

به موارد عمده كاربرد شفته آهكي در ذيل اشاره شده است :

١٠ - استفاده از آهك در آسفالت

١١ - تثبيت بستر كانال و پايدار نمودن زمين بستر راه

١٢ - كاربرد آهك در ساختما نسازي

www.IrPDF.com

www.IrPDF.com

٥

١٣ - كاربرد آهك در صنعت ساخت (تهيه سيمان – تهيه آجر ماسه آهكي – صنعت شيشه سازي– تهيه ايتون گ

– فولاد و … )

١٤ - جلوگيري از حمله ريشه درختان مختلف به لاينينگ كانال و تخريب آن

١٥ - استفاده از شفته آهكي جايگزين خاكريز پشت ساز هها و …

١٦ - پر كردن درز و دوختن لاي ههاي خاك ، زمانيكه خاكبرداري سازه بصورت قائم انجام شود

١٧ - كاربرد آهك در صنعت آب

١٨ - استفاده از آهك جهت تهيه قند از نيشكر

www.IrPDF.com

www.IrPDF.com

٦

تاريخچه آهك :

سنگ آهك بدون شك يكي از قديمي ترين موادي است كه از زمانهاي دور مورد استفاده واقع شده

است. چنين گمان م ي رود كه سنگ آهك را چادرنشي ن ها كشف كرده باشند . دودمانهاي چادرنشين كه در

جستجوي چراگاه و هواي معتدل به مناطق سردسير و گرمسير م ي رفتند ، با سنگ و گل اجاق م ي ساختند و در

آن آتش مي افروختند. تمام يا قسمتي از سن گهاي آهكي كه در ساختن اجاق به مصرف مي رسيده ، مي پخته و

به آهك زنده تبديل م ي شده است . آهك زنده پس از بارندگي شكفته شده و به شير آهك تبديل م ي گشته و

شير آهك هنگام گرفتن، جسمهاي پيرامون خود را به همديگر مي چسبانيده است .علاوه بر اين به استفاده آهك

در ساروج ( ملات آهك و خاكستر ) در سازه هاي بسيار قديمي از جمله زيگورات چغازنبيل و ....... ميتوان اشاره

كرد . پختن آهك را روسها از يونانيان و يونانيان از ايرانيان آموختند ، زيرا قديم ي ترين ملات آهكي در ايران

يافت شده است.

طرز تهيه آهك :

از ديدگاه كلي به ٣ صورت مي توان آهك را به عمل آورد .

الف – روش سنتي

ب – روش صنعتي (ماشيني)

ج – تهيه آهك از ماسه بادي

الف روش سنتي :

در اين روش در محل وجود معدن آهك حفر ه هايي ايجاد م ي كردند و نهايتآً زمين جاي كوره را كمي

گود كرده و در آن بته و سنگ آهك را لايه لايه رويهم ميچيدند و رو ي آن را با گل م ي گرفتند و كوره را از

پائين آتش م ي كردند . و روي آهك و خاكستر را مرطوب نگه م ي داشتند ، اينكار باعث م ي شد سنگ آهك به

نقطه ذوب خود برسد و همچنين رطوبت باعث شكفته شدن آهك مي شود ، آهك بصورت مايع از حفره هاي

زيرين خارج م يشود.

ايجاد شده در طبيعت با آب تركيب شده و اين پروسه ادامه م ييابد. Ca(oH)2

ب روش صنعتي (ماشيني) :

در اين روش سنگها را از معادن با سايزهاي بزرگ داخل بونكر م ي ريزند ، زير بونكر دستگاهي به نام

وجود دارد كه سنگها را به سمت داخل هدايت كرده ، با تناژ مشخصي وارد سنگ شكن فكي مي كند . feeder

در اين قسمت سنگها به قطر بين ٢٠ تا ٣٠ سانتي متر تبديل م ي شوند. تسمه نقال ه هايي كه از پائين به

كه زير بونكر feeder بالا در حركت هستند مواد حاصله را داخل بونكر ديگر م ي ريخته ، مواد از بونكر دوم وارد

است ، شده و از آنجا به سن گ شكن چكشي منتقل مي شوند. خروجي اين قسمت سنگهايي با سايز بين ٥ تا ١٢

www.IrPDF.com

www.IrPDF.com

٧

سانتي متر مي باشد. مجدد ًا مواد حاصله توسط تسمه نقال ه هايي وارد سرند م ي شوند . در اينجا خاك از سنگها

بالابرهاي خاص ) شده و از بالا توسط دريچ ه هاي ) skip توسط سرند جدا مي شود. سپس باقيمانده مواد وارد

هيدروليك به كوره منتقل م يشوند.

در كوره در ارتفاع ٦ متري از پائين دور تا دور مشعلهايي وجود دارد و همچنين يك فن دودكش جهت

انتقال حرارت مشغل به سرتاسر كوره از بالا عمل مكش را انجام دهد. در اينجا مواد شروع به پختن م يكنند.

در پائين كوره ٣ دريچه پنوماتيك وجود دارد كه بصورت اتوماتيك باز شده و آهك پخته در قسمت

ديگري شده ، سپس وارد سيلوي آهك م ي شوند ، آهك پخته شده skip زيرين كوره توسط نوار نقال ه هايي وارد

وارد بونكر ديگري كه در ارتفاع قرار دارد ، مي شوند، در اين قسمت توسط دستگاه elevator توسط

هيدراتاسيون ، عمل هيدراتاسيون انجام شده و پودر آهك خشك حاصل مي شود. بدليل عدم شكفتگي پودر

جداكننده) جدا مي شود. ) separator آهك خشك حاصل بصورت كامل ، پودر آهك توسط دستگاه

ج تهيه آهك از ماسه بادي :

هدف از تهيه آهك از ماسه بادي :

با آنكه ايران داراي منابع بسيار زياد سنگ آهك است ، در برخي نقاط مانند خوزستان و كناره شمالي

خليج فارس و درياي عمان به ميزان فراوان ماسه آهكي وجود دارد.

ماسه آهكي را نيز م ي توان مانند سنگ آهك پخت و تبديل به آهك زنده كرد ، و با روش معمول

را از ناخالص ي ها جدا نمود . اين آهك شكفته را م ي توان در ساختن ملات (Ca(oH) آهك شويي ، آهك آبديده ( 2

ماسه – آهك و شفته آهكي مصرف كرد . آهك شكفته پخته شده از ماس ه هاي آهكي داراي ويژگيهاي معمول

آهك است.

بررسي هاي انجام شده نشان دادند كه ماسه باد ي هاي مناطق فوق داراي ماسه بادي آهكي زيادندكه

پختن آنها به منظور بدست آوردن آهك م ي تواند اقتص ادي تر از حمل آهك باشد . آهكي كه بدين روش بدست

مي آيد ، ميتواند براي ساختن ملات ماسه – آهكي و شفته آهكي مصرف شود.

- بهره برداري از ماسه باديهاي داراي نرمه سنگ آهك

نمونه هايي از ماسه بادي كه از ١٣ منطقه خوزستان و سواحل شمالي خليج فارس از لحاظ وجود آهك

(كربنات كلسيم) مورد آزمايش قرار گرفتند.

نتايج آزمايش در جدول ( ١) آمده است.

www.IrPDF.com

www.IrPDF.com

٨

: ( جدول ( ١

رديف محل نمونه برداري ماسه باد يها درصد وزني

كربنات كلسيم

۷۲/ ۱ اميديه خوزستان ۵۴

۶۹/ ۲ اميديه خوزستان ۰۹

۵۰/ ۳ اهواز خوزستان ۶۸

۳۴/ ۴ حميديه خوزستان ۹۶

۳۹/ ۵ شوشتر خوزستان ۷۴

۶۴/ ۶ رامهرمز خوزستان ۸۶

۳۶/ ۷ جاده حميديه اهواز ۵

۲۷/ ۸ جاده سوسنگرد هويزه ۶

۶۹/ ۹ جاده اهواز اميديه ۴۶

۳۰/ ۱۰ الله اكبر خوزستان ۹۹

۵۷/ ۱۱ بندر عباس غير ساحلي ۱۵

۶۹/ ۱۲ بندر عباس ساحلي ۰۹

۶۴/ ۱۳ چاه بهار --- ۱۳

از جدول فوق چنين استنباط مي شود كه ما سه باديهاي مناطق اميديه ، اهواز و رامهرمز خوزستان و

ماسه باديهاي ساحلي و غيرساحلي بندر عباس و ماسه بادي چاه بهار ، چون بيشتر از ٥٠ % نرمه سنگ آهك

دارند براي پخت آهك مناسبند.

اين نمونه ها مورد تجزيه شيميايي قرار گرفتند. نتايج آزماي شها در جدول ( ٢) نشان داده مي شود.

: ( جدول ( ٢

رديف محل نمونه برداري

ماسه بادي ها

درصدوزني

افت سرخ

شدن

SIO2

%

AL2O3

%

FE2O3

%

CAO

%

MGO

%

SO3-2

%

CL-

%

جمع

۹۹/۵۴ ۰/۰۳ ۰/۸۶ ۰/۰۰ ۴۰/۴۴ ۵/۱ ۰/۷۵ ۲۰/۱ ۳۲/ ۱ اميديه خوزستان ۲۶

۹۸/۲۸ ۰/۲۷ ۰/۱۹ ۳/۴ ۲۸/۸۴ ۳ ۵/۸ ۳۰/۳۸ ۲۶/ ۲ اهواز خوزستان ۴

۹۸/۲۵ ۰/۰۳ ۰/۰۰ ۰/۶ ۳۷/۲۴ ۳/۴ ۰/۴ ۲۶/۴۸ ۳۰/ ۳ راهمرمز خوزستان ۶

۹۸/۸۷ ۰/۰۹ ۰/۸۴ ۲ ۳۳/۰۴ ۲/۵۲ ۵/۶۸ ۲۶/۹۸ ۲۷/ ۴ بندرعباس غيرساحلي ۷۲

۱۰۰/۰۲ ۰/۵۴ ۰/۲۷ ۰/۲ ۴۰/۸۸ ۲ ۴/۲۵ ۱۹/۷۶ ۳۲/ ۵ بندرعباس ساحلي ۱۲

۹۹/۰۸ ۰/۳۲ ۰/۶۵ ۰/۴ ۴۰/۳۲ ۲ ۲/۸۵ ۱۹/۴ ۳۳/ ۶ چهابهار - ۱۴

www.IrPDF.com

www.IrPDF.com

٩

روش آزمايشگاهي تهيه آهك از ماسه باد يهاي آهك دار :

١- ماسه بادي از خاك رس (بعنوان چسبنده) به نسبت ٥ تا ١٠ درصد وزن ماسه بادي خوب در هم آميخته و

با آن گل مي سازد و خشت توليد م يكنند .

٢- خشت هاي خشك شده را در كوره در ٩٠٠ الي ١٠٠٠ درجه سانت يگراد مي پزند.

٣- خشت هاي پخته را بلافاصله پس از خارج ساختن از كوره در ظرف مناسبي شكفته و آه كشويي مي كنند.

٤- آب آهك بدست آمده خشك م يشود تا آهك شكفته خالص بدست آيد.

اين روش در مورد ماسه باديهاي زير بكار برده م يشود :

٧٢ درصد كربنات كلسيم / ١- ماسه بادي اميديه با ٥٤

٥٠ درصد كربنات كلسيم / ٢- ماسه بادي اهواز با ٦٨

٦٤ درصد كربنات كلسيم / ٣- ماسه بادي رامهرمز با ٨٦

٦٤ درصد كربنات كلسيم / ٤- ماسه بادي چا هبهار با ١٣

تجزيه شيميايي و درصد بازده آهك هاي حاصل از پختن ، شكفتن و شستن چهار نمونه فوق در

جداول ( ٣) و ( ٤) نشان داده شده است.

: ( جدول ( ٣

رديف

انواع آهكها

درصدوزني

افت سرخ

شدن

SIO2

%

R2O3

%

CAO

%

MGO

%

SO3-2

%

جمع

۱ آهك بدست آمده،ازماسه،بادي

اميديه

۹۸/۱۹ ۰/۷۵ ۰/۴ ۵۹/۹۲ ۹/۲۶ ۲/۲۴ ۲۵/۶۲

۲ آهك بدست آمده،ازماسه،بادي

اهواز

۹۹/۱۴ ۰/۸۴ ۲ ۵۸/۵ ۱۱/۲۶ ۷/۷۸ ۱۸/۷۲

۳ آهك بدست آمده،ازماسه،بادي

رامهرمز

۹۸/۶۱ ۰/۵ ۰/۴ ۶۴/۶۹ ۷/۴۸ ۱/۹ ۲۴/۱۴

۴ آهك بدست آمده،ازماسه،بادي

چاه بهار

۹۸/۵۸ ۰/۵۲ ۰/۴ ۶۴/۹۶ ۶/۶۴ ۱/۷۶ ۲۴/۳

: ( جدول ( ٤

رديف

مشخصات خشت خام

وزن خشت خام

برحسب گرم

وزن آهك شكفته خلص و خشك

برحسب گرم

درصد

بازده

۵۲ ۶۰ ۱۱۵/ ۱ مخلوط % خاك ۹۵ % ماسه بادي اميديه ۲

۴۷/۷ ۱۹۳/۷۶ ۴۰۵/ ۲ مخلوط % خاك ۹۰ % ماسه بادي اهواز ۷۶

۴۸/۴ ۲۴۰ ۳ مخلوط % خاك ۹۰ % ماسه بادي رامهرمز ۴۹۶

۴۴ ۱۱۰ ۴ مخلوط % خاك ۹۰ % ماسه بادي چاه بهار ۲۵۰

www.IrPDF.com

www.IrPDF.com

١٠

وزن آهك شكفته خشك و خالص

 = درصد بازده * × ١٠٠

وزن خشت خام

و ASTM.C از آهك هاي مشخصه در جدول ( ٣) ملات ١ به ٣ گرد آهك و ماسه استاندارد 109

ملات ١ به ٣ آهك و خاك رس (خاك رس خرمشهر) تهيه و قالب فشاري ٢٨ روزه آنها انداز هگيري شده است.

نتايج بدست آمده در جداول ( ٥) و ( ٦) آمده است.

: ( جدول ( ٥

Kg/cm رديف نوع ملات تاب فشاري 2

۲۸ روزه در هواي مرطوب

۲/ ماسه آهك) ۰۴ ) C ۱ ملات ۱ به ۳ آهك اميديه و ماسه استاندارد 109

۶/ ماسه آهك) ۱ ) C ۲ ملات ۱ به ۳ آهك اهواز و ماسه استاندارد 109

۳/ ماسه آهك) ۶ ) C ۳ ملات ۱ به ۳ آهك رامهرمز و ماسه استاندارد 109

۲/ ماسه آهك) ۰۴ ) C ۴ ملات ۱ به ۳ آهك چاه بهار و ماسه استاندارد 109

: ( جدول ( ٦

رديف

نوع ملات

Kg/cm تاب فشار 2

۲۸ روزه در هواي مرطوب

۴ روز در هواي مرطوب و ۲۴ روز زير آب

۱/۰۲ ۲/ ماسه آهك) ۰۴ ) C ۱ ملات ۱ به ۳ آهك اميديه و ماسه استاندارد 109

۴ ۳/ ماسه آهك) ۴ ) C ۲ ملات ۱ به ۳ آهك اهواز و ماسه استاندارد 109

۲ ۲/ ماسه آهك) ۰۴ ) C ۳ ملات ۱ به ۳ آهك رامهرمز و ماسه استاندارد 109

۱/۰۲ ۲/ ماسه آهك) ۳ ) C ۴ ملات ۱ به ۳ آهك چاه بهار و ماسه استاندارد 109

روش كارگاهي توليد آهك از ماسه باديهاي آه كدار :

براي يكنواخت كردن بهر هگيري توليد آهك از ماسه بادي هاي آهك دار روش عملي زير استفاده م يشود :

الف : ماسه بادي را اسيدشويي كرده و افت وزني آن را بدست م يآورند .

www.IrPDF.com

www.IrPDF.com

١١

روش اسيدشويي :

٥٠ گرم ماسه بادي را در جام شيش ه اي ريخته جام را كمي تكان م ي دهند كه ماسه در كف آن پخش شود . -١

روي ماسه پخش شده آنقدر آب مي ريزيم تا ماسه را بپوشاند . كم كم جوهر نمك اضافه كرده و با ميله

شود و از جوشيدن بيافتد. « اسيد شو » شيشه اي بهم مي زنند تا

كف جام را چند بار م يشويند و آنرا خشك م يكنند. ماسه خشك شده را وزن كرده و « اسيد شو » ٢- ماسه

كاهش وزن آنرا نسبت به ماسه اسيد نشده اندازه م يگيرند.

وزن ماسه شسته و خشك – وزن ماسه بادي اسيدشو نشده

 = درصد كاهش وزن × ١٠٠

وزن ماسه بادي اسيد شو نشده

٣- اگركاهش وزن ماس هبادي اسيد شوي خشك از ٥٠ درصد وزن ماسه بادي اوليه بيشتر باشد ، آنرا م يپزند.

ب – براي پختن نرمه سنگ آهك ماسه باديها ، ٥ تا ١٠ درصد وزن خاكشان به آنها خاك رس اضافه م يشود .

سپس از آنها گل م يسازند و با گل خشت م يزنند. خشت را در كوره آجرپزي (كوره تنوره اي ، كوره گردنده ،

كوره تونلي و يا كوره دالاني ) مي پزند.

خشت پخته را به روش آهك شويي شسته تا آب آهك آن از ناخالص ي ها جدا شده و به گودال بريزد (شكل

١). با دوغاب آهك درون گودال ملات گل آهك يا شفته آهك ساخته و يا دوغاب آهك را درون گودال

مي گذارند تا آب آن تبخير شود يا به زمين فرو رود و آهك به خمير آهك تبديل گردد.

ج – خمير آهك بدست آمده را برابر استاندارد آهك و سنت شفته سازي و ملا ت سازي مصرف م ي كنند بجاي

خاك رس از گرد خالص بدست آمده از پختن ماسه بادي هاي آهك دار نيز بعنوان چسبنده استفاده م ي شود .

نكات بدست آمده به شرح زير است :

١- در تهيه خش تها از همان نسبت ٥ الي ١٠ درصد چسبنده ميتوان استفاده كرد.

٢- براي مخلوط كردن گرد آهك با ماسه بادي نياز به آب كمتري است.

٣- باز كردن قال ب ها بلافاصله پس از قالب ريزي امكا ن پذير نيست . در شرايط معمولي حداقل پس از ٢٤ س اعت

ميتوان قالب را باز كرد.

٤- خشت هاي حاصله سس تتر از خش تهاي ساخته شده با ٥% خاك رس بعنوان چسبنده هستند.

٥- در كوره مانند خش ت هاي گلي پخته م ي شوند و مراحل شكفتن و شستشوي آهك حاصله از پخت آنها ،

مشابه خشت هاي گلي است.

www.IrPDF.com

www.IrPDF.com

١٢

نتيجه :

١- بكار بردن آهك بعنوان چسبنده در عمل مشك لتر است.

٢- بكار بردن آهك ميزان ناخالص يها را كاهش مي دهد.

: ( شكل ( ١

www.IrPDF.com

www.IrPDF.com

١٣

مشخصات آهك :

آهك خالص سفيد رنگ است ولي وجود ناخالص ي ها مي تواند تا حدودي باعث تغيير رنگ آن شوند ،

چنانچه ناخالصي هاي سنگ آهك ، كربنات منيزيم باشد آن را سنگ آهك دولوميتي م ي نامند و از پختن آن

آهك منيزيومي حاصل مي شود ، هر گاه ناخالصي سنگ آهك مواد رسي و سيليسي باشد ، از پختن آن بسته به

مقدار ناخالصي ، آهك نيمه آبي يا آهك آبي توليد م يشود.

مزاياي استفاده از آهك :

كاهش نفوذپذيري ملات ها و اندودها به آب ، كاهش جمع شدگي ناشي از خشك شدن ملات و ثابت

ماندن حجم آن پس از گرفتن و سخت شدن از محاسن افزودن آهك به ملات هاي سيماني است . كاهش زمان

خشك شدن مخلوط در نواحي مرطوب ، كاهش ميزان انقباض و انبساط خاك بر اثر رطوبت ، تسريع در

شكستن كلوخه هاي خاك رسي ، افزايش مقاومت ، كاهش نفوذ رطوبت و افزايش دوام و پايايي خاك از جمله

مزاياي استفاده از آهك بشمار م يرود.

طرز تهيه شفته آهك :

جهت تهيه شفته آهك ، پودر آهك را با خاك مخلوط كرده و آن را مرطوب م ي كنند . بدين صورت

كه آهك و خاك را درون حوضچ ه هاي مخ صوصي درون آب ريخته حدود ٣ شبانه روز به همان حال نگهداري

مي كنند. آهك داخل آب شكفته شده و به اصطلاح باز مي شود. تجربه نشان داده است جهت جلوگيري از تورم

بهتر است حداقل ٣ شبانه روز آهك و خاك درون آب بماند و پس از آنكه در اين مدت واكن ش هاي خود را مهار

كرد (يك سري واكنشهاي شيميايي در آن انجام شد ) به مصرف مورد نياز رسانده شود . اين روش تهيه جهت

جلوگيري از ظاهر شدن پتانسيلهاي نهفته ، تور مزايي و جلوگيري از تشكيل سولفاتها م يباشد.

لازم به يادآوري است كه ساختن شفته آهك با خمير آهك يا گرد آهك شكفته و مخلوط نمودن آن با

خاك به منظور دستيابي به شفته آهكي مرغوب مجاز نمي باشد. مصرف دوغاب آهك باعث مي شود كه دوغاب

به راحتي دور دان ههاي خاك را اندود نموده واكنش يكنواخت ميان رس و دوغاب پديد آيد.

www.IrPDF.com

www.IrPDF.com

١٤

شفته را با هر گونه شن بومي كه دست كم ٢٠ % آن ريزدانه خاك ر س دار باشد مي توان ساخت كه در

اين صورت به آن بتن آهكي م يگويند و داراي تاب فشاري كافي براي پي سازي راه خواهد شد.

١٣١٧ ساخته بودند ، به انداز ه اي سخت بود - پي بتن آهكي ميدان فردوسي تهران را كه در سالهاي ١٨

١٣٤٤ كه مي خواستند روسازي از نو بنمايند ، با مته موتوري آن را سوراخ كرده و با بولدوزر - كه در سال ٤٥

تخته هاي بتن آهكي را از كف ميدان و خيابان م ي كنند تا به جاي آن پي ، شن و ماسه در هم بسازند، مقاومت

فشاري اين بتن آهكي بيش از ١٠ نيوتن بر ميليمتر مربع م ي رسيد . بتن آهكي را م يشود در زير پي راهها با

رفت و آمد سنگين ساخت . قابل توجه ا ست در حالت اجرا اگر شفته آهكي داراي ضخامت باشد . در لايه هاي

٣٠ ) ريخته شده و با پشت بيل مكانيكي در هر لايه فشرده م يشود. cm) مختلف

كاربرد آهك :

به موارد عمده كاربرد آهك در ذيل اشاره شده است :

١- كاربرد آهك در آسفالت

٢- تثبيت بستر كانال و پايدار نمودن زمين بستر راه

٣- كاربرد آهك در ساختما نسازي

٤- كاربرد آهك در صنعت ساخت (تهيه سيمان – تهيه آجر ماسه آهكي – صنعت شيشه سازي- تهيه ايتونگ

– فولاد و … )

٥- جلوگيري از حمله ريشه درختان مختلف به لاينينگ و تخريب آن

(Backfill) ٦- استفاده از شفته آهكي جايگزين خاكريزي پشت ساز هها

٧- پركردن درز و دوختن لاي ههاي خاك زمانيكه خاكبرداري سازه بصورت قائم باشد

٨- كاربرد آهك در صنعت آب

٩- كاربرد آهك جهت تهيه قند از نيشكر

با توجه به موارد بسيار كاربرد آهك و ضيق وقت به شرح تعدادي از كاربردهاي مهمتر آن در كارهاي مهندسي

اكتفا مي كنيم.

كاربرد آهك در آسفالت :

تزريق دوغاب آهك شكفته يكي از روشهايي است كه براي اصلاح و ترميم بزرگراهها و جاد ه ها ، در

نقاطي كه خاك زير آسفالت رسي بوده و امكان نشت داشته باشد ، استفاده م ي شود ، با تزريق دوغاب آهك ،

خاك رس ناحيه مورد نظر به شفته آهكي تبديل م ي گردد. يكي از روشهاي تزريق دوغاب آهك اين است كه

سطح روية آسفالتي را سوراخ كرده و با فشار ، آب آهك را در زير لايه آسفالتي راه تزريق كنند . روش ديگر

استفاده از سوراخهايي به قطر ١٥ تا ٢٢ سانتيمتر و عمق ٥٠ تا ٧٠ سانتيمتر بر روي جاده خراب شده م ي باشد

www.IrPDF.com

www.IrPDF.com

١٥

كه گرد آهك شكفته را داخل سوراخها ريخته و به آن آب اضافه م ي كنند و آن را مخلوط م ي نمايند تا خمير

دوغاب تشكيل شود. خاك خارج شده از سوراخ را دوباره داخل آن ريخته و يك لايه قير روي آن م يكشند.

از آهك براي كاهش حساسيت به رطوبت و (HMA) در آمريكا از سال ١٩١٠ در آسفالت آميخته داغ

زدودگي به كار رفته است . در حاليكه شير آهك مدتها افزود ني تائيد شده براي پياد ه روهاي آسفالت ي بوده است .

داراي مزيت هاي مهم ديگري است.

* سفتي و ايستادگي را در برابر شكستگي در دماي پايين م يافزايد

* شيمي اكسيداسيون را در خاك رس براي كاهش سخت شدگي زماني تغيير م يدهد

* ذرات رس را براي گسترش ثبات رطوبت و دوام تغيير م يدهد

- شيرآهك يك اصلاح كننده چندكاره آسفالت است

شير آهك از آميختن آهك زنده با مقدار كافي آب ساخته م يشود تا با استفاده از ميل تركيب آن با

اكسيدها به هيدروكسيد تبديل نش وند. بسته به گونه آهك زنده بكار رفته ميزان آب در تركيب شيميايي متفاوت

است.

چنانكه بسياري از مسئولان بزرگراههاي ايالت دريافت ه اند ، اصلاحات انجام شده در آسفالت داغ

آميخته با شير آهك سالها به عمر آن خواهد افزود . اين اصلاحات م ي تواند از زدودگي ، شياردار شدن ، ترك

خوردگي و كهنگي بكاهد . شير آهك به تنهايي هر يك از اين ويژگيها را م ي افزايد و در تركيب با افزود ه هاي

پليمري نيز خوب كار م ي كند و براي ساخت سيستمهاي پياد هرو كه چندين سال بزرگترين انتظارات را برآورده

است ، خوب است چرخه عمر و بررسي هزينه نشان مي دهد كه ك اربرد آهك در آسفالت بصرفه است . در سال

٢٠٠١ ، نزديك به ٤٠٠٠٠٠ تن در آسفالتهاي آمريكا به كار رفته است.

- شيرآهك برترين عامل زدودگي است

زدودگي هنگامي رخ م ي دهد كه اتصال ميان سيمان آسفالت و مصالح ريزدانه به علت حضور رطوبت

فرو مي ريزد . انواع ويژه اي از مصالح ريزدانه بيشتر در معرض خطر زدودگي هستند و رويدادهاي زيست محيطي

مانند گرما ، بارش سنگين ، چرخ ه هاي يخبندان و راهبندان نقش عمده در زدودگي دارند . شير آهك مؤثرترين

عامل ضد زدودگي در دسترس است و ايالتهاي داراي مشكلات جدي زدودگي آن را بسيار به كار م يبرند.

هنگاميكه آهك به آميخته داغ افزوده مي شود با مصالح ريزدانه واكنش نشان مي دهد و اتصال ميان

قير و سنگ را محكم مي كند. در همان زمان كه آهك مصالح ريزدانه را تحت عمل قرار مي دهد ، با خود

آسفالت نيز واكنش مي دهد. آهك با مولكولهاي بسيار قطبي شده نيز واكنش نشان مي دهد كه مي توانند در

آميخته ، واكنش نشان دهند و كفهاي محلول در آب توليد كنند كه زدودگي را م ي افزايد. هنگاميكه آن مولكولها

با آهك واكنش نشان م يدهند نمكهاي غير محلول ايجاد م يكنند كه ديگر آب را جذب نم يكنند.

www.IrPDF.com

www.IrPDF.com

١٦

بجز اين ، پراكندگي ذرات ريز شير آهك در ميان آميخته ، آن را سفت تر كرده و احتمال شكستن

مكانيكي اتصال ميان سيمان آسفالت و مصالح ريزدانه كاهش م ييابد (حتي اگر آب نباشد) .

- شير آهك سفتي را م يافزايد و از شيار دار شدن م يكاهد

شياردار شدن دگرديسي هميشگي آسفالت است و هنگامي رخ م ي دهد كه كش ساني بيش از اندازه شود .

توانايي شير آهك در سف ت تر كردن آميخته آسفالت در برابر شياردار شدن بازتابي از كاركرد برتر آن به عنوان

پركننده فعال معدني است . برخلاف بيشتر پركنند ه هاي معدني ، آهك از نظر شيميايي بيشتر فعال است تا بي

اثر . با قير واكنش نشان م ي دهد. اجزاي اضافه را حذف م ي كند و در همان زمان كه ذرات ريز آن در آميخته

پراكنده مي شود ، آن را در برابر شيار دار شدن ، ترك خوردگي و فرسودگي مقاومتر مي كند. سفت شدگي ناشي

سيمان آسفالت را بيفزايد. PG از افزودن شير آهك مي تواند ميزان

كاربرد آهك در تثبيت بستر كانال و پايدار نمودن زمين بستر راه :

استفاده از شفته آهكي در تثبيت كف و جداره كانال در مناطقي كه خاك آن از نوع ماس ه اي و سيلتي

باشد ، بسيار مفيد واقع خواهد شد . پر كردن پشت جداره لاينينگ ، در بالاي دست ك ها به عمق چند سانتيمتر

شكل با شفته آهك جهت جلوگيري ا ز برخورد آبهاي سطحي اطراف كانال به V (بسته به ابعاد كانال ) بصورت

پشت لاينينگها ، استفاده م يشود.

ضريب خميري خاك رس را مي توان با افزودن آهك هيدراته به آن به مقدار زيادي كاهش داد . براي

توسعه راهها با استفاده از نتايج آزمايشگاهي كه بر روي نمونه هايي از بستر راه با آهك و بدون آهك انجام ش ده

١٥ سانتيمتر از قسمت بالاي بستر راه را با ٥ درصد وزني آهك هيدراته / ، اين نتيجه بدست آمد كه بايد ٢٥

تقويت كنند . جدول ذيل به نقل از كتاب ماشين هاي ساختماني و روشهاي اجرايي براي خاك خام و مخلوط

خاك و آهك تهيه شده است.

شماره دامنه خميري ، درصد آهك دامنه ضريب خميري درصد آهك درصدتورم با رطوبت بهينه

٧ % آهك ٥% آهك ٥ ٣ ٠ ٧ ٥ ٣ نمونه ٠

٠/٢ ٨/٦ ١٧ ١٩ ٢٤ ٢٩ ٥٣ ٥٤ ٥٥ ٥٦ ٥٠١

٠/١ ٤/٦ ٦ ٩ ١٤ ٢٧ ٤٣ ٤٣ ٤٥ ٤٩ ٥٠٢

٠/٤ ٣/٧ ١٣ ١٤ ١٣ ١٤ ٤٤ ٤٤ ٤٣ ٣٧ ٥٠٣

٦ ٧ ٩ ٧ ٣٨ ٣٨ ٣٨ ٢٩ ٥٠٤

٤ ٧ ١٦ ٢٤ ٤٠ ٤٠ ٤٤ ٤٥ ٥٠٥

٠/٠ ٣/٥ ٥ ٦ ١٠ ٢٣ ٤٠ ٤٠ ٤٩ ٤٤ ٥٠٦

٤/٥ ١ ٩ ١٣ ٢٧ ٣٧ ٤٣ ٤٥ ٤٩ ٥٠٧

٠/١ ٤/٩ ٧ ٧ ٩ ٢٥ ٤٢ ٤٢ ٤٣ ٤٦ ٥٠٨

٥/٢ ٩ ٩ ١٩ ١٨ ٤٤ ٤٣ ٤٦ ٣٩ ٥١١

٤ ٠ ١٠ ٢٤ ٣٦ ٣٦ ٣٧ ٤٤ ٥١٢

www.IrPDF.com

www.IrPDF.com

١٧

را در ظروف مخصوصي قرار داده (Cao) براي هيدراته كردن آهك ، تحت فشار بخار آب آهك زنده

و درب آن را محكم م يبندند . سپس بخار آب را با فشار ٤ اتمسفر به داخل ظرف وارد م يكنند.

در اثر اين فشار ، آهك كام ً لا شكفته شده و ب ه هيدرات كلسيم تبديل مي شود. لازم به ذكر است كه

٣ برابر نيز ممكن است افزايش يابد. / حجم آب زنده در مجاورت با آب گاهي تا ٥

استعمال آهك براي درجات فرعي خواص بهبود يافته مهندسي را فراهم م ي كند . دو حالت از بهبود

وجود دارد . تغيير پايدارسازي آهك انتخابي ، بسيار مهم براي اصلاح و تغيير در خواص خاك است . آهك

مي تواند تقريبًا تمامي خاكهاي مرغوب را اصلاح كند و تغيير داده در ضمن باربري خاك را افزايش دهد . اما

قابل ملا حظه ترين بهبود خاكهاي رس با پلاستيسيته متوسط تا زياد روي م ي دهد . تغيير بدين خاطر روي

مي دهد كه كاتيونهاي كلسيم تأمين شده بوسيله آهك هيدراته جايگزين كاتيونهاي حاضر در سطح مواد معدني

بالاي سيستم آب آهك ارتقا يابد . بنابراين كاني شناسي سطح خاك PH رستي مي شود كه بوسيله محيط با

رس تغيير كرده منافع ذيل را توليد م يكند :

كاهش پلاستيسيته ، كاهش ظرفيت نگهداري رطوبت ، كاهش تورم : بهبود ، دوام و پايداري توانايي ساخت

يك جايگاه كاري جامد ثبات و تثبيت خاك با آب آهك : تثبيت خاك وقتي روي م ي دهد كه آهك به خاك

اكتيو اضافه ش ده تا قدرت درازمدتي را از طريق واكنش پوزولانتيك توليد كند . اين واكنش هيدراتهاي سيليكات

كلسيم پايدار و هيدراتهاي آلومينات كلسيم توليد م يكند.

بالا بماند، PH واكنش پوزولاني م ي تواند براي دوره درازمدت و طولاني تا وقتي كه آهك كافي حاضر شده و

ادامه يابد.

خاك كه در نتيجه باعث بالا PI تجربه در پروژه هاي آبياري و زهكشي نشان داده است بالا بودن

رفتن تورم خاك مي شود ، مجريان طرح را ملزم به تغيير مقاطع خاكبرداري و خاكريزي و گاهي استفاده از خاك

جايگزين مي نمايد و هزينه هاي پروژه را بالا مي برد. در اينگونه موارد مخلوط نمودن آهك با خاك مورد نظر

پيشنهاد مي گردد.

تصاوير زير نمونه هائي از كاربرد آهك جهت تثبيت بستر كانال و راه را نشان مي دهد .

www.IrPDF.com

www.IrPDF.com

١٨

استفاده از آهك جهت تثبيت بستر كانال

استفاده از آهك جهت تثبيت بستر راه

www.IrPDF.com

www.IrPDF.com

١٩

منافع تثبيت خاك شامل :

١- بهبودهاي بسيار قابل ملاحظه در قدرت برشي

٢- قدرت مستمر همراه با زمان ، حتي بعد از دور ههايي از خسارت زيست محيطي

٣- دوام و پايداري درازمدت طي ده ههايي از خدمات و كار حتي تحت شرايط زيست محيطي شديد

اين منافع عملكرد به منافع اقتصادي كوتاه مدت و درازمدت تبديل و تفسير م يشوند.

در كوت اه مدت در نظر گرفتن سهم ساختاري لايه هاي پايدار شدة آهك در طرح سنگفرش مي تواند

جايگزين هاي مقرون به صرف ه تري را خلق نمايد . يك پروژه درون شهري اخير در پنسيلوانيا ، با يك رويكرد

٢٩ ميليون دلاري آغاز مي شود. يك طرح جايگزين با استفاده از تثبيت آهك ، سازگار با / طراحي سنتي ٣

٢١ ميليون دلار مي ارزد و بيش از ٢٥ درصد / بوده و تنها ٦ ASHTO طرحهاي تجربي و مكانيكي – تجربي

صرفه جويي را به همراه خواهد داشت.

در درازمدت ، تثبيت آهك فراهم كننده منافع عملكردي است كه هزين ه هاي نگهداري را كاهش

مي دهد ، بمنظور نشان دادن اين مسئله تثبيت يك درجه فرعي خاك رس ٨ اينچي با آهك به عنوان بخشي

٢٢ دلار / ٢٤ دلار به ٤٧ / از يك پروژه سنگفرش آسفالت مي تواند هزين ه هاي سيكل درازمدت ٣٠ ساله را از ٤٩

در هر يارد مربع كاهش دهد . علاوه بر اين انتخاب عالي براي بازيافت زير كار جاد ه ها و راههاست . از آنجائيكه

موجوديتهاي دولتي بيشتر جهت احياي زير كار جاد ه هاي فعلي بكار رفته ، اين مقصود كاربرد آهك مهمتر بنظر

مي رسد. تثبيت آهك كار دشواري نمي باشد. بعد از اينكه طرح مخلوط كامل و آزمايش انجام شد . مخلوط در

جايگاه جهت افزودن مقدار مناسبي از آهك به خاك استفاده شده تا ع مق مناسبي مخلوط مي گردد . سائيدن و

مخلوط كردن جهت تركيب آهك و خاك بكار مي رود. براي پيشرفت حداكثر در قدرت و استحكام يا دوام ،

% تراكم دقيقي لازم است . حرارت و آماد ه سازي كامل نيز مهم است . اگر سولفاتهايي در سطوحي بالاتر از ٣

وجود داشته باشد ، روي ههاي خاصي مورد نياز است.

www.IrPDF.com

www.IrPDF.com

٢٠

استفاده از آهك در ساختمان سازي

ملاتهاي بنايي ، گ چ بري ها و گ چ كاري ها : آهك بعنوان تركيب اصلي در ملاتهاي بنايي براي

قرن هاست كه بكار م ي رود ، و اين كاربرد مهم هم در كاربردهاي امروزي هم قديمي به چشم م ي خورد .

ملاتهاي ساخته شد ه با آهك و سيمان قابليت كاري بالايي همراه با قدرت فشاري و نفوذپذيري اندك در مقابل

آب دارند . آهك يك جزء اصلي در گچ بري هاي داخلي و خارجي و گچ كاري ها بوده ، استحكام ، دوام و قابليت

و استانداردهاي ASTM كاري اين پرداخت ها را افزايش مي دهد. همه اين كاربردهاي آهكي بوسيله كاربردهاي

مربوطه حمايت مي شوند.

يك محصول با خلوص S آهك آب خورده براي كاربردهاي بنايي : آهك هيدراته يا آب خورده نوع

بالا و سفيد و مرغوب است . ملاط و يك محصول صرفًا آمريكايي با شرايط سختي بيشتر جهت كار بنايي

هوا خورده ) ، غير از اينكه شامل يك عامل هوايي م ي باشد كه خلا ء هاي ) SA مي باشد. آهك هيدراته نوع

اندكي را در ملات مخلوط ايجاد مي كند ، هر نوع آن بخوبي فراهم كننده ملات با كيفيت عالي است و هر دوي

هستند. ASTM C آنها مشمول 207

عملكرد در كاربردهاي بنايي مدرن : تحقيقات عملكرد ملات هاي آهك – سيمان را با ع ملكرد

ملاتهاي سيمان بنايي مقايسه م ي كند ( كه از سنگ آهك و ساير افزودن ي ها بجاي آهك آب زده استفاده

مي كند ) ، ملاتهاي سيمان – آهك اتصال و چسبندگي و قدرت برشي بالاتري داشته و همچنين نشتي آب

كمتري را نشان م يدهد.

www.IrPDF.com

www.IrPDF.com

٢١

عملكرد در كاربردهاي بنايي تاريخي : بخش اعظم بن ايي توليد شده قبل از ابتداي قرن بيستم از ملات

شن – آهك استفاده مي نمود. الاستيسيته ملاتهاي محتواي آهك بالا امكان انبساط و انقباض ديوارهاي بنايي

تاريخي را بدون وارد آمدن خسارت بر واحدهاي بنايي فراهم م يكند.

نشانگر زيبايي و تغييرپذيري آن S آهك آب زده براي اهداف و مقاصد گچ كاري : آهك آب زدة نوع

براي پرداخت آهك آب ASTM C بوده ، وقتي براي گ چكاري داخلي و خارجي بكار م يرود . استاندارد 206

زده مستلزم آن است كه آهك پرداخت شده ، عاري از هر نوع خاصيت فيزيكي و شيميايي باشد كه باعث

خدشه و ترك در گچ م يگردد.

ساير كاربرد هاي آهك در ساختمان سازي : آماده سازي سايت – آهك م ي تواند براي خشك كردن

سايت هاي مربوط بكار رود . آهك مي تواند با خاك هاي رس در خاك واكنش داده تا مبنايي پايدارتر را براي

ساختمان سازي فراهم كرد.

بتن هوازدة اتوكلا و – آهك همچنين در توليد محصولات بتني سلولي سبك وزن ، مانند بتن

هواخورده اتوكلاوي بكار مي رود كه مي تواند بصورت بلوك يا واحدهاي بنايي عظيم يا سنگ هاي عايق شكل

بگيرد.

ساير محصولات بتني – آهك هيدراته مي تواند به مخلوط بتن در ساخت بلوك و ساير محصولات

بتني اضافه شود تا محصول متراكم تر و مقاوم در برابر آب تو ليد نمايد . با اضافه كردن پلاستيسيته بيشتر ،

مخلوط ، آهك همچنين محصولات ب تني را با لب ه هاي دقيق تر ساخته، انعكاس را بهبود داده و باعث كاهش

زيان از طريق شكستگي م يشود.

آجر سيليكات كلسيم : آجر سيليكات كلسيم در ساختما ن سازي و بنايي استاندارد مانند آجر رسي بكار

مي رود. ماسه با آهك كلسيم بالا در حالت مرطوب مخلوط شده و سپس بصورت آجر قالبگيري شده و اتوكلاو

مي شود. آهك با سيليس واكنش داده و سيليكا ت هاي هيدر اته كلسيم پيچيد ه اي را شكل مي دهد كه آجر را به

هم متصل نموده و پايداري ابعادي بالايي را فراهم مي كند. آهك جهت ا يجاد بلوك آهك – ماسه تو خالي و

ساخت لوله نيز بكار م يرود).

مواد عايق : برخي _______مواد عايق ، كه بصورت يوني ت هاي قالبگيري مي شوند حاوي سيليس و آهك م ي باشند ،

آهك بعنوان عامل پيوند عمل كرده با سيليس حاضر در مخلوط واكنش داده و سيليكا ت هاي كلسيم را شكل

مي دهد. واكنش سيليكات – آهك نيز در ساخت عايق بكار م يرود.

كاربرد آهك در صنعت ساخت :

اشاره مختصر به برخي كاربردهاي آهك در صنعت ساخت :

به ميزان (Cao) ١- تهيه سيمان : مهمترين عناصر تشكيل دهنده سيمان عبارتند از خاك رس و آهك زنده

٦٠ تا ٧٠ درصد كه براي تهيه آهك زنده سنگ آ هك را وارد كوره مي كنند و پس از حرارت دادن به آن دي

يا آهك زنده باقي مي ماند . Cao از آن خارج شده و Co اكسيد كربن 2

www.IrPDF.com

www.IrPDF.com

٢٢

١- سيمان پرتلند آهكي *

اين نوع سيمان شامل ٦ تا ٢٠ درصد آهك م ي باشد. با توجه به نرمي زياد اين نوع سيمان و همچنين

وجود آهك ويژ ه اي در سيمان ، داراي خصوصيات و برتر ي هايي نسبت به سيمان پرتلند معمولي شده كه بطور

مختصر به آنها اشاره م يكنيم.

١- نفوذناپذيري و مقاومت اوليه بيشتر ٢- كاهش نسبت آب به سيمان در بتن تازه ٣- رواني و شك ل پذيري

بهتر ٤- دوام بيشتر در برابر تغييرات دما ٥- رنگ روشنتر و سطح صا فتر بتن ٦ – آب انداختگي كمتر در بتن

٢- آجر ماسه سنگي *

آجر ماسه سنگي از تركيب ماسه سيليسي و آهك ، تحت فشار پخته مي شود و در نتيجه ماده سخت و

مقاوم هيدروسيليكات كلسيم توليد مي گردد و بسته به مواد اوليه بكار رفته مي تواند مقاومتي حدود ٥٠٠ كيلوگرم

بر سانتيمترمربع را تحمل نمايد.

Ca(oH)2 + Sio2 CaoSio2H2o

سيليكات كلسيم هيدراته ماسه + آهك هيدراته

كاربرد آجر ماسه آهكي : ١- پي سازي ٢- كف ها ٣- ديوارهاي حمال ٤- سقف ٥- نماسازي ٦- پياده روها

خواص و مزاياي آجر ماسه آهكي : ١- اقتصادي بودن ٢- مقاومت فشاري بالا ٣- عايق صوتي ٤- ابعاد

يكسان ٥- رنگ يكنواخت ٦- عدم جذب آب و پيدايش شوره روي آجرهاي نما ٨- دوام بيشتر نسبت به

آجرهاي رسي

٣- صنعت شيشه سازي : *

دو تركيب اصلي كه در ساختن شيشه اهميت بيشتري دارند ، عبارتند از آهك و كربنات دو سود و

سيليس و پتاس و اكسيد سرب و سيليس .

آن را بيشتر كنيم شيشه Ph3o و Pho استفاده شده در تركيبات اوليه شيشه را كاهش داده و Cao هر چه مقدار

استفاده م يشود. Pho و Cao شفاف تر خواهد شد به همين دليل براي ساخت آينه از هر دو ماده

٤- ايتونگ : *

معمو ً لا سنگ آهك با دان ه بندي ٠ تا ٩٠ ميكرون در تهيه ايتونگ كاربرد دارد . ايتونگ از پودر سيليس ،

پودر آهك ، سيمان و پودر آلومينيوم توليد م ي گردد و جز مصالح ساختمان م ي باشد كه از شبك ه هاي بتني

www.IrPDF.com

www.IrPDF.com

٢٣

مختلف تشكيل شده است و ٨٠ درصد آن را منافذ هوا و ٢٠ درصد ، از مصالح سنگي و سخت تهيه شده است .

سپس بايد طوري ساخته شود كه با ماشين وزن كم ، مقاومت كافي را در برابر وزن و فشار اعمال شده دارا

٦٠٠ ميليمتر مي تواند فشاري در حدود ٩٥ تن را كه بصورت يكنواخت بر آن × باشد. بلوكي از آن به ابعاد ٢٥٠

وارد مي شود ، تحمل نمايد. ايتونگ هم بصورت بلوك و هم قطعات مسلح م يتواند توليد شود.

خواص :

١- عايق حرارتي

٢- نصب سريع و آسان

٣- غير قابل احتراق

به بازار (Hablex) در شرايط فعلي محصول ايتونگ در كارخان ه اي در منطقه ورامين توليد و با نام هبلكس

عرضه مي شود.

: (Backfill) استفاده از شفته آهكي جايگزين خاكريزي پشت ساز هها

در مور د متراكم كردن خاكريزي پشت سازه هاي كوچك هيدروليكي استفاده از غلطك هاي ماشيني

نياز به اضافه كردن عرض پي كني دارد و در ضمن ممكن است باعث صدمه زدن به سازه شود . همينطور متراكم

كردن خاك به روش دستي در لايه هاي به ضخامت ۱۰ الي ۱۵ سانتيمتر زمان زيادي را مي طلبد و احتياج به

آزمايشاتي از قبيل تراكم ، تست اتربرگ و ... دارد. بنابراين هر دو روش از نظر اقتصادي مقرون به صرفه

نمي باشند.

در اينگونه موارد استفاده از شفته آهكي كه قب ً لا بصورت كامل شكفته شده و زير نظر متخصص

مجرب تهيه شده باشد ، موجب تعديل زمان اجرا و اقتصاد ي تر شدن پروژه م يشود. بايد توجه داشت در صورتي

كه آهك به طور كامل شكفته نشده باشد باعث ايجاد حرارت و گاهي انفجار و صدمه زدن به سازه هاي بتني

مي شود .

پيشنهادات :

- امروزه در اكثر پيمانهاي داخل كشور براي مصالح و فرآورده هاي ساختماني مانند بتن ، فولاد ، سيما ن و ...

مشخصات فني عمومي مانند عيار سيمان ، اسلامپ بتن ، و مقاومت فشاري نمونه ۲۸ روزه و ... در پيمان لحاظ

مي گردد.

- با توجه به موارد كاربرد فراوان آهك متأسفانه براي ملات هاي آهكي تاكنون در مشخصات فني عمومي

پيمان معيار مشخصي براي تشخيص كيفيت ملاتهاي فوق و جود ندارد و در نتيجه موجب سردرگمي پيمانكاران

www.IrPDF.com

www.IrPDF.com

٢٤

از جانب ايشان مي گردد. بنابراين پيشنهاد مي گردد اين امر از (Claim) و در بعضي موارد باعث ادعاي خسارت

طريق دست اندركاران پيگيري شود.

استفاده (Rip-Rap) - براي جلوگيري از اثرات مخرب آبهاي رودخانه ها و دريا از گابيون و يا خشكه چيني

مي شود كه در سيلهاي بزرگ مقاومت زيادي نداشته و نيروي آب باعث جدا شدن سنگها از هم و نهايتًا از بين

رفتن سازه مي شود. بنابراين استفاده از ملات آهكي جهت افزايش چسبندگي و بالا بردن مقاومت سازه

پيش بيني مي شود .

www.IrPDF.com

www.IrPDF.com

٢٥

منابع :

تهران ١٣٥٣ و كتاب راهسازي نوشتة احمد حامي « مصالح ساختمان » ١- حامي ، احمد

تهران ، مؤسسه استاندارد و « استاندارد آهك ساختمان » ٢- مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران

. ( ٢٧٠ – تحقيقات صنعتي ايران ، ١٣٤٩ (استاندارد شمارة ١٣٤٩

٣- ماشين هاي ساختماني و روشهاي اجرايي، ترجمة دكترحميد بهبهاني و دكتر علي منصورخاكي

٤- گزارش تحقيقاتي مركز تحقيقات ساختمان و مسكن در مورد شفته آهكي و تهيه ماسه باديهاي استان

خوزستان

٥- گزارش كارخانجات فرات در مورد خط توليد آهك و آجر ماسه آهكي (سيپوركس سابق)

٦- نشريه ٣٩ كميته ملي آبياري و زهكشي

7- Boynton , Robert S. " chewistry and technology of line and lime and lime sbene " .

NewYork , Inber Scince Pablisher , 1966 .

8 – Chemical Engineers Handbook

9- th . ed . NewYork , MC Graw Hill . 1973 .

www.IrPDF.com

www.IrPDF.com__

+ نوشته شده در  چهارشنبه یکم آبان 1392ساعت 17:21  توسط بچه خاکی  | 

مقدمه

با توج ه به بهای فراورده های نفتی در داخل کشور و یارانه پرداختی دولت و

همچنین محدودیت منابع فسیلی رشد بالای مصرف سالانه انواع انرژی در ایران،

عدم کار ایی فنی و اقتصادی مصرف انرژی، امکان صادرات فرآورد ه های نفتی در

صورت صرفه جوئی واحدهای تولیدی، مسائل و مشکلات مرتبط با محیط

زیست ناشی از مصرف غیر مجاز سوخت، مدیریت مصرف انرژی و بالا بردن

بازده و بهره وری انرژی در این دسته از صنایع به یک ضرورت تبدیل شده است.

طبق ماده 121 قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، دولت موظف است به

منظور اعمال صرفه جوئی، منطقی کردن مصرف انرژی و حفاظت از محیط زیست ، نسبت به تهیه

و تدوین معیارها و مشخصات فنی مرتبط با مصرف انرژی در تجهیزات ، فرآیندها و سیستم های

مصرف کننده انرژی، اقدام کند، به ترتیبی که کلیه مصرف کنندگان و وارد کنندگان این تجهیزات،

فرآیندها و سیستم ها ملزم به رعایت این مشخصات و معیارها باشند . معیارهای مذکور توسط کمیته

ای متشکل از نمایندگان وزارت نفت، وزارت نیرو، موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران ،

سازمان حفاظت محیط زیست و وزارتخانه ذیربط تدوین می شود.

هم چنین بر اساس مصوبات شورای عالی استاندارد ، پس از تصویب استاندارد های مربوط در کمیته

مزبور، این استانداردها بر طبق آیین نامه اجرائی قانون فوق الذکر ، همانند استانداردهای اجباری

توسط موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران به اجرا در خواهد آمد.

معیارها و مشخصات فنی مصرف انرژی حرارتی و الکتریکی

در فرایند تولید آهک

1 هدف و دامنه کاربرد

1-1 هدف

هدف از تدوین این استاندارد، تعیین معیار مصرف انرژی در فرایندهای مختلف تولید آهک است .

در این استاندارد نحوه ارزیابی و اندازه گیری میزان انرژی حرارتی و الکتریکی مصرفی در فرایند

تولید آهک مشخص می شود.

2-1 دامنه کاربرد

فرایندهای تولید آهک در دامنه کاربرد این استاندارد قرار می گیرند . این فرایندها شامل تولید انواع

آهک به شرح زیر می باشد:

(Lump Quick Lime) الف آهک کلوخه

(Fine Quick Lime) ب- آهک زنده پودر

( Hydrated Lime ) ج- آهک هیدارته

2 مراجع الزامی

مدارک الزامی ز یر حاوی مقرراتی است که در متن این استاندارد به آنها ارجاع داده شده است. بدین

ترتیب آن مقررات جزئی از این استاندارد محسوب می شوند. در مورد مراجع دارای تاریخ چاپ و

یا تجدید نظر اصلاحی ه ها و تجدید نظرهای بعدی این مدارک مورد نظر نیست . با این وجود بهتر

است کاربر ان ذینفع این استاندارد، امکان کاربرد آخرین اصلاحیه ها و تجدیدنظرهای مدارک

١

الزامی زیر را مورد بررسی قرار دهند . در مورد مراجع بدون تاریخ چاپ و یا تجدید نظر، آخرین

چاپ و /یا تجدید نظر آن مدارک مورد نظر است.

استفاده از مراجع زیر برای کاربرد این استاندارد الزامی است:

-9 استاندارد ملی ایران شماره 2291 سال 1364 : روشهای نمونه برداری از دولومیت و سنگ

آهک و سایر مواد همبسته

-10 ا

ستاندارد ملی ایران شماره 270 سال 1375 : آهک ساختمانی

-11 ا

ستاندارد ملی ایران شماره 4734 سال 1378 : روشهای نمونه برداری، بازرسی، بسته بندی

و نشانه گذاری محصولات آهک و سنگ آهک

-12 ا

ستاندارد ملی ایران شماره 4735 سال 1378 : ویژگیهای آهک هیدراته برای مصارف بنائی

-13 ا

ستاندارد ملی ایران شماره 4736 سال 1378 : روشهای آزمون آنالیز شیمیائی سنگ آهک و

آهک زنده و آهک هیدراته

-14 ا

ستاندارد ملی ایران شماره 4737 سال 1378 : ویژگی های آهک هیدراته پرداخت

-15 ا

ستاندارد ملی ایران شماره 4738 سال 1378 : ویژگی های آهک هیدراته هیدرولیک برای

مصارف ساختمانی

-16 ا

ستاندارد ملی ایران شماره 4739 سال 1378 : ویژگیهای آهک زنده، هیدراته و سنگ آهک

برای مصارف شیمیائی

-17 ا

ستاندارد ملی ایران شماره 5254 سال 1379 : روشهای آز مون فیزیکی آهک زنده، آهک

هیدراته و سنگ آهک

-18 استاندارد ملی ایران شماره 5695 سال 1380 : سنگ آهک ساختمانی ویژگیها

-19 استاندارد ملی ایران شماره 5717 سال 1380 : آهک زنده برای مصارف ساختمانی

-20 استاندارد ملی شماره 984 سال 1370 : مشخصات آهک لومیت و منیزیت

3 اصطلاحات و تعاریف

در این استاندارد، علاوه بر تعاریف استانداردهای ملی مندرج در بند 2 اصطلاحات و /یا واژه ها با

تعاریف زیر به کار می روند:

در فرایند تولید آهک (SECe) و الکتریکی (SECt) 1-3 مصرف انرژی ویژه حرارتی

گیگاژول بر تن آهک تولیدی ) و مصرف انرژی ویژه ) (SECt) مصرف انرژی ویژه حرارتی

در فرایند تولید آهک ، میزان مصرف (SECe) ( الکتریکی (کیلووات ساعت بر تن آهک تولیدی

انرژی الکتریکی/حرارتی را به ازای واحد تولید بیان می کند.

و به مصرف انرژی ویژه "Ee" به منظور سهولت، در این استاندارد، به مصرف انرژی ویژه الک تریکی

اطلاق می شود. "Et" حرارتی

1 (SEC) 2-3 مصرف انرژی ویژه کل

مصرف انرژی ویژه کل در فرایند تولید آهک عبارت است از نسبت میزان مصرف انرژی بر

میزان آهک تولیدی . واحد مصرف انرژی ویژه کل در فرایند تولید آهک بصورت گیگاژول بر تن

محصول بیان می شود.

مصرف انرژی و یژه کل، میزان مصرف انرژی کل ( برق و سوخت ) را به ازاء واحد تولید بیان

می کند . در فرایند تولید آهک این مقدار، از تقسیم میزان کل مصرف انرژی بر مقدار تولید آهک

بدست می آید..

اطلاق می شود. "E" به منظور سهولت در این استاندارد به مصرف انرژی ویژه کل

4 بخشهای مختلف در فرایند تولید آهک

به طور کلی بخشهای مختلف در فرایند تولید آهک صنعتی به پنج بخش به شرح زیر تقسیم بندی

می شوند.

1-4 واحد خرد شدن ودانه بندی مواد اولیه

سنگ آهک ورودی، در سنگ شکن خرد شده و توسط سرندها دانه بندی می شود . درصورت نیاز

به خردشدن بیشتر، محصول خروجی از سنگ شکن، در آسیاب خرد می شود . سنگ آهک در

اندازه های مناسب، معمولا بین 5 تا 200 میلی متر، بسته به کوره مورد استفاده، خرد می شود.

2-4 واحد پخت

در این واحد، سنگ آهک در کوره های آهک در اثر حرارت حاصل از احتراق سوخت، کلسینه

(پخت ) شده و محصول آهک کلوخه تولید می شود . کوره های پخت آهک در کشور عمدتا شامل

سه نوع زیر است.

( Rotary Kiln) الف تولید آهک با کوره های افقی دوار

1 –Specific Energy consumption

( vertical Shaft Kiln ) ب تولید آهک با کوره های عمودی

(Parallel-Flow Regenerative Kiln) ب تولیدآهک با کوره های دوقلوی عمودی ریژنراتیو

واکنش پخت آهک بصورت زیر است.

3 2 CaCO +HeatCaO + CO

دی اکسید کربن + آهک کلوخه سنگ آهک

با توجه به نیاز مشتری، بخشی از آهک کلوخه تولیدی مستقیما وارد بازار می شود.

3-4 واحد آسیاب محصول

آهک کلوخه تولیدی، جهت تولید آهک هیدراته، در آسیاب محصو ل خرد می شود . با توجه به نیاز

مشتری، بخشی از آهک زنده تولیدی در آسیاب دیگری پودر شده و وارد بازار می شود.

4-4 واحد هیدراتور

آهک کلوخه پس از خرد شدن در آسیاب ، وارد هیدراتور می شود . در هیدراتور با افزودن آب به

آهک زنده، آهک هیدراته تولید می شود. واکنش هیدراته شدن آهک بصورت زیر است.

( ) .( ) 2 2 CaO + H OHeatCa OH Water

آهک هیدراته آب + آهک زنده

5-4 واحد سپراتور

در سپراتور ناخالصیهای آهک هیدراته حذف شده و محصول نهائی آهک هیدراته تولید می شود.

5 مصرف انرژی در فرایند تولید آهک صنعتی

فرایندهای تولید آهک از نظر مصرف انرژی ویژه مطابق جدول 1 به 3 گروه دسته بندی

می شوند:

جدول 1- دسته بندی انواع فرایندهای تولید آهک با توجه به خصوصیات آنها

گروه فرآیند خصوصیات فرایند

1 کورههای عمودی

2 کوره های دو قلوی عمودی ریژنراتیو

3 کورههای افقی دوار

1-5 معیار مصرف انرژی در کارخانجات موجود و جدیدالاحداث آهک صنعتی

1-1-5 معیار مصرف انرژی کارخانجات آهک صنعتی موجود

2)، مطابق جدول - معیار مصرف انرژی برای انواع محصولات مختلف آهک صنعتی (بر طبق بند 1

2 برای کل انرژی مصرفی فرآیند شامل سوختهای مایع (نفت کوره ) ، گازطب یعی و برق برمبنای

حداقل ارزش حرارتی سوختهای مایع و گاز 1 است داده شده .

جدول 2- معیار مصرف انرژی در انواع فرایند های تولید آهک برای

کل مصرف انرژی ( نفت کوره و برق )

مصرف ویژه انرژی کل

(گیگاژول بر تن محصول)

گروههای فرآیند براساس بند 5

( (جدول 1

Et 5/45 گروه 1

Et 3/98 گروه 2

Et 5/53 گروه 3

جدول 3- معیار مصرف انرژی در انواع فرایند های تولید آهک برای

کل مصرف انرژی (گازطبیعی و برق )

مصرف ویژه انرژی کل

(گیگاژول بر تن محصول)

گروههای فرآیند براساس بند 5

( (جدول 1

Et 6/17 گروه 1

Et 4/51 گروه 2

39 مگاژول هر لیتر است.معیار مصرف بر / -1 حداقل ارزش حرارتی نفت کوره تحویلی به صنایع برابر با 18200 بی تی یوهر پوند معادل 91

مبنای حداقل ارزش حرارتی محاسبه شده است. حجم سوخت مصرفی براساس این ارزش حرارتی محاسبه شده است.

Et 6/27 گروه 3

معیار های مصرف انرژی تعیین شده در جدول 2و 3 برای مرحله اول (اولین دوره زمانی ) اجرای

این استاندارد می باشد.

مصرف انرژی بیشتر از مقدار حداکثر در جداول 2 و 3 مجاز نمی باشد.

یادآوری 1- ارقام فوق براساس آهک کلوخه تولیدی با خلوص 90 می با شد و کیفیت محصولات و مصرف

2 مراجعه شود). - سوخت کارخانجات در مقایسه با خلوص مزبور ارزیابی خواهد شد (به بند 6

یادآور ی 2- مرحله اول اجرای این استاندارد به مدت دو سال و از ابتدای اردیبهشت سال 1386 تا ابتدای

اردیبهشت سال 1388 تعیین می گردد.

برای کارخانه های (" Ee" و الکتریکی "Et" 2-5 معیار مصرف انرژی کل ( حرارتی

تازه احداث

در مورد کارخا نه های تازه احداث، معیار مصرف انرژی کل ( برق وسوخت ) به صورت زیر تعیین

می گردد:

جدول 4: معیار مصرف انرژی حرارتی و الکتریکی در مورد کارخان ههای تازه احداث

مصرف ویژه انرژی کل

(گیگاژول بر تنآهک)

Et 3/ کلیه تکنولوژیها 78

یادآوری 1- ارقام فوق براساس آهک کلوخه تولیدی با خلوص 90 می باشد و کیفیت محصولات و مصرف

سوخت کارخانجات در مقایسه با خلوص مزبور ارزیابی خواهد شد.

یادآوری 2- در مورد خطوط تولید که جزء هیچیک از انواع فرایندهای تع ریف شده در جدول قرار

نمی گیرند، تعیین معیار مصرف انرژی بر اساس نزدیک ترین تکنولوژی فرایند تولیدی به آن در نظر گرفته

می شود.

یادآوری 3 - آن گروه از کارخانجات جدیدالاحداث که تا تصویب و ابلاغ این معیار مجوز احداث

گرفته اند معیار مصرف انرژی (سوخت مایع / یا گ ازطبیعی) بر مبنای جدول 4 و با درنظر گرفتن مصرف انرژی

ویژه حرارتی سوخت های مصرفی محاسبه می گردد.

یادآوری 4- کارخانجات جدیدالاحداث که بعد از تصویب و ابلاغ این معیار مجوز احداث کارخانه را

درخواست می نمایند ملزم به استفاده از گازطبیعی برای تولید انرژی حرارتی خود می باشند.

6 شیوه ارزیابی و اندازه گیری مصرف انرژی

ارزیابی و اندازه گیری مصرف انرژی حرارتی و الکتریکی در هر فرایند تولید آهک به صورت

سالانه انجام میگیرد. بهترین زمان ترجیحی ماههای پایانی هر سال می باشد.

برای تعیین میزان مصرف انرژی حرارتی /یا الکتریکی ویژه می بایستی انرژی حرارتی /یا الکتریکی

مصرف شده کل در طی یک سال تعیین شده و بر میزان آهک تولید شده کل در همان زمان تقسیم

گردد.

1-6 شیوه اندازه گیری و محاسبه مصرف انرژی کل (حرارتی و الکتریکی ) در یکسال

برای تعیین میزان مصرف انرژی کل (حرارتی و الکتریکی )در بخشهای مختلف هر فرایند

تولیدآهک میبایستی کنتورهای اندازه گیری در هر یک از بخشهای مختلف انرژ ی بر، از ابتدای دوره

مورد نظر (ابتدای سال ) نصب شده باشد . میزان انرژی حرارتی و الکتریکی مصرفی در پایان سال و

در هنگام ارزیابی و اندازه گیری بر اساس مقادیر این کنتورها و با توجه به اسناد و مدارک موجود

در واحد تولیدی از قبیل قبوض مربوط به انواع سوخت برای مدت یکسال تعیین می شود.

مصرف انرژی کل از رابطه زیر تعیین می شود.

مصرف برق ×3/6 لیتر/مترمکعب) 1 میزان سوخت

+ نوشته شده در  چهارشنبه یکم آبان 1392ساعت 17:16  توسط بچه خاکی  | 

ISIRI

جمهوری اسلامی ایران

Islamic Republic of Iran

استانداردملی ایران

8665 مؤسسه استاندارد وتحقیقات صنعتی ایران 8665

1st. edition Institute of Standards and Industrial Research of Iran چاپ اول

معیارها و مشخصات فنی مصرف انرژی حرارتی و

الکتریکی در فرآیند تولید آهک

Specification and criteria for

thermal and electrical energy consumption in

process of lime factories

» « بسمه تعالی

آشنایی با مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران

مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران به موجب قانون، تنها مرجع رسمی کشور است که عهده دار

وظیفه تعیین، تدوین و نشر استانداردهای ملی ( رسمی ) میباشد.

تدوین استاندارد در رشته های مختلف توسط کمیسیون های فنی مرکب از کارشناسان مؤسسه، صاحبنظران

مراکز و مؤسسات علمی، پژوهشی، تولیدی واقتصادی آگاه ومرتبط با موضوع صورت میگیرد . سعی بر این

است که استانداردهای ملی، در جهت مطلوبیت ها و مصالح ملی وبا توجه به شرایط تولیدی، فنی و فن

آوری حاصل از مشارکت آگاهانه و منصفانه صاحبان حق و نفع شامل : تولیدکنندگان ،مصرف کنندگان،

بازرگانان، مراکز علمی و تخصصی و نهادها و سازما نهای دولتی باشد .پیش نویس استانداردهای ملی جهت

نظرخواهی برای مراجع ذینفع واعضای کمیسیون های فنی مربوط ارسال میشود و پس از دریافت نظرات

وپیشنهادها در کمیته ملی مرتبط با آن رشته طرح ودر صورت تصویب به عنوان استاندارد ملی ( رسمی)

چاپ و منتشر می شود.

پیش نویس اس تانداردهایی که توسط مؤسسات و سازمانهای علاقمند و ذیصلاح و با رعایت ضوابط تعیین

شده تهیه می شود نیز پس از طرح و بررسی در کمیته ملی مربوط و در صورت تصویب، به عنوان

استاندارد ملی چاپ ومنتشرمی گردد . بدین ترتیب استانداردهایی ملی تلقی می شود که بر اساس مفاد

مندرج در استاندارد ملی شماره (( 5)) تدوین و در کمیته ملی مربوط که توسط مؤسسه تشکیل میگردد به

تصویب رسیده باشد.

مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران از اعضای اصلی سازمان بین المللی استاندارد میباشد که در

تدوین استانداردهای ملی ضمن توجه به شرایط کلی ونیازمندیها ی خاص کشور، از آخرین پیشرفتهای

علمی، فنی و صنعتی جهان و استانداردهای بین المللی استفاده می نماید.

مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران می تواند با رعایت موازین پیش بینی شده در قانون به منظور

حمایت از مصرف کنندگان، حفظ سلامت و ایمنی فردی وعمومی، حصول اطمینان از کیفیت محصولات و

ملاحظات زیست محیطی و اقتصادی، اجرای بعضی از استانداردها را با تصویب شورای عالی استاندارد

اجباری نماید . مؤسسه می تواند به منظور حفظ بازارهای بین المللی برای محصولات کشور، اجرای

استاندارد کالاهای صادراتی و درجه بندی آنرا اجباری نماید.

همچنین بمنظور اطمینان بخشیدن به استفاده کنندگان از خدمات سازمانها و مؤسسات فعال در زمینه

مشاوره، آموزش، بازرسی، ممیزی و گواهی کنندکان سیستم های مدیریت کیفیت ومدیریت زیست

محیطی، آزمایشگاهها و کالیبره کنندگان وسایل سنجش، مؤسسه استاندارد اینگونه سازمانها و مؤسسات را

بر اساس ضوابط نظام تأیید صلاحیت ایران مورد ارزیابی قرار داده و در صورت احراز شرایط لازم،

گواهینامه تأیید صلاحیت به آنها اعطا نموده و بر عملکرد آنها نظارت می نماید . ترویج سیستم بین المللی

یکاها ، کالیبراسیون وسایل سنجش تعیین عیار فلزات گرانبها و انجام تحقیقات کاربردی برای ارتقای سطح

استانداردهای ملی از دیگر وظایف این مؤسسه می باشد.

31585- نشانی مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران : کرج شهر صنعتی، صندوق پستی 163 􀁽

14155- دفتر مرکزی : تهران ضلع جنوبی میدان ونک صندوق پستی : 6139

0261-2806031- تلفن مؤسسه در کرج: 8 􀀋

021-8879461- تلفن مؤسسه در تهران: 5 􀀋

021- 8887080- 0261 تهران 8887103 - دورنگار: کرج 2808114 􀀌

0261- 0261 دورنگار: 2807045 - بخش فروش تلفن: 2807045 􀀳

Standard @ isiri.or.ir : پیام نگار 􀀝

بهاء: 1375 ریال 􀂽

􀁽 Headquarters :Institute Of Standards And Industrial Research Of IRAN

P.O.Box: 31585-163 Karaj – IRAN

􀀋 Tel.(Karaj): 0098 (261) 2806031-8

􀀌 Fax.(Karaj): 0098 (261) 2808114

Central Office : Southern corner of Vanak square , Tehran

P.O.Box: 14155-6139 Tehran - IRAN

􀀋 Tel.(Tehran): 0098(21)8879461-5

􀀌 Fax.(Tehran): 0098 (21) 8887080,8887103

􀀝 Email: Standard @ isiri.or.ir

􀂾 Price: 1375”RLS

اعضاء کمیسیون "معیارها و مشخصات فنی مصرف انرژی حرارتی والکتریکی

در فرآیند تولید آهک"

رئیس سمت یا نمایندگی

ثقفیان،فریدون سازمان بهینه سازی مصرف سوخت کشور

(لیسانس مهندسی الکترونیک)

اعضا

حشمت الله اکبری وزارت نیرو

(فوق لیسانس انرژی)

باقری، ضرغام مشاورسازمان بهینه سازی مصرف سوخت کشور

(دکتری فیزیک)

پبروزبخت، نیره موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران

(لیسانس مهندسی متالورژی)

روشن منش، مهدی وزارت صنایع و معادن

(لیسانس مهندسی مکانیک)

زروانی ، رامش وزارت نفت

( لیسانس شیمی )

سامانیان حمید موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی

(لیسانس مواد- سرامیک)

شاکری، امید سازمان بهینه سازی مصرف سوخت کشور

(فوق لیسانس مهندسی سیستمهای انرژی)

شمسی، فرشید وزارت صنایع و معادن

(لیسانس مهندسی صنایع)

عفت نژاد، رضا وزارت نیرو

(دکتری مهندسی برق)

مرادی، علیرضا سازمان بهینه سازی مصرف سوخت کشور

(لیسانس مهندسی مکانیک)

یگانی،فرشته وزارت صنایع و معادن

(لیسانس مهندسی عمران)

دبیر

نفیسی ، فرهاد سازمان بهینه سازی مصرف سوخت کشور

(لیسانس مهندسی مکانیک)

فهرست مندرجات صفحه

پيشگفتار ب

مقدمه پ

١- هدف و دامنه کاربرد 1

٢- مراجع الزامى ١

٣- اصطلاحات و تعارىف ٣

۴- بخشهاى مختلف در فراىند توليد آهک ۴

۵- مصرف انرژى در فراىند توليد آهک ۵

۶- نحوه ارزىابى و اندازه گيرى مصرف انرژى حرارتى و الکترىکى ٨

کارخانجات توليد آهک سنتى موجود ١١ "Et" ٧- معيار مصرف انرژى حرارتى

پیش گفتار

استاندارد "معیارها و مشخصات فنی مصرف انرژی حرارتی و الکتریکی در فرآیند تولید آهک " که

پیش نویس آن توسط سازمان بهینه سازی مصرف سوخت کشور تهیه و تدوین شده و در جلسه

1384 مطابق مواد قانونی بند /11/ کمیته تصویب معیارهای مصرف انرژی در وزارت نفت مورخ 4

( الف) ماده 121 قانون برنامه پنج ساله سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی

ایران و مصوبات شورای عالی استاندارد به تصویب رسیده است ، اینک به استناد بند 1 ماده 3

قانون اصلاح قوانین و مقررات موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران مصوب بهمن ماه 1371

به عنوان استاندارد ملی ایران منتشرمی گردد.

برای حفظ همگامی و هماهنگی با پیشرفت های ملی و جهانی در زمینه صنایع و علوم،

استانداردهای مصوب ایران در مواقع لزوم مورد تجدید نظر قرار خواهد گرفت و هر گونه

پیشنهادی که برای اصلاح یا تکمیل این استانداردها برسد، در هنگام تجدید نظر در کمیسیونهای

مربوطه مورد توجه قرار خواهد گرفت. بنابراین برای مراجعه به استانداردهای مصوب ایران باید

همواره از آخرین چاپ و تجدید نظر آنها استفاده نمود . لذا با بررسی امکانات و مهارتهای موجود

این استاندارد با استفاده از منابع زیر تهیه گردیده است:

-1 استاندارد ملی ایران شماره 270 سال 1375 : آهک ساختمانی

-2 استاندارد ملی ایران شماره 4734 سال 1378 : روشهای نمونه برداری، بازرسی، بسته بندی

و نشانه گذاری محصولات آهک و سنگ آهک

-3 استاندارد ملی ایران شماره 4735 سال 1378 : ویژگیهای آهک هیدراته برای مصارف بنائی

-4 استاندارد ملی ایران شماره 4736 سال 1378 : روشهای آزمون آنالیز شیمیائی سنگ آهک و

آهک زنده و آهک هیدراته

-5 استاندارد ملی ایران شماره 4737 سال 1378 : ویژگی های آهک هیدراته پرداخت

-6 استاندارد ملی ایران شماره 4738 سال 1378 : ویژگی های آهک هیدراته هیدرولیک برای

مصارف ساختمانی

-7 استاندارد ملی ایران شماره 5254 سال 1379 : روشهای آزمون فیزیکی آهک زنده، آهک

هیدراته و سنگ آهک

-8 استاندارد ملی ایران شماره 5695 سال 1380 : سنگ آهک ساختمانی ویژگیها

استاندارد ملی ایران شماره 5717 سال 1380 : آهک زنده برای مصارف ساختمانی

ب

مقدمه

+ نوشته شده در  چهارشنبه یکم آبان 1392ساعت 17:16  توسط بچه خاکی  | 

ISIRI

جمهوری اسلامی ایران

Islamic Republic of Iran

استانداردملی ایران

8665 مؤسسه استاندارد وتحقیقات صنعتی ایران 8665

1st. edition Institute of Standards and Industrial Research of Iran چاپ اول

معیارها و مشخصات فنی مصرف انرژی حرارتی و

الکتریکی در فرآیند تولید آهک

Specification and criteria for

thermal and electrical energy consumption in

process of lime factories

» « بسمه تعالی

آشنایی با مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران

مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران به موجب قانون، تنها مرجع رسمی کشور است که عهده دار

وظیفه تعیین، تدوین و نشر استانداردهای ملی ( رسمی ) میباشد.

تدوین استاندارد در رشته های مختلف توسط کمیسیون های فنی مرکب از کارشناسان مؤسسه، صاحبنظران

مراکز و مؤسسات علمی، پژوهشی، تولیدی واقتصادی آگاه ومرتبط با موضوع صورت میگیرد . سعی بر این

است که استانداردهای ملی، در جهت مطلوبیت ها و مصالح ملی وبا توجه به شرایط تولیدی، فنی و فن

آوری حاصل از مشارکت آگاهانه و منصفانه صاحبان حق و نفع شامل : تولیدکنندگان ،مصرف کنندگان،

بازرگانان، مراکز علمی و تخصصی و نهادها و سازما نهای دولتی باشد .پیش نویس استانداردهای ملی جهت

نظرخواهی برای مراجع ذینفع واعضای کمیسیون های فنی مربوط ارسال میشود و پس از دریافت نظرات

وپیشنهادها در کمیته ملی مرتبط با آن رشته طرح ودر صورت تصویب به عنوان استاندارد ملی ( رسمی)

چاپ و منتشر می شود.

پیش نویس اس تانداردهایی که توسط مؤسسات و سازمانهای علاقمند و ذیصلاح و با رعایت ضوابط تعیین

شده تهیه می شود نیز پس از طرح و بررسی در کمیته ملی مربوط و در صورت تصویب، به عنوان

استاندارد ملی چاپ ومنتشرمی گردد . بدین ترتیب استانداردهایی ملی تلقی می شود که بر اساس مفاد

مندرج در استاندارد ملی شماره (( 5)) تدوین و در کمیته ملی مربوط که توسط مؤسسه تشکیل میگردد به

تصویب رسیده باشد.

مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران از اعضای اصلی سازمان بین المللی استاندارد میباشد که در

تدوین استانداردهای ملی ضمن توجه به شرایط کلی ونیازمندیها ی خاص کشور، از آخرین پیشرفتهای

علمی، فنی و صنعتی جهان و استانداردهای بین المللی استفاده می نماید.

مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران می تواند با رعایت موازین پیش بینی شده در قانون به منظور

حمایت از مصرف کنندگان، حفظ سلامت و ایمنی فردی وعمومی، حصول اطمینان از کیفیت محصولات و

ملاحظات زیست محیطی و اقتصادی، اجرای بعضی از استانداردها را با تصویب شورای عالی استاندارد

اجباری نماید . مؤسسه می تواند به منظور حفظ بازارهای بین المللی برای محصولات کشور، اجرای

استاندارد کالاهای صادراتی و درجه بندی آنرا اجباری نماید.

همچنین بمنظور اطمینان بخشیدن به استفاده کنندگان از خدمات سازمانها و مؤسسات فعال در زمینه

مشاوره، آموزش، بازرسی، ممیزی و گواهی کنندکان سیستم های مدیریت کیفیت ومدیریت زیست

محیطی، آزمایشگاهها و کالیبره کنندگان وسایل سنجش، مؤسسه استاندارد اینگونه سازمانها و مؤسسات را

بر اساس ضوابط نظام تأیید صلاحیت ایران مورد ارزیابی قرار داده و در صورت احراز شرایط لازم،

گواهینامه تأیید صلاحیت به آنها اعطا نموده و بر عملکرد آنها نظارت می نماید . ترویج سیستم بین المللی

یکاها ، کالیبراسیون وسایل سنجش تعیین عیار فلزات گرانبها و انجام تحقیقات کاربردی برای ارتقای سطح

استانداردهای ملی از دیگر وظایف این مؤسسه می باشد.

31585- نشانی مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران : کرج شهر صنعتی، صندوق پستی 163 􀁽

14155- دفتر مرکزی : تهران ضلع جنوبی میدان ونک صندوق پستی : 6139

0261-2806031- تلفن مؤسسه در کرج: 8 􀀋

021-8879461- تلفن مؤسسه در تهران: 5 􀀋

021- 8887080- 0261 تهران 8887103 - دورنگار: کرج 2808114 􀀌

0261- 0261 دورنگار: 2807045 - بخش فروش تلفن: 2807045 􀀳

Standard @ isiri.or.ir : پیام نگار 􀀝

بهاء: 1375 ریال 􀂽

􀁽 Headquarters :Institute Of Standards And Industrial Research Of IRAN

P.O.Box: 31585-163 Karaj – IRAN

􀀋 Tel.(Karaj): 0098 (261) 2806031-8

􀀌 Fax.(Karaj): 0098 (261) 2808114

Central Office : Southern corner of Vanak square , Tehran

P.O.Box: 14155-6139 Tehran - IRAN

􀀋 Tel.(Tehran): 0098(21)8879461-5

􀀌 Fax.(Tehran): 0098 (21) 8887080,8887103

􀀝 Email: Standard @ isiri.or.ir

􀂾 Price: 1375”RLS

اعضاء کمیسیون "معیارها و مشخصات فنی مصرف انرژی حرارتی والکتریکی

در فرآیند تولید آهک"

رئیس سمت یا نمایندگی

ثقفیان،فریدون سازمان بهینه سازی مصرف سوخت کشور

(لیسانس مهندسی الکترونیک)

اعضا

حشمت الله اکبری وزارت نیرو

(فوق لیسانس انرژی)

باقری، ضرغام مشاورسازمان بهینه سازی مصرف سوخت کشور

(دکتری فیزیک)

پبروزبخت، نیره موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران

(لیسانس مهندسی متالورژی)

روشن منش، مهدی وزارت صنایع و معادن

(لیسانس مهندسی مکانیک)

زروانی ، رامش وزارت نفت

( لیسانس شیمی )

سامانیان حمید موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی

(لیسانس مواد- سرامیک)

شاکری، امید سازمان بهینه سازی مصرف سوخت کشور

(فوق لیسانس مهندسی سیستمهای انرژی)

شمسی، فرشید وزارت صنایع و معادن

(لیسانس مهندسی صنایع)

عفت نژاد، رضا وزارت نیرو

(دکتری مهندسی برق)

مرادی، علیرضا سازمان بهینه سازی مصرف سوخت کشور

(لیسانس مهندسی مکانیک)

یگانی،فرشته وزارت صنایع و معادن

(لیسانس مهندسی عمران)

دبیر

نفیسی ، فرهاد سازمان بهینه سازی مصرف سوخت کشور

(لیسانس مهندسی مکانیک)

فهرست مندرجات صفحه

پيشگفتار ب

مقدمه پ

١- هدف و دامنه کاربرد 1

٢- مراجع الزامى ١

٣- اصطلاحات و تعارىف ٣

۴- بخشهاى مختلف در فراىند توليد آهک ۴

۵- مصرف انرژى در فراىند توليد آهک ۵

۶- نحوه ارزىابى و اندازه گيرى مصرف انرژى حرارتى و الکترىکى ٨

کارخانجات توليد آهک سنتى موجود ١١ "Et" ٧- معيار مصرف انرژى حرارتى

پیش گفتار

استاندارد "معیارها و مشخصات فنی مصرف انرژی حرارتی و الکتریکی در فرآیند تولید آهک " که

پیش نویس آن توسط سازمان بهینه سازی مصرف سوخت کشور تهیه و تدوین شده و در جلسه

1384 مطابق مواد قانونی بند /11/ کمیته تصویب معیارهای مصرف انرژی در وزارت نفت مورخ 4

( الف) ماده 121 قانون برنامه پنج ساله سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی

ایران و مصوبات شورای عالی استاندارد به تصویب رسیده است ، اینک به استناد بند 1 ماده 3

قانون اصلاح قوانین و مقررات موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران مصوب بهمن ماه 1371

به عنوان استاندارد ملی ایران منتشرمی گردد.

برای حفظ همگامی و هماهنگی با پیشرفت های ملی و جهانی در زمینه صنایع و علوم،

استانداردهای مصوب ایران در مواقع لزوم مورد تجدید نظر قرار خواهد گرفت و هر گونه

پیشنهادی که برای اصلاح یا تکمیل این استانداردها برسد، در هنگام تجدید نظر در کمیسیونهای

مربوطه مورد توجه قرار خواهد گرفت. بنابراین برای مراجعه به استانداردهای مصوب ایران باید

همواره از آخرین چاپ و تجدید نظر آنها استفاده نمود . لذا با بررسی امکانات و مهارتهای موجود

این استاندارد با استفاده از منابع زیر تهیه گردیده است:

-1 استاندارد ملی ایران شماره 270 سال 1375 : آهک ساختمانی

-2 استاندارد ملی ایران شماره 4734 سال 1378 : روشهای نمونه برداری، بازرسی، بسته بندی

و نشانه گذاری محصولات آهک و سنگ آهک

-3 استاندارد ملی ایران شماره 4735 سال 1378 : ویژگیهای آهک هیدراته برای مصارف بنائی

-4 استاندارد ملی ایران شماره 4736 سال 1378 : روشهای آزمون آنالیز شیمیائی سنگ آهک و

آهک زنده و آهک هیدراته

-5 استاندارد ملی ایران شماره 4737 سال 1378 : ویژگی های آهک هیدراته پرداخت

-6 استاندارد ملی ایران شماره 4738 سال 1378 : ویژگی های آهک هیدراته هیدرولیک برای

مصارف ساختمانی

-7 استاندارد ملی ایران شماره 5254 سال 1379 : روشهای آزمون فیزیکی آهک زنده، آهک

هیدراته و سنگ آهک

-8 استاندارد ملی ایران شماره 5695 سال 1380 : سنگ آهک ساختمانی ویژگیها

استاندارد ملی ایران شماره 5717 سال 1380 : آهک زنده برای مصارف ساختمانی

ب

مقدمه

+ نوشته شده در  چهارشنبه یکم آبان 1392ساعت 17:15  توسط بچه خاکی  | 

مطالعه ي پترولوژي و ژئوشيمي سنگهاي آذرين نفوذي كوه ممزار جنوب سرچشمه(كرمان)

618

شواهد پهنه برشي شكل پذير در سنگهاي آذرين و دگرگوني منطقه

زرين، اردكان

*مسعودي، فريبرز-** محجل، محمد- *شاكر اردكاني، فرزانه

*دانشگاه تربيت معلم تهران

**دانشگاه تربيت مدرس

چكيده

منطقه زرين واقع در شمال اردكان، بخشي ازپهنه ايران مركزي است. سنگهايي شامل شيل و آهك هاي

دگرگوني در اين منطقه برونزد دارند كه در آنها توده گرانيتي زرين نفوذ كرده است. مجموعه متنوعي از فابريك

هاي ساختاري در بخش غرب و جنوب غربي اين مجموعه مشاهده مي گردد. انواع متنوعي از سنگهاي ميلونيتي

شامل گرانيت الترا ميلونيت، ماسه سنگ ميلونيتي و كربنات ميلونيت ها در يك پهنه برشي وجود دارند. شواهد

σ و نيز پورفيروكلاست هاي پوششي با ساختار c'-type فابريك و باند برشي c-s ، ساختاري از جمله ميكا ماهي

، در سنگهاي ميلونيتي در بخش با استرين بالا و نيز شيل و آهك هاي متاثر از برش در بخشهاي كم استرين يافت

مي شود. اين شواهد ساختاري، پهنه برشي شكل پذير با راستاي شمال شرق - جنوب غرب و شيب زياد به

سمت شمال غرب را با سازوكار امتداد لغز كه در آن بلوك شمال غربي به سمت شمال شرق و بلوك جنوب

شرقي به سمت جنوب غرب حركت كرده است آشكار مي سازد.

مقدمه:

امروزه, در مطالعه پترولوژي سنگهاي دگرگوني استفاده از فابريك هاي ساختاري جهت بررسي

جنبه هاي مختلف شرايط حاكم بر سرزمين هاي دگرگوني از جايگاه ويژه اي برخوردار است.

بخصوص در دودهه اخير، مطالعه فابريك ساختاري جهت بررسي شرايط تكتونيكي و ساختار پهنه

هاي برشي بسيار مورد توجه قرار گرفته است و با مطالعه ميكروسكوپي عناصر فابريك ساختاري در

نمونه هاي جهت يافته, مي توان راستاي برش را در پهنه برشي تعيين نمود (بوچز و همكاران، 1983

; ;پاسشير، 1986 ; هانمر و همكاران، 1991 ; هروگ و همكاران، 2001 ; باتاچاريا و همكاران، 2004

.( شن و همكاران، 2004

در منطقه زرين اردكان, سنگهايي شامل شيل و آهك هاي دگرگون شده برونزد دارند كه توده

گرانيتي در آنها نفوذ كرده است. مجموعه متنوعي از فابريكهاي ساختاري در بخش هاي غرب و جنوب

Mylonitic ) غربي اين مجموعه مشاهده مي گردد.. فابريكهاي ساختاري شامل برگوارگي

Mantle ) پورفيروكلاست هاي پوششي ,(Shear band) باند برشي ,(Foliation

است. اين فابريك ها در داخل سنگهاي ميلونيتي و (Mica Fish) و ميكا ماهي (porphyroclast

نيز ساير سنگهاي متاثر از زون برشي يافت مي شود.

در اين تحقيق, با برداشت نمونه هاي جهت يافته از پهنه برشي و مطالعه شواهد فابريك آنها در

مقاطع ميكروسكوپي وجود يك پهنه برشي شكل پذير بررسي و ويژگيهاي آن معرفي شده است.

مجموعه مقالات نهمين همايش انجمن زمين شناسي ايران، دانشگاه تربيت معلم تهران، 1384

619

زمين شناسي عمومي:

توده گرانيتي زرين در 80 كيلومتري شمال اردكان يزد در پهنه ايران مركزي رخنمون دارد. از نظر

.( زماني سنگهاي اين ناحيه از پركامبرين تا عهد حاضر را شامل مي شود (حقي پور و همكاران، 1972

قديمي ترين برونزد در اين محدوده شيست, فيليت, اسليت و كوارتزيت هاي متعلق به پركامبرين مي

باشد كه در شمال غربي منطقه رخنموني محدود دارند. برونزد هاي پالئوزوئيك پيشين در بخش غربي

گرانيت گسترش داشته و بخش هايي از آن در تماس مستقيم با گرانيت است كه از نظر سنگ شناسي

شامل واحدهاي سنگي كوارتزيت, دولوميت خردشده, ماسه سنگها, شيل و آهك هاي متعلق به دونين

بالا و كربونيفر زيرين مي باشد.

بخش وسيعي از رخنمون ها در اين ناحيه مربوط به پالئوزوئيك پسين است و در قسمت غرب,

جنوب غرب و مركزي منطقه مشاهده مي شود. قسمت غربي عمدتا متشكل از واحد هاي دولوميتي

است كه بخش مرتفعي رابوجود آورده است (عمراني, 1371 ). علاوه بر واحدهاي آهك و دولوميت,

در بخش زيرين ماسه سنگ, شيل و كنگلومراي متعلق به پرمين ديده مي شوند.

در شمال غربي منطقه رخنمون هاي با سن ترياس از نظر سنگ شناسي شامل تناوبي از واحد هاي

شيل, ماسه سنگ, آهك و دولوميت است كه همگي تحت تاثير حرارت گرانيت واقع شده اند. گسترش

سازند شمشك محدود به جنوب غرب توده گرانيتي مي شود و از نظر سنگ شناسي شامل واحد هاي

ماسه سنگ, سيلتستون و شيل است.

كنگلومراي نئوژن متشكل از رسوبات آواري دانه درشت قرمز در شمال منطقه رخنمون دارد و نيز

كنگلومراي نئوژن-كواترنر متشكل از لايه هاي آواري با رنگ روشن نيز قابل تمايز و شناسايي است.

گرانيت زرين در ناحيه اي به وسعت بيش از 100 كيلومتر مربع و در دو بخش جدا از هم رخنمون

دارد. بخش هاي مذكور بصورت يك بخش طويل و بزرگتر و يك بخش كوچكتر مي باشد كه در

شمال آن واقع است.

سنگهاي برونزده در اين منطقه در دو مجموعه دگرگوني و غير دگرگوني در مقياس ناحيه اي قابل

تفكيك هستند. گرانيت زرين با نفوذ خود دگرگوني مجاورتي را در هردو مجموعه ايجاد كرده

است.مجموعه غير دگرگوني عمدتا شيل و ماسه سنگهاي كوارتزيتي سازند شمشك كه به ژوراسيك

تعلق دارند به همراه آهك هاي پالئوزوئيك مي باشد كه گرانيت زرين با نفوذ در آنها دگرگوني

مجاورتي را بوجود آورده است.

علاوه بر آن دگرگوني ناحيه اي نيز در حد رخساره شيست سبز گزارش شده است كه تحت تاثير

.( نفوذ توده گرانيتي قرار گرفته است (عمراني, 1371

مطالعه ي پترولوژي و ژئوشيمي سنگهاي آذرين نفوذي كوه ممزار جنوب سرچشمه(كرمان)

620

شواهد فابريكهاي ساختاري:

ميزان تاثير دگر ريختي در پهنه برشي يكسان نيست و در بخشهايي آن را به ميلونيت تا الترا

ميلونيت عوض كرده ولي در بخشهاي كم دگر ريخته شواهدي ضعيف از برش را نشان مي دهند

.( (شكل 1

حضور انواع متفاوتي از سنگهاي ميلونيتي در غرب و جنوب غربي منطقه كه فابريك ساختاري

متنوعي دارد امكان بررسي حضور زون برشي و خصوصيات آن را فراهم آورده است. علاوه بر آن ساير

سنگها از جمله شيل، ماسه سنگهاي كوارتزيتي و آهك هاي پالئوزوئيك كه صرفا متاثر از برش بوده اند

نيز در بخش هاي حاشيه اي شواهد ساختاري قابل توجهي را نشان مي دهند. انواع سنگهاي در

بردارنده شواهد فابريك هاي ساختاري عبارت اند از:

ميلونيت ها:

-1 گرانيت الترا ميلونيت داراي پورفيروكلاست هاي فلدسپار و كوارتز در زمينه پراكنده شده و

نوارها شامل كوارتز، بيوتيت و موسكويت مي باشد. دانه هاي كوارتز به دليل تجديد تبلور به شدت

خرد شده اند و خاموشي موجي نشان مي دهند. گرد شدگي در دانه هاي كوارتز به دليل تبلور مجدد

مي باشد (شكل هاي 2- الف و ب).

-2 ماسه سنگ ميلونيتي عمدتا در بخش هاي غرب و جنوب غربي توده گرانيتي گسترش دارند.

پور فيروكلاست ها، كوارتز و به مقدار بسيار كمتر فلدسپار و نوارها شامل موسكويت و بيوتيت مي

در اين ميلونيت ها گسترش وسيعي دارند . علاوه بر آن c'-type فابريك و c-s باشد. انواع باند برشي

ساختار ميكا ماهي در اين نمونه ها به وفور وجود دارد و گاهي هم به صورت پلكاني ديده مي شود

(شكل هاي 3- الف و ب).

-3 كربنات هاي ميلونيتي كه در غرب و جنوب غرب منطقه رخنمون دارند، دولوميت و كلسيت

ها عمدتا پورفيرو كلاست ها را مي سازند و نوار ها شامل كلريت، كوارتز و موسكويت مي باشد.

كلريت در اين ميلونيت ها در محل كشش رشد كرده اند. در داخل كربنات هاي ميلونيتي، عموما

دارند. σ را نشان مي دهند. پورفيروكلاست هاي پوششي نيز ساختار هاي c'-type نوارها، ساختارهاي

.( اين ساختارها در مقطع ميكروسكپي بر حركت برشي راست بر اشاره دارند (شكل 4

ساير سنگهاي متاثر از پهنه برشي:

علاوه بر ميلونيت هاي ياد شده، عناصر فابريك ساختاري در شيل، ماسه سنگ هاي كوارتزيتي و

آهك هاي پالئوزوئيك نيز يافت مي شود.

در شيل و آهك هاي دگرگون شده در مجاورت c'-type فابريك و c-s انواع عناصر ساختاري

توده نفوذي گسترش دارند و يكي از متداولترين فابريك ها در سنگ هاي منطقه هستند. ساختارهاي

در غرب و جنوب غربي توده گرانيتي در محل تماس با شيل هاي ژوراسيك نيز گسترش c'-type

.( قابل توجهي نشان مي دهند و ميكا ماهي ها عموما در شيل هاي دگرگون شده ديده مي شود (شكل 5

مجموعه مقالات نهمين همايش انجمن زمين شناسي ايران، دانشگاه تربيت معلم تهران، 1384

621

بحث و نتيجه گيري:

Shear ) حضور فابريك هاي ساختاري كه به عنوان شاخص ميكروسكوپي تعيين كننده نوع برش

مطرح مي شوند در بخش هاي غرب و جنوب غربي توده گرانيتي نشانگر تاثير (sense Indicators

دگرريختي برشي در شرايط شكل پذير است. اين فابريك ها در داخل هرسه مجموعه سنگ هاي

ميلونيتي قرار گرفته در بخش هاي با استرين بالا و نيز سنگ هاي دگرگوني واقع در بخش كم استرين

يافت مي شود. مجموعه اين فابريك هاي ساختاري, حاكم بودن شرايط تكتونيكي و حضور يك پهنه

برشي شكل پذير را در منطقه زرين آشكار مي سازد.

حضور شيب زياد برگوارگي ميلونيتي و هم راستا بودن خطوارگي كششي با امتداد آن در گرانيت

هاي الترا ميلونيتي، ماسه سنگ هاي ميلونيتي و نيز كربنات ميلونيت هاي موجود در اين پهنه برشي كه

داراي مجموعه اي از فابريك هاي ساختاري باند هاي برشي، ميكا ماهي و پورفيروكلاست هاي

پوششي هستند يك حركت برشي راست بر را در اين پهنه برشي امتدادلغز نشان مي دهند.

مطالعه ي پترولوژي و ژئوشيمي سنگهاي آذرين نفوذي كوه ممزار جنوب سرچشمه(كرمان)

622

منابع:

عمراني, ج ( 1371 ): پترولوژي و ژئوشيمي سنگهاي نفوذي ناحيه زرين (اردكان يزد), پايان نامه كارشناسي ارشد

دانشگاه تهران.

1 منطقه اردكان، سازمان زمين شناسي و اكتشافات معدني كشور. : حقي پور و همكاران، ( 1971 ): نقشه 250000

Bhattacharya, A.R., Weber, K., 2004. Fabric development during shear deformation in the

Main Central Thrust Zone, NW-Himalaya, India. Tectonophysics 387,23-46.

Bouchez, J.L., Lister, G.S., Nicolas A., 1983. Fabric asymmetry and shear sense in

movement zone.Geol Rdsch 72,401-419.

Chen, S.F., Libby, J.W., Wyche., S., Riganti, A., 2004. Kinematic nature and origine of

regional-scale ductile shear zone in the central Yilgarn Craton, Western

Australia.Tectonophysics 394, 139-153.

Hanmer S., Passchier C.W., 1991. Shear sense indicators: a review. Geological Surv Can Pap

90,1-71.

Herwegh, M., Kunze, K., 2001. The influence of nano-scale second-phase particles on

defomation of fine grained calcite mylonite. Journal of structural Geology 24, 1463-1478.

Passchier, C.W., 1986. Mylonite in the continental crust and their role as seismic reflectors.

Geol Mijnb 65, 167-176.

Passchier, C.W., Trouw, R.A.J., (1996), Micro tectonic, springer-verlog, 97-124.

Abstract

The Zarrin area in the north of Ardekan, is part of central zone of Iran. The rocks include

shale and metamorphed limestone in which those, granite has intruded.Various collection of

fabric elements have been observed in the west and southwest of the area. Various type of

mylonite rocks including granite ultra mylonite, sandstone mylonite and calcite mylonite exist

in a shear zone. Mica fish, c-s fabric and c'-type shear band cleavage and mantled

porphyroclasts with σ-type structural are fabric elements which found in mylonites, shale and

limestone effected by shear zone. This incidence structural demonstrates ductile shear zone

with NE-SW-striking and high dip to the northwest with strike-slip mechanism in which

northwest block has moved to northeast and southeast block to southwest.

مجموعه مقالات نهمين همايش انجمن زمين شناسي ايران، دانشگاه تربيت معلم تهران، 1384

623

مطالعه ي پترولوژي و ژئوشيمي سنگهاي آذرين نفوذي كوه ممزار جنوب سرچشمه(كرمان)

624

مجموعه مقالات نهمين همايش انجمن زمين شناسي ايران، دانشگاه تربيت معلم تهران، 1384

625

مطالعه ي پترولوژي و ژئوشيمي سنگهاي آذرين نفوذي كوه ممزار جنوب سرچشمه(كرمان)

626

+ نوشته شده در  چهارشنبه یکم آبان 1392ساعت 17:12  توسط بچه خاکی  | 

١
١٤ بهمن ١٣٨٣ - کنفرانس مهندسی معدن ايران- ٨٣ دانشگاه تربيت مدرس، ١٢
بررسي ويژگيهاي ژئوتكنيكي و اقتصادي آهك و ايگنمبريت سازند قم
به منظور جايگزيني با منابع شن و ماسه رودخانه اي
بهزاد تخم چي ١∗، حامد سروش ٢
١- عضو هيأت علمي دانشكده معدن و ژئوفيزيك دانشگاه صنعتي شاهرود و عضو هيأت مديره شركت
زمين كاوگستر
٢- كارشناس ارشد مكانيك سنگ، كارشناس ارشد شركت زمين كاوگستر
E-mail:tokhmechi@ut.ac.ir
چكيده
شن و ماسه يا به عبارت ديگر مصالح سنگ دانه اي پرمصرف ترين و در عين حال ارزانترين مصالح
ساختماني هستند . امروزه آبرفت هاي رودخانه اي اصلي ترين منابع تأمين شن و ماسه هستند، اما كمبود
منابع رودخانه اي مناسب و خطرات زيست محيطي كه استخراج اين گونه منابع به همراه دارد، نظرها را
به سوي توليد مصالح سنگ دانه اي از سنگ كوهي معطوف داشته است . در اين مقاله نتيجه تحقيقات
صورت گرفته براي بررسي ويژگيهاي ژئوتكنيكي آهك و ايگنمبريت سازند قم به منظور جايگزيني آنها ب ا
منابع شن و ماسه رودخانه اي آورده شده است.
مقدمه
تشكيل منابع سنگ دانه اي به تاريخچه زمين شناسي هر منطقه بستگي دارد. به طور كلي منابع مختلف
مصالح سنگ دانه اي را م يتوان شامل آبرفت هاي رودخانه اي، رسوبات واريز هاي، رسوبات بادي، رسوبات
يخچالي، رسوبات ساحلي، رسوبات فلات قاره، رسوبات به هم پيوسته، باطل ههاي معدني و منابع سنگ كوهي
دانست.
در ايران با توجه به شرايط زمين شناسي، سهولت بهره برداري، هزينه هاي اندك، عدم وجود نظارت جدي بر
رعايت استانداردهاي مصرف و حساسيت بسيار پايين نسبت به مسائل زيست محيطي، عمومًا از آبرفت هاي
رودخانه اي به عنوان مصالح سنگ دانه اي استفاده مي شود. اين در حالي است كه اين گونه منابع عمومًا در
مسير رودخانه و مسيل ها قرار داشته و برداشت از آنها مشكلات زيست محيطي را در بلند مدت به همراه
∗ تهران ١٣١٤٥- - صندوق پستي ١٣٣٧
٢
١٤ بهمن ١٣٨٣ - کنفرانس مهندسی معدن ايران- ٨٣ دانشگاه تربيت مدرس، ١٢
خواهد داشت. در ضمن به لحاظ فني، مصالح سنگ كوهي نسبت به مصالح طبيعي مزاياي خاصي دارند. به
عنوان مثال، مصالح سن گ كوهي گوش هدارند و لذا كاربري بهتري در تهيه آسفالت و روسازي راه دارند. اين
مصالح درصد شكستگي بالايي دارند، درگيري دانه ها با هم بيشتر بوده و در نتيجه زاويه اصطكاك داخلي و
مقاومت برشي آنها افزايش مي يابد. اين سنگ دانه ها از نظر جنس يكنواخت و همگن هستند و لذا در شرايط
مختلف فيزيكي، شيميايي و بارگذاري، واكنش يكنواخ تتري نشان مي دهند. همچنين ناخالصي هاي رس و
لاي، گچ و نمك، مواد آلي، زباله هاي انساني و ديگر مواد زيان آور نيز در آنها حداقل است. تنها ايراد احتمالي
اين مواد، گراني محصول براي بازار مصرف است.
در اين طرح به منظور يافتن راهكار عملي براي رواج استفاده از سن گدانه هاي كوهي، ويژگ يهاي
ژئوتكنيكي آهك و ايگنمبريت سازند قم مورد مطالعه قرار گرفته است. از مزاياي اين واحدها گسترش وسيع
آنها در مجاورت مناطق پر مصرفي همچون تهران و قم،كيفيت ژئوتكنيكي مناسب آنها براي مصرف و فقدان
تقريبًا تمام معايبي است كه براي مصالح رودخانه اي ذكر شد. البته از معايب بارز اينگونه مصالح نيز هزينه
بالاي استخراج و دانه بندي آنها است.
٢- زمين شناسي آهك و ايگنمبريت سازند قم
OMaf ) بخش آهكي مورد مطالعه
شامل سنگ آهك ستبر لايه خاكستري روشن تا كرم همراه با مارن ،( I
به سن اليگوميوسن است كه انحلال، حفرات كارستي كوچكي در آن ايجاد كرده است. اين بخش در حقيقت
از تجمع كاني هاي مرجاني و بريوزوا تشكيل گرديده و داراي مقادير زيادي فسيل هاي دوكفه اي اوستراوپكتن
پايان f از ١٨٠ تا ٣٢٠ متر گزارش شده است. آهك مرجاني f و خارداران كيپاستر است. ضخامت آهك
چرخه سوم سازند قم است كه در مناطق وسيعي از سازند قم واقع در زون ايران مركزي و در حوالي مناطق
پرتراكم جمعيتي همچون تهران، قم، كاشان و . . . رخنمون دارد.
ايگنمبريت مطالعه شده از نوع توف ايگنمبريتي (
ig
u با سه تركيب داسيتي ( ( E
ig D
u E −
)، آندزيتي
)
ig An
u E −
) و سديك - كلسيت (
ig L T
u E − −
) به سن ائوسن است. اين سنگ زمين هاي كام ً لا شيشه اي
دارد كه تجمع اكسيدهاي آهن نيز در آن مشاهده مي شود. از كانيهاي ثانويه اين سنگ م يتوان به كربنات و
كاني هاي رسي اشاره كرد. اين مجموعه و بالاخص ايگنمبريت با تركيب آندزيتي رخنمون وسيعي در سازند
قم و زون ايران مركزي دارند كه در نتيجه استخراج آنها را تسهيل م يبخشد.
٣
١٤ بهمن ١٣٨٣ - کنفرانس مهندسی معدن ايران- ٨٣ دانشگاه تربيت مدرس، ١٢
٣- نمون ه برداري
جهت مطالعه ويژگيهاي ژئوتكنيكي آهك و ايگنمبريت سازند قم، اقدام به برداشت ٤ نمونه آهكي و ٣
نمونه ايگنمبريتي شده است. در شكل ١ جانمايي محل هاي نمونه برداري آورده شده است. همانگونه كه در
شكل ١ ملاحظه مي شود، در انتخاب مناطق جهت نمونه برداري، مجاورت با شهرستان قم و نزديكي را ههاي
دسترسي لحاظ گشته است. همچنين وسعت رخنمونهاي سنگي از نظر ميزان ذخيره مكشوفه براي انجام
عمليات معدنكاري احتمالي آينده مد نظر بوده اند. براي نمونه برداري اقدام به حفر چاهك هايي به عمق
١ متر شده است تا نمونه حاصل حداقل هوازدگي را تحمل كرده باشد. در شكل ٢ به عنوان / حداكثر ٥
سازند قم درحوالي روستاي خو رآباد جاده قم – كاشان كه f تصويري از رخنمون وسيع آهك بخش
موردنمونه برداري قرار گرفته آورده شده است.
٤
١٤ بهمن ١٣٨٣ - کنفرانس مهندسی معدن ايران- ٨٣ دانشگاه تربيت مدرس، ١٢
شكل ١ – جانمايي مناطق نمون هبرداري شده
٥
١٤ بهمن ١٣٨٣ - کنفرانس مهندسی معدن ايران- ٨٣ دانشگاه تربيت مدرس، ١٢
سازند قم در حوالي روستاي خورآباد جاده قم – كاشان f شكل ٢- رخنمون آهك بخش
٤- ارزيابي هاي ژئوتكنيكي
از آنجا كه مصرف عمده مصالح سنگ دانه اي در ساختمان سازي و پروژه هاي عمراني است، لذا مصالح
موردنظر بايد واجد ويژگيهاي زير باشند:
الف – دانه ها بايد مقاوم، سخت و بدون ترك خوردگي و هوازدگي و عاري از پوشش سطحي مضر باشند.
ب – دانه ها بايد در مقابل سايش يا ضربه مقاوم باشند.
ج – مصالح بايد عاري از مواد مضر بوده و حت يالامكان از نظر شيميايي غير فعال باشند.
براي بررسي موارد فوق مطالعات زير بر روي نمون هها صورت گرفت:
الف- آزمايش وزن مخصوص: وزن مخصوص پايين اغلب نمايانگر مصالح متخلخل، ضعيف و جاذب
رطوبت است.
ب- آزمايش جذب آب: مصالح داراي جذب آب بالا، به طور مداوم در فصول مختلف سال تر و خشك
شده و انبساط و انقباض پي در پي آنها در اثر اين فرآيند باعث متلاشي شدن آنها م يشود.
ج – آزمايش تخلخل: با كاهش تخلخل، جذب آب سنگ كاهش يافته و در نتيجه كيفيت آن بالا
مي رود.
٦
١٤ بهمن ١٣٨٣ - کنفرانس مهندسی معدن ايران- ٨٣ دانشگاه تربيت مدرس، ١٢
د- آزمايش مقاومت فشاري خشك و اشباع: مقاومت فشاري نشان دهنده ظرفيت باربري مصالح است
كه با افزايش مقاومت فشاري ظرفيت باربري مصالح نيز افزايش مي يابد. همچنين اختلاف كم بين
مقاومت فشاري خشك و اشباع نشان دهنده اين است كه آب تأثير چنداني بر پارامترهاي مقاومتي
سنگ ندارد.
ه - آزمايش تعيين درصد افت وزني در مقابل سايش: درصد افت وزني در مقابل سايش از مهمترين
ويژگي هايي است كه در استفاده از مصالح سنگ دانه اي در راهسازي، توليد بالاست و توليد آسفالت
مطرح مي گردد.
و- آزمايش تعيين درصد افت وزني در مقابل سرما و گرما: پايداري مقاومت سنگ دانه ها در مقابل
سيكل هاي متوالي انجماد و ذوب، از پارامترهاي مهمي است كه بالاخص در مناطق كويري كه اختلاف
حرارت شب و روز زياد است، اهميت پيدا مي كند.
ز- آزمايش تعيين درصد افت وزني در مقابل سولفاتهاي سديم و منيزيم: واكنش هاي شيميايي باعث
پوكي و خرد شدن سنگ م يگردند. لذا افت وزني كم در واكنش با سولفاتها نشان دهنده مقاومت آنها
در برابر عوامل شيميايي است.
ح – آزمايش دوام آبديدگي: وجود آب مي تواند پارامترهاي مقاومتي سنگ را تغيير دهد. بنابراين طي
اين آزمايش تأثيرپذيري مصالح در آب مورد بررسي قرار م يگيرد.
لازم به ذكر است كه براي تمامي پارامترهاي مذكور حد مجازي توسط آئين نامه هاي خاص تعيين
شده است. در مطالعات صورت گرفته اين مقادير، بسته به كاربرد مصالح، با مقادير به دست آمده از
آزمايش ها مقايسه شده و بدين ترتيب كيفيت سنگ ارزيابي شده است.
٥- تعبير و تفسير نتايج آزمايش ها
ارزيابي هاي انجام شده بر روي ويژگ يهاي ژئوتكنيكي آهك و ايگنمبريت سازند قم به شرح زير است:
الف – افزايش وزن مخصوص معمو ً لا افزايش كيفيت سنگ را به همراه دارد. اما نمي توان از آن به عنوان
شاخصي براي رد يا قبول كيفيت سنگ ها استفاده كرد. در آزمايشهاي انجام شده وزن مخصوص خشك
٢ گرم بر سانتي متر مكعب / ٢ تا ٦٧ / ٢ و نمونه هاي آهكي بين ٤٢ / ٢ تا ٦٧ / نمونه هاي ايگنمبريتي بين ٤٦
٢ و / ٢ تا ٦٩ / بسته به محل نمونه برداري تغيير مي كند. وزن مخصوص اشباع نمونه هاي ايگنمبريتي بين ٥١
٢ گرم بر سانتي متر مكعب تغيير مي كند. شن مصرفي نبايد وزن مخصوص / ٢ تا ٦٨ / نمونه هاي آهكي بين ٥٠
٢ داشته باشد. لذا وزن مخصوص نسبتًا بالاي اين مصالح نشان دهنده استحكام بالاي ذرات / نسبي كمتر از ٣٥
و تخلخل نسبتًا پايين آنها است. اما سنگيني بعضي نمون هها براي مصارف بالاست راه آهن و توليد آسفالت
مورد تأييد نيست.
٧
١٤ بهمن ١٣٨٣ - کنفرانس مهندسی معدن ايران- ٨٣ دانشگاه تربيت مدرس، ١٢
ب – درصد جذب آب نمونه ها پايين است و بنابراين كاربري آنها متفاوت خواهد بود.
٧ متغير بوده است / ٤ و نمونه هاي آهكي بين ١ تا ٤٠ / ١ تا ٨ / ج – درصد تخلخل نمونه هاي ايگنمبريتي بين ٧
. البته بديهي است نمونه اي كه تخلخل بالايي دارد، جذب آب بالايي نيز خواهد داشت كه در نتيجه انجام
آزمايش هاي مقاومت فشاري خشك و اشباع بر روي آن بسيار ضعيف خواهد بود. زيرا در صورتي كه اختلاف
مقاومت فشاري خشك و اشباع آن بالا باشد، درصد جذب آب بالا ويژگي هاي ژئوتكنيكي سنگ را ضعيف
خواهد ساخت.
د- نتايج آزمايشهاي مقاومت فشاري خشك و اشباع نشان داد كه مقاومت فشاري خشك نمون ههاي
ايگنمبريتي بين ١٧١٢ تا ١٨٦٠ و نمونه هاي آهكي بين ٥٣٩ تا ٥٨٥ كيلوگرم بر سانت يمتر مربع و مقاومت
فشاري اشباع نمون ههاي ايگنمبريتي بين ١٦٣٨ تا ١٨٤٣ و نمونه هاي آهكي بين ٤٢٨ تا ٥٦٣ تغيير مي كند.
اختلاف كوچك مقاومت فشاري خشك و اشباع نمونه هاي ايگنمبريتي اثبات م يكند كه آب تأثير چنداني بر
پارمترهاي مقاومتي اين سنگها ندارد. اما درصد اختلاف نسبتًا بيشتر مقاومت فشاري خشك و اشباع
نمونه هاي آهكي نشان مي دهد كه آب تأثير اندكي بر پارامترهاي مقاومتي اين سنگها خواهد گذاشت. از
طرفي نيز پارامترهاي مقاومتي سنگهاي ايگنمبرتي بالاست كه در واقع نشان دهنده ظرفيت باربري مناسب
آنها است. سنگهاي آهكي مقاومت فشاري بسيار كوچكتري دارند، اما با وجود اين طبق استانداردهاي ايران
براي كاربرد مصالح سنگدانه اي مشكل نخواهند داشت. ولي با توجه به همين پارامتر، مصرف اصلي آهكها
ساخت بتن پيش بيني مي گردد و استفاده از آنها به عنوان بالاست و زيرسازي راه در اولويتهاي آخر قرار
مي گيرد.
ه- آزمايش تعيين درصد افت وزني در مقابل سايش به شيوه لوس آنجلس انجام شد. نتايج آزمايشها نشان داد
كه افت وزني نمونه هاي ايگنمبريتي در اثر ٥٠٠ دور چرخش دستگاه بين ١٦ تا ١٨ درصد و افت وزني نمونه
هاي آهكي در شرايط مشابه ٣٠ تا ٣٢ درصد بوده است. بنابراين با توجه به استاندارهاي موجود استفاده از
ايگنمبريت ها در تمامي موارد مصرف زيرسازي راه، اساس راه، آسفالت، بتن و بتن مسلح تأييد م يشود. اما
استفاده از نمونه هاي آهك درساخت رويه بتن مسلح كه حداكثر درصد افت ٣٠ درصد است با ترديد مواجه
مي شود. استفاده ازنمونه هاي آهكي در ديگر موارد مورد تأييد است.
و-آزمايش سرما وگرما بر روي كليه نمونه ها صورت گرفت. نتايج نشان داد كه درصد افت وزني نمونه هاي
٠/ ٠ تا ٢ / ٠ درصد و نمونه هاي آهك بين ١ / ٠ تا ٨ / ايگنمبريتي طي ١٦ سيكل يخ زدن و ذوب شدن بين ١١
درصد است . با توجه به افت بسيار پائين وزن نمونه ها در اين آزمايش مشخص م يشود كه نمون هها هيچ
مشكلي در رابطه با تغييرات درجه حرارت ندارند.
ز – آزمايش درصد افت وزني در مقابل سولفات سديم و منيزيم نيز بر روي كليه نمونه ها صورت گرفت كه
٠ درصد متفاوت بود. با توجه به اينكه / ٠ تا ٣١ / نتايج براي نمونه هاي مختلف ايگنمبريتي و آهكي بين ٠٦
٨
١٤ بهمن ١٣٨٣ - کنفرانس مهندسی معدن ايران- ٨٣ دانشگاه تربيت مدرس، ١٢
حداكثر مجاز افت وزني مصالح سنگدان هاي در مقابل سولفاتهاي مختلف و براي مصارف مختلف بين ٨ تا ١٨
درصد تغيير مي كند، لذا هيچ يك از نمونه ها از نظر واكنش دهي در برابر عوامل شيميايي مشكل ندارند و
استفاده از آنها براي ساخت بتن، بتن مسلح، ملات، آسفالت و غيره تأييد م يگردد.
ح – شاخص دوام آبديدگي سنگها طي آزمايش هاي انجام شده بين ٩٥ تا ٩٩ براي نمونه هاي ايگنمبريتي و
٨٠ تا ٩٩ براي نمون ههاي آهكي به دست آمد. اين موضوع مجددًا اثبات م يكند كه آب تأثيري بر پارامترهاي
مقاومتي ايگنمبريت سازند قم ندارد، اما آهك سازند قم تا حد كمي از اين منظر تأثيرپذير است. لذا استفاده
از ايگنمبريت در زيرسازي راه و بالاست نسبت به آهك اولويت دارد.
در جدول ١ و ٢ ترتيب و به طور خلاصه نتايج آزماي شهاي آهك و ايگنمبريت و مقايسه آنها با
آئين نامه هاي موجود آورده شده است.
٦ – هزينه هاي استخراج و دانه بندي
هزينه هاي استخراج و دانه بندي مصالح سنگ كوهي شامل چالزني، آتشكاري، بارگيري، باربري، دپو،
سنگ شكني و دانه بندي است كه براي مصالح ايگنمبريتي حدود ٢٢٠٠٠ ريال بر متر مكعب (حدود ٨٣٠٠
ريال بر تن) و براي مصالح آهكي حدود ١٥٠٠٠ ريال برمتر مكعب (حدود ٦٠٠٠ ريال برتن) خواهد بود. در
جدول ٣ خلاصه نتايج محاسبه هزينه استخراج و دانه بندي مصالح آورده شده است. البته با توجه به
هزينه هاي بالاي استخراج و دانه بندي اين مصالح نسبت به مصالح شن و ماسه رودخانه اي به نظر مي رسد كه
به لحاظ اقتصادي جذابيتي براي صنعت نداشته باشد.
٧ – نتيجه گيري و پيشنهادات
مطالعات نشان مي دهند كه ايگنمبريت و آهك سازند قم در نزديكي مناطق مصرف رخنمون وسيعي
دارند و از نظر ميزان ذخيره براي برنام هريزي بلند مدت استخراجي قابل اعتمادند و استخراج از اين منابع نيز
مشكل زيست محيطي به دنبال نخواهد داشت. اما مشكل عمده معرفي اين واحدهاي سنگي به عنوان منابع
مصالح سنگ دانه اي هزينه بالاي استخراج و دانه بندي آنهاست كه بالاخص در مورد ايگنمبريت كه از سختي
بالاتري نسبت به آهك برخوردار است، بيشتر جلوه مي كند.
ارزيابي هاي ژئوتكنيكي اثبات مي كند كه نمونه هاي ايگنمبريتي از كيفيت بهتري نسبت به نمونه هاي
آهكي برخوردارند و هيچ گونه مشكلي در كاربر يهاي مختلف تهيه بالاست راه آهن، زيرسازي راه، آسفالت،
بتن مسلح و رويه بتن مسلح نخواهند داشت. بالاخص با توجه به پارامترهاي مقاومتي بالاي ايگنمبريت و
تأثير بسيار اندك آب بر پارامترهاي مقاومتي و شاخص دوام آبديدگي حدود ٩٨ درصد آن، استفاده از
٩
١٤ بهمن ١٣٨٣ - کنفرانس مهندسی معدن ايران- ٨٣ دانشگاه تربيت مدرس، ١٢
ايگنمبريت در زيرسازي راه و بالاست راه آهن قويًا توصيه مي گردد. لازم به ذكر است كه در اينگونه موارد
استفاده از شن و ماسه آبرفتي اولويت چنداني ندارد.
در نمون ههاي آهكي آب بر پارمترهاي مقاومتي سنگ تأثير بيشتري مي گذارد كه طي آزمايشهاي مختلف
اين موضوع به اثبات رسيد. همچنين درصد افت وزني نمونه هاي آهكي در مقابل سايش به شيوه لوس آنجلس
حدود ٣١ درصد بود كه مجموع عوامل فوق الذكر استفاده از آهك را براي مصارف ساخت رويه بتن مسلح،
بالاست و زيرسازي راه با ترديد مواجه مي سازد. بنابراين با توجه به هزينه هاي بالاي استخراج و دان هبندي
آهك نسبت به مصالح رودخانه اي و كيفيت ژئوتكنيكي به مراتب پائين آن نسبت به مصالح ايگنمبريتي و
مصارف پيش بيني شده محدودتري براي آن، استخراج از اين واحدها به عنوان مصالح سنگدانه اي توصيه
نمي گردد.
٨- تقدير و تشكر
بدون شك انجام مطالعات مذكور بدون مساعدت مسئولين و كارشناسان محترم سازمان صنايع و معادن
استان قم و شركت مهندسين مشاور زمين كاوگستر ممكن نبود. لذا بدينوسيله از تمامي عزيزان تشكر
مي گردد.
٩- منابع مآخذ
١] حامي - احمد، راه سازي، چاپ سوم، ١٣٦١ ]
٢] دانشفر - بهرام، بررسي صنعت معدني شن و ماسه در ايران، گروه مهندسي اكتشاف معدن دانشكده ]
فني، ١٣٦٦
٣] معماريان - حسين، زمين شناسي براي مهندسين، انتشارات دانشگاه تهران، ١٣٧٤ ]
٤] معماريان - حسين، زمين شناسي مهندسي و ژئوتكنيك، انتشارات دانشگاه تهران، ١٣٧٤ ]
٥] نبيان - حسين، مواد اوليه مصالح ساختماني، سازمان زمين شناسي كل كشور، ١٣٦٣ ]
٦] فهيمي فر – احمد، سروش - حامد، آزمايش هاي مكانيك سنگ، مباني نظري و استانداردها، آزمايشگاه ]
فني و مكانيك خاك، ١٣٨٠
٧] درويش زاده - علي، زمين شناسي ايران، نشر دانش امروز، ١٣٧٠ ]
[8] ASTM, Manual book of ASTM Standard Vol. 04.08 & 04.09, USA, 2001
[9] Komer, A. Building material & component, Publisher Moscow, 1974
[10] Skinner, B.J., Earth resources, Prentice Hall, 1976
١٠
١٤ بهمن ١٣٨٣ - کنفرانس مهندسی معدن ايران- ٨٣ دانشگاه تربيت مدرس، ١٢
جدول ١- خلاصه نتايج آزمايش ها بر روي آهك هزاردره و مقايسه آن با استانداردهاي موجود
حد مجاز استاندارد
رديف
آزمايش آهك
هزاردره بتن يا
بتن
مسلح
بالاس
ت
راه آه
ن
آسفال
ت
نتيجه گيري
-٢/ خشك ٦٧
٢/٤٢
٢/٣٥
>
٢/٦٠
>
٢/٦٠
> ١
وزن
مخصوص
-٢/ نسبي اشباع ٦٨
٢/٥
٢/٤٥
>
٢/٦٥
>
٢/٦٥
>
سنگيني نمونه ها براي مصرف در بتن يا بتن مسلح
مورد تأييد است، اما سنگيني بعضي نمونه ها براي
مصرف به عنوان بالاست راه آهن يا آسفالت مناسب
نيست.
ASTM 127 & ٠/٤-٣/ ٢ درصد جذب آب ١
ASTMC 128
جذب آب نمونه ها پايين و مورد تأييد است.
٧ ٧ ٧ ١-٧/ ٣ درصد تخلخل ٤
درصد تخلخل ٣ نمونه مورد تأييد است اما درصد
تخلخل يك نمونه از حد مجاز تمامي مصارف بالاتر
است و مورد تأييد نيست.
- خشك ٥٨٥
٥٣٩ ٤
مقاومت
فشاري
kg/cm2) (
- اشباع ٥٦٣
٤٢٨
ASTMC 170
اختلاف مقاومت فشاري خشك و اشباع نشان م يدهد
كه آب تاثير اندكي بر پارامترهاي مقاومتي اين سنگها
دارد. در ضمن مقاومت فشاري طبق استانداردهاي
ايران براي كاربردهاي مختلف مشكلي ندارد اما با توجه
به پايين بودن نسبي آن بهتر است استفاده آهك براي
بالاست و زيرسازي راه در اولويت آخر قرار گيرد.
٥ درصد افت وزني در مقابل
سايش به روش لوس آنجلس
٤٠ ٤٠ ٤٠ ٣٠-٣٢
استفاده از نمونه ها در تمامي موارد بجز استفاده در
ساخت رويه بتن مسلح كه حداكثر درصد افت ٣٠
درصد تأييد م يگردد.
٦
درصد افت وزني در آزمايش
AASHTO 103 ٠/١-٠/ سرما و گرما ٢
نمونه ها مشكلي در رابطه با تغييرات درجه حرارت
ندارند.
-٠/ سديم ١
١٢ ٠/٠٦ ١٠%

١٠%
٧
درصد افت
وزني در
مقابل
سولفات منيزيم
-٠/٢١
١٨ ٠/١٥ ١٠%

١٢%

نمونه ها مشكلي از نظر واكنش دهي در برابر عوامل
شيميايي ندارند.
ASTMD 4644 ٨٠- ٨ شاخص دوام آبديدگي ٩٩
آب بر پارامترهاي مقاومتي سنگ تأثير كمي مي گذارد.
در استفاده از اين نمونه ها در زيرسازي راه و بالاست
راه آهن بايد محتاط بود.
نتيجه گيري
كيفيت ژئوتكنيكي آهك هزاردره از نظر درصد جذب آب، درصد تخلخل، درصد افت وزني در مقابل سايش، سرما
و گرما، سولفات سديم و سولفات منيزيم تقريبًا براي تمامي موارد مصرف مورد تأييد است. اما استفاده از اين
سازند براي مصارف زيرسازي راه و بالاست را هآهن بدليل وزن مخصوص نسبي پايين، اختلاف مقاومت فشاري
خشك و اشباع پايين و عمومًا مقاومت فشاري نه چندان بالا و شاخص دوام آبديدگي نسبتًا پايين توصيه
نمي گردد.
١١
١٤ بهمن ١٣٨٣ - کنفرانس مهندسی معدن ايران- ٨٣ دانشگاه تربيت مدرس، ١٢
جدول ٢- خلاصه نتايج آزمايش ها بر روي ايگنمبريت هزاردره و مقايسه آن با استانداردهاي موجود
حد مجاز استاندارد
رديف
آزمايش
ايگنمبر
يت
هزاردره
بتن يا
بتن
مسلح
بالاس
ت
راه آه
ن
آسفال
ت
نتيجه گيري
-٢/ خشك ٦٧
٢/٤٦
٢/٣٥
>
٢/٦٠
>
٢/٦٠
> ١
وزن
مخصوص
-٢/ نسبي اشباع ٦٨
٢/٥
٢/٤٥
>
٢/٦٥
>
٢/٦٥
>
سنگيني نمونه ها براي مصرف در بتن يا بتن
مسلح مورد تأييد است، اما سنگيني بعضي
نمونه ها براي مصرف به عنوان بالاست را هآهن يا
آسفالت مناسب نيست.
ASTM 127 & ٠/٤-٣/ ٢ درصد جذب آب ١
ASTMC 128
جذب آب نمونه ها پايين و مورد تأييد است.
-٤/ ٣ درصد تخلخل ٨
١/٧
٧> تخلخل نمونه ها پايين و مورد تأييد است. ٧ ٧
- خشك ٥٨٥
٥٣٩
٤
مقاومت
فشاري
kg/cm2) (
- اشباع ٥٦٣
٤٢٨
ASTMC 170
اختلاف مقاومت فشاري خشك و اشباع پايين
است و نشان مي دهد كه آب تأثيري بر
پارامترهاي مقاومتي سنگ ندارد. در ضمن
مقاومت فشاري بسيار بالاست كه استفاده از
ايگنمبريت به عنوان مصالح سنگدان هاي در تمامي
مصارف را تأييد مي كند.
٥ درصد افت وزني در مقابل
سايش به روش لوس آنجلس
٤٠ > نمونه ها مشكل سايش ندارند. ٤٠ ٤٠ ١٦ -١٨
٦
درصد افت وزني در آزمايش
سرما و گرما
-٠/١١
AASHTO 103 ٠/٨
نمونه ها مشكلي در رابطه با تغييرات درجه حرارت
ندارند.
-٠/ سديم ٢٦
٠/١٦
١٠% ١٢

١٠%
٧
درصد افت
وزني در مقابل
-٠/ سولفات منيزيم ٣١
١٨ ٠/٢٦ ١٠%

١٢%

نمونه ها مشكلي از نظر واكن شدهي در برابر عوامل
شيميايي ندارند.
آب تأثيري بر پارامترهاي مقاومتي سنگ ندارد. ASTMD 4644 ٩٥- ٨ شاخص دوام آبديدگي ٩٩
نتيجه گيري
كيفيت ژئوتكنيكي ايگنمبريت هزاردره در تمامي موارد و براي تمامي مصارف مورد تأييد است. البته وزن
مخصوص خشك و اشباع نمونه ها براي مصارف بالاست راه آهن و آسفالت پايين بود كه با توجه به تأييد
تمامي پارامترهاي ديگر به نظر مي رسد استفاده از ايگنمبريت در اين دو صنعت هم مشكلي ايجاد نمي كند.
١٢
١٤ بهمن ١٣٨٣ - کنفرانس مهندسی معدن ايران- ٨٣ دانشگاه تربيت مدرس، ١٢
جدول ٣- خلاصه هزينه هاي استخراج و دان هبندي مصالح ايگنمبريتي و آهكي سازند قم
ايگنمبريت آهك
رديف شرح هزينه
(مترمكعب/ريال) (تن/ريال) (مترمكعب/ريال) (تن/ريال)
١ چالزني ١٠٠٠ ٢٤٠٠ ٢٣٤٠ ٦٢٠٠
٢ آتشكاري ٨٧٠ ٢١٠٠ ١٥٠٠ ٤٠٠٠
٣ دپو ٩٦٠ ٢٣٠٠ ٨٧٠ ٢٣٠٠
٤ بارگيري ٥٠٠ ١٢٠٠ ٤٥٠ ١٢٠٠
٥ باربري ٧١٠ ١٧٠٠ ٦٨٠ ١٨٠٠
٦ سنگ شكني و دانه بندي ٦٢٠ ١٥٠٠ ٥٧٠ ١٥٠٠
٧ پيش بيني نشده ( ٣٠ % موارد بالا) ١٣٤٠ ٣٨٠٠ ١٨٩٠ ٥٠٠٠
مجموع ٦٠٠٠ ١٥٠٠٠ ٨٣٠٠ ٢٢٠٠٠
+ نوشته شده در  چهارشنبه یکم آبان 1392ساعت 17:12  توسط بچه خاکی  | 

١
١٤ بهمن ١٣٨٣ - کنفرانس مهندسی معدن ايران- ٨٣ دانشگاه تربيت مدرس، ١٢
بررسي ويژگيهاي ژئوتكنيكي و اقتصادي آهك و ايگنمبريت سازند قم
به منظور جايگزيني با منابع شن و ماسه رودخانه اي
بهزاد تخم چي ١∗، حامد سروش ٢
١- عضو هيأت علمي دانشكده معدن و ژئوفيزيك دانشگاه صنعتي شاهرود و عضو هيأت مديره شركت
زمين كاوگستر
٢- كارشناس ارشد مكانيك سنگ، كارشناس ارشد شركت زمين كاوگستر
E-mail:tokhmechi@ut.ac.ir
چكيده
شن و ماسه يا به عبارت ديگر مصالح سنگ دانه اي پرمصرف ترين و در عين حال ارزانترين مصالح
ساختماني هستند . امروزه آبرفت هاي رودخانه اي اصلي ترين منابع تأمين شن و ماسه هستند، اما كمبود
منابع رودخانه اي مناسب و خطرات زيست محيطي كه استخراج اين گونه منابع به همراه دارد، نظرها را
به سوي توليد مصالح سنگ دانه اي از سنگ كوهي معطوف داشته است . در اين مقاله نتيجه تحقيقات
صورت گرفته براي بررسي ويژگيهاي ژئوتكنيكي آهك و ايگنمبريت سازند قم به منظور جايگزيني آنها ب ا
منابع شن و ماسه رودخانه اي آورده شده است.
مقدمه
تشكيل منابع سنگ دانه اي به تاريخچه زمين شناسي هر منطقه بستگي دارد. به طور كلي منابع مختلف
مصالح سنگ دانه اي را م يتوان شامل آبرفت هاي رودخانه اي، رسوبات واريز هاي، رسوبات بادي، رسوبات
يخچالي، رسوبات ساحلي، رسوبات فلات قاره، رسوبات به هم پيوسته، باطل ههاي معدني و منابع سنگ كوهي
دانست.
در ايران با توجه به شرايط زمين شناسي، سهولت بهره برداري، هزينه هاي اندك، عدم وجود نظارت جدي بر
رعايت استانداردهاي مصرف و حساسيت بسيار پايين نسبت به مسائل زيست محيطي، عمومًا از آبرفت هاي
رودخانه اي به عنوان مصالح سنگ دانه اي استفاده مي شود. اين در حالي است كه اين گونه منابع عمومًا در
مسير رودخانه و مسيل ها قرار داشته و برداشت از آنها مشكلات زيست محيطي را در بلند مدت به همراه
∗ تهران ١٣١٤٥- - صندوق پستي ١٣٣٧
٢
١٤ بهمن ١٣٨٣ - کنفرانس مهندسی معدن ايران- ٨٣ دانشگاه تربيت مدرس، ١٢
خواهد داشت. در ضمن به لحاظ فني، مصالح سنگ كوهي نسبت به مصالح طبيعي مزاياي خاصي دارند. به
عنوان مثال، مصالح سن گ كوهي گوش هدارند و لذا كاربري بهتري در تهيه آسفالت و روسازي راه دارند. اين
مصالح درصد شكستگي بالايي دارند، درگيري دانه ها با هم بيشتر بوده و در نتيجه زاويه اصطكاك داخلي و
مقاومت برشي آنها افزايش مي يابد. اين سنگ دانه ها از نظر جنس يكنواخت و همگن هستند و لذا در شرايط
مختلف فيزيكي، شيميايي و بارگذاري، واكنش يكنواخ تتري نشان مي دهند. همچنين ناخالصي هاي رس و
لاي، گچ و نمك، مواد آلي، زباله هاي انساني و ديگر مواد زيان آور نيز در آنها حداقل است. تنها ايراد احتمالي
اين مواد، گراني محصول براي بازار مصرف است.
در اين طرح به منظور يافتن راهكار عملي براي رواج استفاده از سن گدانه هاي كوهي، ويژگ يهاي
ژئوتكنيكي آهك و ايگنمبريت سازند قم مورد مطالعه قرار گرفته است. از مزاياي اين واحدها گسترش وسيع
آنها در مجاورت مناطق پر مصرفي همچون تهران و قم،كيفيت ژئوتكنيكي مناسب آنها براي مصرف و فقدان
تقريبًا تمام معايبي است كه براي مصالح رودخانه اي ذكر شد. البته از معايب بارز اينگونه مصالح نيز هزينه
بالاي استخراج و دانه بندي آنها است.
٢- زمين شناسي آهك و ايگنمبريت سازند قم
OMaf ) بخش آهكي مورد مطالعه
شامل سنگ آهك ستبر لايه خاكستري روشن تا كرم همراه با مارن ،( I
به سن اليگوميوسن است كه انحلال، حفرات كارستي كوچكي در آن ايجاد كرده است. اين بخش در حقيقت
از تجمع كاني هاي مرجاني و بريوزوا تشكيل گرديده و داراي مقادير زيادي فسيل هاي دوكفه اي اوستراوپكتن
پايان f از ١٨٠ تا ٣٢٠ متر گزارش شده است. آهك مرجاني f و خارداران كيپاستر است. ضخامت آهك
چرخه سوم سازند قم است كه در مناطق وسيعي از سازند قم واقع در زون ايران مركزي و در حوالي مناطق
پرتراكم جمعيتي همچون تهران، قم، كاشان و . . . رخنمون دارد.
ايگنمبريت مطالعه شده از نوع توف ايگنمبريتي (
ig
u با سه تركيب داسيتي ( ( E
ig D
u E −
)، آندزيتي
)
ig An
u E −
) و سديك - كلسيت (
ig L T
u E − −
) به سن ائوسن است. اين سنگ زمين هاي كام ً لا شيشه اي
دارد كه تجمع اكسيدهاي آهن نيز در آن مشاهده مي شود. از كانيهاي ثانويه اين سنگ م يتوان به كربنات و
كاني هاي رسي اشاره كرد. اين مجموعه و بالاخص ايگنمبريت با تركيب آندزيتي رخنمون وسيعي در سازند
قم و زون ايران مركزي دارند كه در نتيجه استخراج آنها را تسهيل م يبخشد.
٣
١٤ بهمن ١٣٨٣ - کنفرانس مهندسی معدن ايران- ٨٣ دانشگاه تربيت مدرس، ١٢
٣- نمون ه برداري
جهت مطالعه ويژگيهاي ژئوتكنيكي آهك و ايگنمبريت سازند قم، اقدام به برداشت ٤ نمونه آهكي و ٣
نمونه ايگنمبريتي شده است. در شكل ١ جانمايي محل هاي نمونه برداري آورده شده است. همانگونه كه در
شكل ١ ملاحظه مي شود، در انتخاب مناطق جهت نمونه برداري، مجاورت با شهرستان قم و نزديكي را ههاي
دسترسي لحاظ گشته است. همچنين وسعت رخنمونهاي سنگي از نظر ميزان ذخيره مكشوفه براي انجام
عمليات معدنكاري احتمالي آينده مد نظر بوده اند. براي نمونه برداري اقدام به حفر چاهك هايي به عمق
١ متر شده است تا نمونه حاصل حداقل هوازدگي را تحمل كرده باشد. در شكل ٢ به عنوان / حداكثر ٥
سازند قم درحوالي روستاي خو رآباد جاده قم – كاشان كه f تصويري از رخنمون وسيع آهك بخش
موردنمونه برداري قرار گرفته آورده شده است.
٤
١٤ بهمن ١٣٨٣ - کنفرانس مهندسی معدن ايران- ٨٣ دانشگاه تربيت مدرس، ١٢
شكل ١ – جانمايي مناطق نمون هبرداري شده
٥
١٤ بهمن ١٣٨٣ - کنفرانس مهندسی معدن ايران- ٨٣ دانشگاه تربيت مدرس، ١٢
سازند قم در حوالي روستاي خورآباد جاده قم – كاشان f شكل ٢- رخنمون آهك بخش
٤- ارزيابي هاي ژئوتكنيكي
از آنجا كه مصرف عمده مصالح سنگ دانه اي در ساختمان سازي و پروژه هاي عمراني است، لذا مصالح
موردنظر بايد واجد ويژگيهاي زير باشند:
الف – دانه ها بايد مقاوم، سخت و بدون ترك خوردگي و هوازدگي و عاري از پوشش سطحي مضر باشند.
ب – دانه ها بايد در مقابل سايش يا ضربه مقاوم باشند.
ج – مصالح بايد عاري از مواد مضر بوده و حت يالامكان از نظر شيميايي غير فعال باشند.
براي بررسي موارد فوق مطالعات زير بر روي نمون هها صورت گرفت:
الف- آزمايش وزن مخصوص: وزن مخصوص پايين اغلب نمايانگر مصالح متخلخل، ضعيف و جاذب
رطوبت است.
ب- آزمايش جذب آب: مصالح داراي جذب آب بالا، به طور مداوم در فصول مختلف سال تر و خشك
شده و انبساط و انقباض پي در پي آنها در اثر اين فرآيند باعث متلاشي شدن آنها م يشود.
ج – آزمايش تخلخل: با كاهش تخلخل، جذب آب سنگ كاهش يافته و در نتيجه كيفيت آن بالا
مي رود.
٦
١٤ بهمن ١٣٨٣ - کنفرانس مهندسی معدن ايران- ٨٣ دانشگاه تربيت مدرس، ١٢
د- آزمايش مقاومت فشاري خشك و اشباع: مقاومت فشاري نشان دهنده ظرفيت باربري مصالح است
كه با افزايش مقاومت فشاري ظرفيت باربري مصالح نيز افزايش مي يابد. همچنين اختلاف كم بين
مقاومت فشاري خشك و اشباع نشان دهنده اين است كه آب تأثير چنداني بر پارامترهاي مقاومتي
سنگ ندارد.
ه - آزمايش تعيين درصد افت وزني در مقابل سايش: درصد افت وزني در مقابل سايش از مهمترين
ويژگي هايي است كه در استفاده از مصالح سنگ دانه اي در راهسازي، توليد بالاست و توليد آسفالت
مطرح مي گردد.
و- آزمايش تعيين درصد افت وزني در مقابل سرما و گرما: پايداري مقاومت سنگ دانه ها در مقابل
سيكل هاي متوالي انجماد و ذوب، از پارامترهاي مهمي است كه بالاخص در مناطق كويري كه اختلاف
حرارت شب و روز زياد است، اهميت پيدا مي كند.
ز- آزمايش تعيين درصد افت وزني در مقابل سولفاتهاي سديم و منيزيم: واكنش هاي شيميايي باعث
پوكي و خرد شدن سنگ م يگردند. لذا افت وزني كم در واكنش با سولفاتها نشان دهنده مقاومت آنها
در برابر عوامل شيميايي است.
ح – آزمايش دوام آبديدگي: وجود آب مي تواند پارامترهاي مقاومتي سنگ را تغيير دهد. بنابراين طي
اين آزمايش تأثيرپذيري مصالح در آب مورد بررسي قرار م يگيرد.
لازم به ذكر است كه براي تمامي پارامترهاي مذكور حد مجازي توسط آئين نامه هاي خاص تعيين
شده است. در مطالعات صورت گرفته اين مقادير، بسته به كاربرد مصالح، با مقادير به دست آمده از
آزمايش ها مقايسه شده و بدين ترتيب كيفيت سنگ ارزيابي شده است.
٥- تعبير و تفسير نتايج آزمايش ها
ارزيابي هاي انجام شده بر روي ويژگ يهاي ژئوتكنيكي آهك و ايگنمبريت سازند قم به شرح زير است:
الف – افزايش وزن مخصوص معمو ً لا افزايش كيفيت سنگ را به همراه دارد. اما نمي توان از آن به عنوان
شاخصي براي رد يا قبول كيفيت سنگ ها استفاده كرد. در آزمايشهاي انجام شده وزن مخصوص خشك
٢ گرم بر سانتي متر مكعب / ٢ تا ٦٧ / ٢ و نمونه هاي آهكي بين ٤٢ / ٢ تا ٦٧ / نمونه هاي ايگنمبريتي بين ٤٦
٢ و / ٢ تا ٦٩ / بسته به محل نمونه برداري تغيير مي كند. وزن مخصوص اشباع نمونه هاي ايگنمبريتي بين ٥١
٢ گرم بر سانتي متر مكعب تغيير مي كند. شن مصرفي نبايد وزن مخصوص / ٢ تا ٦٨ / نمونه هاي آهكي بين ٥٠
٢ داشته باشد. لذا وزن مخصوص نسبتًا بالاي اين مصالح نشان دهنده استحكام بالاي ذرات / نسبي كمتر از ٣٥
و تخلخل نسبتًا پايين آنها است. اما سنگيني بعضي نمون هها براي مصارف بالاست راه آهن و توليد آسفالت
مورد تأييد نيست.
٧
١٤ بهمن ١٣٨٣ - کنفرانس مهندسی معدن ايران- ٨٣ دانشگاه تربيت مدرس، ١٢
ب – درصد جذب آب نمونه ها پايين است و بنابراين كاربري آنها متفاوت خواهد بود.
٧ متغير بوده است / ٤ و نمونه هاي آهكي بين ١ تا ٤٠ / ١ تا ٨ / ج – درصد تخلخل نمونه هاي ايگنمبريتي بين ٧
. البته بديهي است نمونه اي كه تخلخل بالايي دارد، جذب آب بالايي نيز خواهد داشت كه در نتيجه انجام
آزمايش هاي مقاومت فشاري خشك و اشباع بر روي آن بسيار ضعيف خواهد بود. زيرا در صورتي كه اختلاف
مقاومت فشاري خشك و اشباع آن بالا باشد، درصد جذب آب بالا ويژگي هاي ژئوتكنيكي سنگ را ضعيف
خواهد ساخت.
د- نتايج آزمايشهاي مقاومت فشاري خشك و اشباع نشان داد كه مقاومت فشاري خشك نمون ههاي
ايگنمبريتي بين ١٧١٢ تا ١٨٦٠ و نمونه هاي آهكي بين ٥٣٩ تا ٥٨٥ كيلوگرم بر سانت يمتر مربع و مقاومت
فشاري اشباع نمون ههاي ايگنمبريتي بين ١٦٣٨ تا ١٨٤٣ و نمونه هاي آهكي بين ٤٢٨ تا ٥٦٣ تغيير مي كند.
اختلاف كوچك مقاومت فشاري خشك و اشباع نمونه هاي ايگنمبريتي اثبات م يكند كه آب تأثير چنداني بر
پارمترهاي مقاومتي اين سنگها ندارد. اما درصد اختلاف نسبتًا بيشتر مقاومت فشاري خشك و اشباع
نمونه هاي آهكي نشان مي دهد كه آب تأثير اندكي بر پارامترهاي مقاومتي اين سنگها خواهد گذاشت. از
طرفي نيز پارامترهاي مقاومتي سنگهاي ايگنمبرتي بالاست كه در واقع نشان دهنده ظرفيت باربري مناسب
آنها است. سنگهاي آهكي مقاومت فشاري بسيار كوچكتري دارند، اما با وجود اين طبق استانداردهاي ايران
براي كاربرد مصالح سنگدانه اي مشكل نخواهند داشت. ولي با توجه به همين پارامتر، مصرف اصلي آهكها
ساخت بتن پيش بيني مي گردد و استفاده از آنها به عنوان بالاست و زيرسازي راه در اولويتهاي آخر قرار
مي گيرد.
ه- آزمايش تعيين درصد افت وزني در مقابل سايش به شيوه لوس آنجلس انجام شد. نتايج آزمايشها نشان داد
كه افت وزني نمونه هاي ايگنمبريتي در اثر ٥٠٠ دور چرخش دستگاه بين ١٦ تا ١٨ درصد و افت وزني نمونه
هاي آهكي در شرايط مشابه ٣٠ تا ٣٢ درصد بوده است. بنابراين با توجه به استاندارهاي موجود استفاده از
ايگنمبريت ها در تمامي موارد مصرف زيرسازي راه، اساس راه، آسفالت، بتن و بتن مسلح تأييد م يشود. اما
استفاده از نمونه هاي آهك درساخت رويه بتن مسلح كه حداكثر درصد افت ٣٠ درصد است با ترديد مواجه
مي شود. استفاده ازنمونه هاي آهكي در ديگر موارد مورد تأييد است.
و-آزمايش سرما وگرما بر روي كليه نمونه ها صورت گرفت. نتايج نشان داد كه درصد افت وزني نمونه هاي
٠/ ٠ تا ٢ / ٠ درصد و نمونه هاي آهك بين ١ / ٠ تا ٨ / ايگنمبريتي طي ١٦ سيكل يخ زدن و ذوب شدن بين ١١
درصد است . با توجه به افت بسيار پائين وزن نمونه ها در اين آزمايش مشخص م يشود كه نمون هها هيچ
مشكلي در رابطه با تغييرات درجه حرارت ندارند.
ز – آزمايش درصد افت وزني در مقابل سولفات سديم و منيزيم نيز بر روي كليه نمونه ها صورت گرفت كه
٠ درصد متفاوت بود. با توجه به اينكه / ٠ تا ٣١ / نتايج براي نمونه هاي مختلف ايگنمبريتي و آهكي بين ٠٦
٨
١٤ بهمن ١٣٨٣ - کنفرانس مهندسی معدن ايران- ٨٣ دانشگاه تربيت مدرس، ١٢
حداكثر مجاز افت وزني مصالح سنگدان هاي در مقابل سولفاتهاي مختلف و براي مصارف مختلف بين ٨ تا ١٨
درصد تغيير مي كند، لذا هيچ يك از نمونه ها از نظر واكنش دهي در برابر عوامل شيميايي مشكل ندارند و
استفاده از آنها براي ساخت بتن، بتن مسلح، ملات، آسفالت و غيره تأييد م يگردد.
ح – شاخص دوام آبديدگي سنگها طي آزمايش هاي انجام شده بين ٩٥ تا ٩٩ براي نمونه هاي ايگنمبريتي و
٨٠ تا ٩٩ براي نمون ههاي آهكي به دست آمد. اين موضوع مجددًا اثبات م يكند كه آب تأثيري بر پارامترهاي
مقاومتي ايگنمبريت سازند قم ندارد، اما آهك سازند قم تا حد كمي از اين منظر تأثيرپذير است. لذا استفاده
از ايگنمبريت در زيرسازي راه و بالاست نسبت به آهك اولويت دارد.
در جدول ١ و ٢ ترتيب و به طور خلاصه نتايج آزماي شهاي آهك و ايگنمبريت و مقايسه آنها با
آئين نامه هاي موجود آورده شده است.
٦ – هزينه هاي استخراج و دانه بندي
هزينه هاي استخراج و دانه بندي مصالح سنگ كوهي شامل چالزني، آتشكاري، بارگيري، باربري، دپو،
سنگ شكني و دانه بندي است كه براي مصالح ايگنمبريتي حدود ٢٢٠٠٠ ريال بر متر مكعب (حدود ٨٣٠٠
ريال بر تن) و براي مصالح آهكي حدود ١٥٠٠٠ ريال برمتر مكعب (حدود ٦٠٠٠ ريال برتن) خواهد بود. در
جدول ٣ خلاصه نتايج محاسبه هزينه استخراج و دانه بندي مصالح آورده شده است. البته با توجه به
هزينه هاي بالاي استخراج و دانه بندي اين مصالح نسبت به مصالح شن و ماسه رودخانه اي به نظر مي رسد كه
به لحاظ اقتصادي جذابيتي براي صنعت نداشته باشد.
٧ – نتيجه گيري و پيشنهادات
مطالعات نشان مي دهند كه ايگنمبريت و آهك سازند قم در نزديكي مناطق مصرف رخنمون وسيعي
دارند و از نظر ميزان ذخيره براي برنام هريزي بلند مدت استخراجي قابل اعتمادند و استخراج از اين منابع نيز
مشكل زيست محيطي به دنبال نخواهد داشت. اما مشكل عمده معرفي اين واحدهاي سنگي به عنوان منابع
مصالح سنگ دانه اي هزينه بالاي استخراج و دانه بندي آنهاست كه بالاخص در مورد ايگنمبريت كه از سختي
بالاتري نسبت به آهك برخوردار است، بيشتر جلوه مي كند.
ارزيابي هاي ژئوتكنيكي اثبات مي كند كه نمونه هاي ايگنمبريتي از كيفيت بهتري نسبت به نمونه هاي
آهكي برخوردارند و هيچ گونه مشكلي در كاربر يهاي مختلف تهيه بالاست راه آهن، زيرسازي راه، آسفالت،
بتن مسلح و رويه بتن مسلح نخواهند داشت. بالاخص با توجه به پارامترهاي مقاومتي بالاي ايگنمبريت و
تأثير بسيار اندك آب بر پارامترهاي مقاومتي و شاخص دوام آبديدگي حدود ٩٨ درصد آن، استفاده از
٩
١٤ بهمن ١٣٨٣ - کنفرانس مهندسی معدن ايران- ٨٣ دانشگاه تربيت مدرس، ١٢
ايگنمبريت در زيرسازي راه و بالاست راه آهن قويًا توصيه مي گردد. لازم به ذكر است كه در اينگونه موارد
استفاده از شن و ماسه آبرفتي اولويت چنداني ندارد.
در نمون ههاي آهكي آب بر پارمترهاي مقاومتي سنگ تأثير بيشتري مي گذارد كه طي آزمايشهاي مختلف
اين موضوع به اثبات رسيد. همچنين درصد افت وزني نمونه هاي آهكي در مقابل سايش به شيوه لوس آنجلس
حدود ٣١ درصد بود كه مجموع عوامل فوق الذكر استفاده از آهك را براي مصارف ساخت رويه بتن مسلح،
بالاست و زيرسازي راه با ترديد مواجه مي سازد. بنابراين با توجه به هزينه هاي بالاي استخراج و دان هبندي
آهك نسبت به مصالح رودخانه اي و كيفيت ژئوتكنيكي به مراتب پائين آن نسبت به مصالح ايگنمبريتي و
مصارف پيش بيني شده محدودتري براي آن، استخراج از اين واحدها به عنوان مصالح سنگدانه اي توصيه
نمي گردد.
٨- تقدير و تشكر
بدون شك انجام مطالعات مذكور بدون مساعدت مسئولين و كارشناسان محترم سازمان صنايع و معادن
استان قم و شركت مهندسين مشاور زمين كاوگستر ممكن نبود. لذا بدينوسيله از تمامي عزيزان تشكر
مي گردد.
٩- منابع مآخذ
١] حامي - احمد، راه سازي، چاپ سوم، ١٣٦١ ]
٢] دانشفر - بهرام، بررسي صنعت معدني شن و ماسه در ايران، گروه مهندسي اكتشاف معدن دانشكده ]
فني، ١٣٦٦
٣] معماريان - حسين، زمين شناسي براي مهندسين، انتشارات دانشگاه تهران، ١٣٧٤ ]
٤] معماريان - حسين، زمين شناسي مهندسي و ژئوتكنيك، انتشارات دانشگاه تهران، ١٣٧٤ ]
٥] نبيان - حسين، مواد اوليه مصالح ساختماني، سازمان زمين شناسي كل كشور، ١٣٦٣ ]
٦] فهيمي فر – احمد، سروش - حامد، آزمايش هاي مكانيك سنگ، مباني نظري و استانداردها، آزمايشگاه ]
فني و مكانيك خاك، ١٣٨٠
٧] درويش زاده - علي، زمين شناسي ايران، نشر دانش امروز، ١٣٧٠ ]
[8] ASTM, Manual book of ASTM Standard Vol. 04.08 & 04.09, USA, 2001
[9] Komer, A. Building material & component, Publisher Moscow, 1974
[10] Skinner, B.J., Earth resources, Prentice Hall, 1976
١٠
١٤ بهمن ١٣٨٣ - کنفرانس مهندسی معدن ايران- ٨٣ دانشگاه تربيت مدرس، ١٢
جدول ١- خلاصه نتايج آزمايش ها بر روي آهك هزاردره و مقايسه آن با استانداردهاي موجود
حد مجاز استاندارد
رديف
آزمايش آهك
هزاردره بتن يا
بتن
مسلح
بالاس
ت
راه آه
ن
آسفال
ت
نتيجه گيري
-٢/ خشك ٦٧
٢/٤٢
٢/٣٥
>
٢/٦٠
>
٢/٦٠
> ١
وزن
مخصوص
-٢/ نسبي اشباع ٦٨
٢/٥
٢/٤٥
>
٢/٦٥
>
٢/٦٥
>
سنگيني نمونه ها براي مصرف در بتن يا بتن مسلح
مورد تأييد است، اما سنگيني بعضي نمونه ها براي
مصرف به عنوان بالاست راه آهن يا آسفالت مناسب
نيست.
ASTM 127 & ٠/٤-٣/ ٢ درصد جذب آب ١
ASTMC 128
جذب آب نمونه ها پايين و مورد تأييد است.
٧ ٧ ٧ ١-٧/ ٣ درصد تخلخل ٤
درصد تخلخل ٣ نمونه مورد تأييد است اما درصد
تخلخل يك نمونه از حد مجاز تمامي مصارف بالاتر
است و مورد تأييد نيست.
- خشك ٥٨٥
٥٣٩ ٤
مقاومت
فشاري
kg/cm2) (
- اشباع ٥٦٣
٤٢٨
ASTMC 170
اختلاف مقاومت فشاري خشك و اشباع نشان م يدهد
كه آب تاثير اندكي بر پارامترهاي مقاومتي اين سنگها
دارد. در ضمن مقاومت فشاري طبق استانداردهاي
ايران براي كاربردهاي مختلف مشكلي ندارد اما با توجه
به پايين بودن نسبي آن بهتر است استفاده آهك براي
بالاست و زيرسازي راه در اولويت آخر قرار گيرد.
٥ درصد افت وزني در مقابل
سايش به روش لوس آنجلس
٤٠ ٤٠ ٤٠ ٣٠-٣٢
استفاده از نمونه ها در تمامي موارد بجز استفاده در
ساخت رويه بتن مسلح كه حداكثر درصد افت ٣٠
درصد تأييد م يگردد.
٦
درصد افت وزني در آزمايش
AASHTO 103 ٠/١-٠/ سرما و گرما ٢
نمونه ها مشكلي در رابطه با تغييرات درجه حرارت
ندارند.
-٠/ سديم ١
١٢ ٠/٠٦ ١٠%

١٠%
٧
درصد افت
وزني در
مقابل
سولفات منيزيم
-٠/٢١
١٨ ٠/١٥ ١٠%

١٢%

نمونه ها مشكلي از نظر واكنش دهي در برابر عوامل
شيميايي ندارند.
ASTMD 4644 ٨٠- ٨ شاخص دوام آبديدگي ٩٩
آب بر پارامترهاي مقاومتي سنگ تأثير كمي مي گذارد.
در استفاده از اين نمونه ها در زيرسازي راه و بالاست
راه آهن بايد محتاط بود.
نتيجه گيري
كيفيت ژئوتكنيكي آهك هزاردره از نظر درصد جذب آب، درصد تخلخل، درصد افت وزني در مقابل سايش، سرما
و گرما، سولفات سديم و سولفات منيزيم تقريبًا براي تمامي موارد مصرف مورد تأييد است. اما استفاده از اين
سازند براي مصارف زيرسازي راه و بالاست را هآهن بدليل وزن مخصوص نسبي پايين، اختلاف مقاومت فشاري
خشك و اشباع پايين و عمومًا مقاومت فشاري نه چندان بالا و شاخص دوام آبديدگي نسبتًا پايين توصيه
نمي گردد.
١١
١٤ بهمن ١٣٨٣ - کنفرانس مهندسی معدن ايران- ٨٣ دانشگاه تربيت مدرس، ١٢
جدول ٢- خلاصه نتايج آزمايش ها بر روي ايگنمبريت هزاردره و مقايسه آن با استانداردهاي موجود
حد مجاز استاندارد
رديف
آزمايش
ايگنمبر
يت
هزاردره
بتن يا
بتن
مسلح
بالاس
ت
راه آه
ن
آسفال
ت
نتيجه گيري
-٢/ خشك ٦٧
٢/٤٦
٢/٣٥
>
٢/٦٠
>
٢/٦٠
> ١
وزن
مخصوص
-٢/ نسبي اشباع ٦٨
٢/٥
٢/٤٥
>
٢/٦٥
>
٢/٦٥
>
سنگيني نمونه ها براي مصرف در بتن يا بتن
مسلح مورد تأييد است، اما سنگيني بعضي
نمونه ها براي مصرف به عنوان بالاست را هآهن يا
آسفالت مناسب نيست.
ASTM 127 & ٠/٤-٣/ ٢ درصد جذب آب ١
ASTMC 128
جذب آب نمونه ها پايين و مورد تأييد است.
-٤/ ٣ درصد تخلخل ٨
١/٧
٧> تخلخل نمونه ها پايين و مورد تأييد است. ٧ ٧
- خشك ٥٨٥
٥٣٩
٤
مقاومت
فشاري
kg/cm2) (
- اشباع ٥٦٣
٤٢٨
ASTMC 170
اختلاف مقاومت فشاري خشك و اشباع پايين
است و نشان مي دهد كه آب تأثيري بر
پارامترهاي مقاومتي سنگ ندارد. در ضمن
مقاومت فشاري بسيار بالاست كه استفاده از
ايگنمبريت به عنوان مصالح سنگدان هاي در تمامي
مصارف را تأييد مي كند.
٥ درصد افت وزني در مقابل
سايش به روش لوس آنجلس
٤٠ > نمونه ها مشكل سايش ندارند. ٤٠ ٤٠ ١٦ -١٨
٦
درصد افت وزني در آزمايش
سرما و گرما
-٠/١١
AASHTO 103 ٠/٨
نمونه ها مشكلي در رابطه با تغييرات درجه حرارت
ندارند.
-٠/ سديم ٢٦
٠/١٦
١٠% ١٢

١٠%
٧
درصد افت
وزني در مقابل
-٠/ سولفات منيزيم ٣١
١٨ ٠/٢٦ ١٠%

١٢%

نمونه ها مشكلي از نظر واكن شدهي در برابر عوامل
شيميايي ندارند.
آب تأثيري بر پارامترهاي مقاومتي سنگ ندارد. ASTMD 4644 ٩٥- ٨ شاخص دوام آبديدگي ٩٩
نتيجه گيري
كيفيت ژئوتكنيكي ايگنمبريت هزاردره در تمامي موارد و براي تمامي مصارف مورد تأييد است. البته وزن
مخصوص خشك و اشباع نمونه ها براي مصارف بالاست راه آهن و آسفالت پايين بود كه با توجه به تأييد
تمامي پارامترهاي ديگر به نظر مي رسد استفاده از ايگنمبريت در اين دو صنعت هم مشكلي ايجاد نمي كند.
١٢
١٤ بهمن ١٣٨٣ - کنفرانس مهندسی معدن ايران- ٨٣ دانشگاه تربيت مدرس، ١٢
جدول ٣- خلاصه هزينه هاي استخراج و دان هبندي مصالح ايگنمبريتي و آهكي سازند قم
ايگنمبريت آهك
رديف شرح هزينه
(مترمكعب/ريال) (تن/ريال) (مترمكعب/ريال) (تن/ريال)
١ چالزني ١٠٠٠ ٢٤٠٠ ٢٣٤٠ ٦٢٠٠
٢ آتشكاري ٨٧٠ ٢١٠٠ ١٥٠٠ ٤٠٠٠
٣ دپو ٩٦٠ ٢٣٠٠ ٨٧٠ ٢٣٠٠
٤ بارگيري ٥٠٠ ١٢٠٠ ٤٥٠ ١٢٠٠
٥ باربري ٧١٠ ١٧٠٠ ٦٨٠ ١٨٠٠
٦ سنگ شكني و دانه بندي ٦٢٠ ١٥٠٠ ٥٧٠ ١٥٠٠
٧ پيش بيني نشده ( ٣٠ % موارد بالا) ١٣٤٠ ٣٨٠٠ ١٨٩٠ ٥٠٠٠
مجموع ٦٠٠٠ ١٥٠٠٠ ٨٣٠٠ ٢٢٠٠٠
+ نوشته شده در  چهارشنبه یکم آبان 1392ساعت 17:11  توسط بچه خاکی  | 
یا حیدر یحیدر              عالهامه انتطبر

مولانا حسین 2

ابن الحسن بچفوفه شایل قامه

و اسیوف تلمع بالحرب جدامه

وینادی لمن عمه شد احزامه

انه ابن ابوی و ارد اعید ایامه

وصانی اعله عمی                  هالیوم اجری دمی

مولانا حسین2

و اتعنه الاکبر و العیون اتشوفه

قامة علي شایلهه بین اچفوفه

ویصیح هیهات الحسین انعوفه

کل قطره من دمنه اله ملهوفه

رافعهه الایادی                   بالطف ظل ینادی

مولانه حسین2

عباس بین و الشرار ابعینه

و اثنین قاماته اجه ابچفینه

قاماته رنهه من اجه لحسینه

حیدر ابوی و انه اعید اسنینه

حبیت المنیه                         لعیون الزچیه

مولانا حسین2

حتی الطفل عبدالله حل اگماطه

معناهه زامط خل نشوف ازماطه

سبعین الف سیف ابعجل هالحاطه

و عالهامه ما طبر طبر بنیاطه

غیره ابدمه تنهض                 تصبغ ثوبه الابیض

مولانه حسین2

های احنه شیعة حیدره و مجنونه

لثار کل شیعی یضب اسنونه

ما نسمع اللی اتعنوّ ایمنعونه

قامتنه تلمع للطبر مسنونه

هیهات ننسه ثاره                واتفور بینه ناره

مولانا حسین2

 

الی الشاعر مسلم المانعی

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و سوم مرداد 1392ساعت 20:25  توسط بچه خاکی  | 
امس حرگوها الخیام                ایا حامی الحمیه

خوفی ضریحی هالعام              خرابه ایرد علیه

عفتونی وحدی بالشام             انوح آنه و رقیه

یاحیدر   یاحیدر

آنه وحدی            وعایل اببابی وگف

ایصیح ردی          ذاک ابوچ البالنجف

وانته عندی           انخه غیرک یا وسف

اعله خدی          اشلون لو یسطرنی چف

کافلی ما عنده اچفوف      حتی انخه یکسر ایده

چفینه یوم الطفوف           عنه اصبحت بعیده

یاعلی وینک اتشوف           رجع جیش آل امیه

یا حیدر    یاحیدر

آیا عمری              کربله و الفاجعه

راح خدری              و الچفوف امگطعه

بویه تدری           رایته اعله المشرعه

هیه ستری               وبیه جیت امگبعه

سترتنی عن عین الناس           احس صارت مکانه

رایة اخوی العباس             بقت عندی امانه

ولو هجمت الیوم ارجاس         تاخذها من ادیه

یاحیدر    یاحیدر

 

یا حنینی          و آنه گلبی منکسر

الهسه ادینی          بیهن آثار الاسر

من تجینی            تلگه بیتی بی جمر

تبچی عینی           اسمعت نبشو الگبر

اسمع عساکر و خیل           ما ظل یجینی زایر

وحشه علیه باللیل           بس آنه و المنایر

وینک یحامی الدخیل          داری اصبحت خلیه

یا حیدر یاحیدر

عینی تنظر        وادری مگطوع الدرب

محد ایمُر             ردت ایام الغرب

شنهو تنطر          عایل اببیتی یطب

بیک تصبر          بویه لو سوط انضرب

الهسه بیه آثار                      سیاط الالمتنی

شلون انسه واهیه تذکار          اثرهن اعله متنی

علی یا حامی الجار               مارید ارجع سبیه

یاحیدر   یاحیدر

  

 

 

 

 

لو ضفتنی          بویه اقدملک دمع

یالعفتنی       و آنه کل لحظه انفجع

ماشفتنی          و آنه بابی یندفع

چن لفتنی            ناس کسارت ضلع

اسمع یدگون الباب               و آنه بلایه والی

و اعرفها دگة اغراب           علي حن اعله حالی

مثل هجمات الاصحاب             و أنه چنی الزچیه

یاحیدر یاحیدر

ادری عندک             شیعه توصل حضرتک

منته وحدک             ضجه هسه ازیارتک

 ارد انشدک            هم ذکرت الذکرتک

شنهو ردک             بویه انه ابغیرتک

آنه الغریبه هالیوم           وحدی ابضریحی ابچی

مظلومه و عندی اهموم          بس آنه و گلبی احچی

گلبی ابغیابک ملچوم             و دمعاتی هالجریه

یا حیدر یاحیدر

الی الشاعر مسلم المانعی

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و سوم مرداد 1392ساعت 20:2  توسط بچه خاکی  | 

قصيدة الشاعر نزار قباني في مدح الامام الحسين(ع)

سأل المخـالف حين انـهكـه العـجب
هل للحـسين مع الروافـض من نسب
لا يـنـقضي ذكـر الحسين بثـغرهم
وعلى امتداد الدهـر يُْوقِـدُ كاللَّـهب
وكـأنَّ لا أكَــلَ الزمـــانُ على دمٍ
كدم الحـسين بـكـربلاء ولا شــرب
أوَلَمْ يَـحِنْ كـفُّ البـكاء فــما عسى
يُـبدي ويُـجدي والحسين قد احــتسب
فأجـبـتـه ما للـحـسين وما لـــكم
يا رائــدي نــدوات آلـيـة الطـرب
إن لم يـكن بين الحــسين وبـيـنـنـــا
نـسبٌ فـيـكـفـيـنا الـرثاء له نــسب
والحـر لا يـنـسى الجـمــــيل وردِّه
ولَـإنْ نـسى فـلـقــد أسـاء إلى الأدب
يالائـمي حـب الحـسين أجــــــنـنا
واجــتاح أوديــة الضـــمائر واشرأبّْ
فلـقد تـشـرَّب في النــخاع ولم يــزل
سـريانه حتى تســـلَّـط في الـرُكــب
من مـثـله أحــيى الكـرامة حـيــنـما
مـاتت على أيــدي جــبابـرة الـعـرب
وأفـاق دنـيـاً طـأطـأت لـولاتــــها
فــرقى لـذاك ونـال عــالية الـرتــب
و غــدى الصـمـود بإثـره مـتـحفزاً
والـذل عن وهـج الحيـاة قد احتـجـب
أما الـبـكاء فــذاك مــصـدر عـزنا
وبه نـواسـيـهـم ليـوم الـمنـقـلـب
نـبـكي على الــرأس المـــرتـل آيـة
والــرمح مـنـبـره وذاك هو العـجـب
نـبـكي على الثـغـر المـكـسـر ســنه
نـبكي على الجـسـد السـليب الـمُنتهـب
نـبـكي على خـدر الفــواطـم حــسرة
وعـلى الـشـبـيـبة قـطـعـوا إربـاً إرب
دع عنـك ذكــر الخـالـديـن وغـبـطهم
كي لا تــكون لـنـار بـارئـهـم حــطب

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه بیست و دوم خرداد 1392ساعت 10:43  توسط بچه خاکی  | 

النفسُ تبكي على الدنيا وقد علمت *** أن السعادة فيها ترك ما فيها

لا دارٌ للمرءِ بعـد المــوت يسكُنهـا *** إلا التي كانَ قبل الموتِ بانيها

فـــإن بناهـا بخير طـاب مسكنُـه *** وإن بناهــا بشر خــاب بانيـــها

أموالنا لــذوي الميراث نجمعُها *** ودورنا لخــراب الدهــر نبنيـــها

أين الملوك التي كانت مسلطــنةً *** حتى سقاها بكأس الموت ساقيها

فكم مدائنٍ في الآفاق قـــد بنيت *** أمست خرابا وأفنى الموتُ أهليها

لا تركِنَنَّ إلى الدنيــا وما فيــهـا *** فالمـوت لا شـك يُفـنـيـنا ويُفنيــها

لكل نفس وان كانت على وجــلٍ *** من المَنِـيـَّةِ آمـــالٌ تــقــــويـــهـــا

المرء يبسطها والدهر يقبضُهــا *** والنفس تنشرها والموت يطويها

وإنــما المكــارم أخــــلاقٌ مطهـرةٌ *** الـدين أولها والعــقل ثـانـيــــها

والعلم ثالثها والحلم رابعهــــا *** والجود خامسها والفضل سادسها

والبر سابعها والشكر ثامنها *** والصبر تاسعــها والليـــن باقيــــها

والنفس تعلم أنى لا أصادقها *** ولست ارشــدُ إلا حيـــن اعصيـــها

واعمل لدار ٍغداً رضوانُ خازنها *** والجــار احمد والرحمن ناشيها

قصورها ذهب والمسك طينتــــها *** والزعفـران حشيشٌ نابتٌ فيــها

أنهارها لبنٌ محضٌ ومن عسـل *** والخمر يجري رحيقاً في مجاريها

والطير تجري على الأغصان عاكفةً *** تسبـحُ الله جهراً في مغانيها

من يشتري الدار في الفردوس يعمرها *** بركعةٍ في ظــلام الليـل يحييها

عجبت لمن جمع المال والموت طالبه
وعجبت لمن بنا القصور والقبر مسكنه

+ نوشته شده در  سه شنبه سی و یکم اردیبهشت 1392ساعت 11:40  توسط بچه خاکی  | 

محاسبه عدد ژول به روش الكتریكی

جمعه 7 خرداد 1389  08:43 ب.ظ

نوع مطلب :فصل اول :دستور العمل ،

محاسبه عدد ژول:

هدف: محاسبه عدد ژول:

وسایل آزمایش: كالریمتر ژول، آب مقطر، كرونومتر، منبع تغذیه، دما سنج، بشر مدرج.

تئوری آزمایش:
همانطور كه می دانید گرما انرژیی است كه در اثر اختلاف دمای بین دو سیستم از یكی به دیگری جاری می شود.
می توان گفت كه انجام كار مكانیكی بر روی یك سیستم معادل حرارت دادن سیستم توسط یك منبع خارجی است و نتیجه بگیریم كار و گرما نوعی انرژی هستند.
كار و گرما تا زمان رامفورد همچون دو مفهوم جداگانه تلقی می شدند تا اینكه رامفورد بین این دو ارتباطی قائل شد و این ارتباط به صورت اصل پایستگی انرژی بیان شد.
طبق این اصل گرما و كار هر كدام شكلی از انرژی هستند و از این رو باید رابطه معینی؛ كه معادل مكانیكی گرما نامیده می شود؛ بین آنها وجود داشته باشد.
رابطه بین واحدهای گرما و واحدهای كار مكانیكی را می توان توسط آزمایش به دست آورد بدین ترتیب كه مقدار كار مكانیكی را بر حسب ژول كه به یك سیستم داده می شود اندازه می گیریم و از روی افزایش دما و تعریف Q مقدار حرارتی را كه لازم است تا همان اثر را در سیستم به جا نهد بر حسب كالری به دست می آوریم. 

 

 

 

معادل مكانیكی حرارت را می توان به روش؛ الكتریكی و مكانیكی به دست آوریم. كه در روش الكتریكی با عبور جریان الكتریكی از یك مقاومت باعث گرم شدن آن شده و با انتقال این گرما به آب درون كالریمتر می توانیم معادل مكانیكی حرارتی را محاسبه كنیم.
اگر مقاومتی به مقدار R اهم در یك كالریمتر كه شامل m گرم آب با ارزش آبی A و دمای 1 درجه سانتیگراد وجود داشته باشد و دو سر مقاومت را به اختلاف پتانسیل V ولت و شدت جریان I آمپر وصل كرده و جریان برق را به مدت t ثانیه از مدار عبور می دهیم و دمای كالریمتر پس از این مدت به 2درجه سانتیگراد می رسد. خواهیم داشت:
 

 


 
روش آزمایش:
محاسبه عدد ژول:
1- 200 میلی لیتر آب مقطر را به كمك بشر مدرج داخل كالریمتر بریزید:m
2- جرم كالریمتر را به دست آورید.
3- به كمك مربی مداری مانند شكل زیر ببندید.
4- دمای اولیه كالریمتر را از روی ترمومتر بخوانید:T1
5- مدار را روشن كرده و با كرنومتر مدت 10 دقیقه را اندازه گیری كنید.t
6- مقدار شدت جریان و اختلاف پتانسیل را یادداشت نماید: V,I
7- بعد از گذشت 10 دقیقه دوباره دمای كالریمتر را یادداشت نمایید: T2
8- به كمك رابطه داده شده مقدار J را به دست آورید.
9- خطای مطلق و نسبی را به دست آورید.


+ نوشته شده در  چهارشنبه هجدهم اردیبهشت 1392ساعت 18:45  توسط بچه خاکی  | 
 

http://sharghazma.ir/pdf/hararat/dastoore%20kar/9.pdf

+ نوشته شده در  چهارشنبه هجدهم اردیبهشت 1392ساعت 18:45  توسط بچه خاکی  | 

نام آزمایش:              محاسبه ظرفیت گرمایی گرماسنج (كالریمتر )

هدف از آزمایش: تعیین ظرفیت گرمایی گرماسنج (كالریمتر)

وسایل و ابزار آزمایش: گرماسنج با سرپوش(كالریمتر)،دماسنج وهمزن،آب،چراغ گاز یا اجاق برقی،بِِشر،كمیت مورد آزمایش: ظرفیت گرمایی كالریمتركه باAنشان میدهیم.واحد آنCal/ ºc است. روش انجام آزمایش:برای تعیین هر كاری از مشخصه های گرمایی فوق دو(یا چند)ماده با دمای متفاوت اولیه را درون ظرفی كه از محیط ایزوله شده باشد یعنی با محیط تبادل گرمایِی نكند به نام  كالریمتر(گرماسنج)مخلوط می كنند.كالریمتر یك ظرف دو جداره است كه بین دو جداره آن خلاء شده  است و یا به هر نحو با ریختن مواد عایق گرما،هوای آن خارج شده است.در یك كالریمتر خوب  مشابه فلاسك،جدار خارجی آن را برای جلوگیری از تشعشع آینه می كنند.كالریمتر شامل  دماسنج،همزن،در پوش عایق و در بعضی گونه ها مجهز به یك فیلامای الكتریكی جهت گرم كردن محتویات درون آن است.در آزمایشهای گرماسنجی به دلایل مختلف از جمله داشتن گرمای ویژه  كاملا معین و سهولت تبادل گرما و به تعادل رسیدن آن با مواد دیگر مخلوط، غالبا یكی از مواد  مخلوط را آب اختیار می كنند.به هر صورت روش آزمایش به این ترتیب است ،ابتدا وزن بشر خالی  را اندازه گیری كردیم و داخل بشرآب سرد می ریزیم و وزن آن را یاداشت می كنیم كالریمتر را  خشك كرده وبعد وزن خالی كالریمتر خالی را اندازه گیری میكنیم آب سرد را درون كالریمتر   می ریزیم و وزن آب و كالریمتر اندازه گیری میكنیم  وپس از هم زدن و تعادل گرمایی داخل دمای  آن را اندازه گیری می كنیم (θ₁) و سپس به سرعت حدود یك سوم دیگر از ظرفیت ظرف به آن آب گرم( (θ₂اضافه كنید و درپوش كالریمتر را می بندیم و پس از همزدن حصول تعادل دمای آن را اندازه می گریم  دمای تعادل یا نهاییеθ)یك بار دیگر جرم كالریمتر و محتویات آن را اندازه می گیریم.مقادیر را  یاداشت می كنیم (طبق اصل اول ترمودینامیك گرمای گرفته شده توسط كلیه اجسامی كه در تبادل  گرما شركت می كنند برابر صفر است: m₁ C₁ (θe- θ₁) + m₂ C₂ (θe - θ₂) + A (θ₂ - θ₁) = 0 كهAظرفیت گرمایی كالریمتراست.                                                                                        

تئوری آزمایش:                                                                                               درآزمایشگاه برای اندازه گیری مقدار گرمای مبادله شده یین مواد مختلف از كالریمتراستفاده می شود

كه مكانیزم بسیار ساده ای دارد.زمانی كه می خواهیم میزان گرمای مبادله شده بین دو ماده را حساب

كنیم كافیست جرم مشخصی از هر دو را داخل ظرف ریخته و با برسی تغیرات دما آن را بدست

آورید.ولی بایستی توجه داشت كه اجسام به كار رفته در كالریمتر هر چه قدر هم كه عایق حرارتی

باشند باز هم مقداری گرمای از دست رفته یا گرفته شده اضافی خواهیم داشت.لذا برای كالریمتر یك

عددی با عنوان ارزش آبی تعیین می كنند كه تعیین كننده میزان تاثیر گرمایی كالریمتر در این تبادل

است.                                                                                                               

شرح آزمایش و محاسبات:                                                                                 1.جرم بشر خالی را اندازه می گریمm' = 102.7 gr     

2.مقداری آب داخل كالریمتر ریخته و وزن آن را یاداشت می كنیم ،جرم آب سرد m₁ = 110.8 gr

3.دمای اولیه آب را اندازه گیری می كنیم،دمای آب سرد و كالریمتر  θ₁ = 22 ◦C

4.آب را روی اجاق برقی می جوشانیم.دمای آب جوش در آزمایشگاه θ2 = 83 ◦C است.

5.با یك دست سرپوش كالریمتر را برداشته و با دست دیگر آب در حال جوش را در داخل كالریمتر می ریزیم.

6.بیشترین دمای بدست آمده را تحت عنوان دمای تعادل ثبت می كنیم. θе =54 ◦C

حال جرم آب جوش را با وزن كردن دوباره كالریمتر به دست می آوریم. m2 = 144.7 gr

m₁C₁∆θ₁+m₂C₂∆θ₂+A∆θ₃=0=>m₁C₁(θе-θ₁)+m₂C₂(θе-θ₂)+A(θ₂-θ₁)=0

110.8gr×1cal/gr ◦c(54◦c -22◦c)+144.7gr×1cal/gr◦c(54◦c-83◦c)+A    (54◦c-22◦c)=0

3545.6-4196.3+32A=0 => -650.7+32A=0  => 32A=650.7 

=> 

نام آزمایش: محاسبه ظرفیت گرمایی ویژه اجسام جامد(مثال:فلز)

هدف از آزمایش: تعیین ظرفیت گرمایی ویژه اجسام جامد(مثال:فلز)

وسایل و ابزار آزمایش: چراغ گاز یا اجاق برقی،بشر،آب،گرماسنج(كالریمتر)،دماسنج،قطعات

فلز از جنس های مختلف-گلوله فلزی و كمیت مورد آزمایش: واحد آن cal/gr°c می باشد و با حرف

C نشان می دهند.

روش انجام آزمایش:برای تعیین هر كاری از مشخصه های گرمایی فوق دو(یا چند)ماده با دمای

 متفاوت اولیه را درون ظرفی كه از محیط ایزوله شده باشد یعنی با محیط تبادل گرمایِی نكند به نام

كالریمتر(گرماسنج)مخلوط می كنند.كالریمتر یك ظرف دو جداره است كه بین دو جداره آن خلاء شده

 است و یا به هر نحو با ریختن مواد عایق گرما،هوای آن خارج شده است.در یك كالریمتر خوب

مشابه فلاسك،جدار خارجی آن را برای جلوگیری از تشعشع آینه می كنند.كالریمتر شامل

 دماسنج،همزن،در پوش عایق و در بعضی گونه ها مجهز به یك فیلامای الكتریكی جهت گرم كردن

 محتویات درون آن است.در آزمایشهای گرماسنجی به دلایل مختلف از جمله داشتن گرمای ویژه

كاملا معین و سهولت تبادل گرما و به تعادل رسیدن آن با مواد دیگر مخلوط، غالبا یكی از مواد

مخلوط را آب اختیار می كنند.به هر صورت روش آزمایش به این ترتیب است ،ابتدا وزن بشر خالی

 را اندازه گیری كردیم و داخل بشرآب سرد می ریزیم و وزن آن را یاداشت می كنیم و آب سرد را

 درون كالریمتر می ریزیم وپس از هم زدن و تعادل گرمایی داخل دمای آن را اندازه گیری می كنیم

 و جرم گلوله را بدست می آوریم سپس گلوله را داخل آب گرم قرار می دهیم و دمای آن را یاداشت

 می كنیم و گلوله را درون كالریمتر قرار می دهیم و پس از هم زدن دمای تعادل آن را اندازه

 می گیریم. (دمای تعادل یا نهاییеθ) طبق اصل اول ترمودینامیك گرمای گرفته شده توسط كلیه

اجسامی كه در تبادل گرما شركت می كنند برابر صفر است:

 m₁ C₁ (θe- θ₁) + m₂ C₂ (θe - θ₂) + A (θ₂ - θ₁) = 0 كهAظرفیت گرمایی كالریمتراست.

تئوری آزمایش:

برای اندازه گیری گرمای ویژه اجسام جامد كافیست گرمای از دست داده یا گرفته شده توسط فلز را

ازدمای اولیه تا دمای تعادل برسی كنیم.می دانیم كه گرمای گرفته یا از دست داده توسط جامدات از

   این فرمول محاسبه می شود.m₂ C₂ (θe - θ₂) =Q)این مقدارگرمایی است كه فلز از دست

می دهد دقت كنید كه این میزان گرما معادل گرمای گرفته شده توسط آب و گرمای تلف شده به وسیله

كالریمتر می باشد.

شرح آزمایش و محاسبات:

1.جرم آب سرد را اندازه گیری می كنیمm₁=162.4gr

2.آب سرد را درون كالریمتر ریخته و دمای آن را یاداشت می كنیم °c14=₁θ

3.جرم گلوله را بدست می آوریم m₂=66.2gr

4.گلوله فلزی را داخل آب در حال جوش می كنیم و دمای آن را بدست می آوریم°c92=₁θ

5.گلوله فلزی را از آب جوش در آورده و داخل آب سرد می كنیم تا به تعادل برسد°c17=еθ

حال با استفاده از روابط زیر گرمای ویژه (₂C)را محاسبه می كنیم.c◦A=20.33cal/ظرفیت گرمایی

m₁ C₁ (θe- θ₁) + m₂ C₂ (θe - θ₂) + A (θ₂ - θ₁) = 0 =>162.4gr×1cal/gr◦c(17◦c -14◦c)+

66.2gr×C₂(17◦c -92◦c)+20.33cal/◦c (17◦c -14◦c)=0  => 487.2+C₂(-4965)+60.99=0

548.19=C₂4965  =>  C₂=0.1104108cal/gr◦c

A=20.33cal/°c

نام آزمایش: محاسبه ضریب انبساط طولی اجسام جامد

در اثر گرما ابعاد اجسام تغیر می كند در واقع در جهت های مختلف افزایش می یابد.این افزایش

در صورتیكه دامنه تغیرات درجه حرارت زیاد نباشد متاناسب با درجه حرارت ،جنس و ابعاد اولیه

جسم مورد نظر است.

با افزایش دما انرژی جنبشی (سرعت)ملكول ها افزایش می یابد و ملكول هاییكه در اثر افزایش دما

انرژی جنبشی بیشتر كسب كرده اند،با سرعت بیشتری به حركت در آمده و همزمان در برخورد با

ملكول های همسایه،تبادل انرژی نیز می كنند با ادامه این فعل و انفعالات فاصله متوسط ملكولی

بیشتر شده و در نتیجه سبب افزایش حجمی(سطحی و یا طولی)اجسام می گردد.

در صورتیكه سطح مقطع اجسام در مقایسه با طول آنها كم باشد هنگام افزایش دما ،انبساط طولی

 مورد بحث قرار می گیرد.بنابراین اگردر دمای t1 طول میله ای L1 بود و در دمای  t0>t1)t2)

طول آنها L2 گردد.تغیر طولی كه در میله ایجاد شد متناسب با تغیر دمای آن است.

L=l2-l1∆

l∞∆t∆<=

از طرفی تغیر طول میله به طول اولیه آن بستگی دارد. l ∞l.∆t∆ 

طول ثانویه میله را از رابطه مقابل می توان بدست آورد:  =α

هدف از آزمایش:محاسبه ضریب انبساط خطی فلزات

وسایل آزمایش:دستگاه انبساط خطی،دما سنج،منبع حرارتی،قوری،سه پایه،ظرف تولید بخار

روش انجام آزمایش:دستگاه ضریب انبساط طولی لوله ای است كه از طرفین روی دو پایه فلزی

 قرار می گیرد در طرفین لوله دو در پوش لاستیكی وجود دارد و از وسط آنها میله مورد نظر

عبور می كند.دو پیچ در دو طرف و در راستای میله قرار دارند كه می توانند با میله تماس

پیدا كنند.یكی از این پیچ ها به ریزسنجی متصل است كه جابجایی 01/0 میلیمتر اندازه می گیرد

 L1طول میله را با دقت اندازه بگیرید میله را در داخل دستگاه سوار كنید و پس از تعادل حرارتی

با دماسنج دمای اولیه میله را یاداشت كنید ریزسنج را طوری تنظیم كنید كه صفر ریزسنج در ابتدای

مرحله تنظیم شده باشد.ظرف تولید بخار را به دستگاه وصل كنید دمای ثانویه را یاداشت كنید.به

ازای هر 5 درجه افزایش دما ازدیاد طول میله را یاداشت كنید.

 

 

 

دستوركارآزمايش تعيين ضريب انبساط خطي جامدات

هدف آزمايش: اندازه گيري ضريب انبساط خطي جامدات براي فلزهاي مختلف

وسايل آزمايش: سيركولاتور- ترمورگولاتور- دستگاه انبساط طولي جامدات همراه با گيج اندازه گيري- لوله هاي ضريب

انبساط طولي (در سه نوع)

( شكل( 1

تئوري آزمايش

بالا مي رود، دامنه ارتعاشات اتم ها درشبكه بلوري جسم جامد افزايش مي يابد، به علت طبيعت نامتقارن (T ) هنگاميكه دما

منحني انرژي پتانسيل، اين ارتعاشات سبب افزايش فاصله متوسط بين اتم ها مي گردد. اين امر از ديدگاه ماكروسكوپيك به

افزايش طول جسم جامد مي انجامد. تغييرخطي هر بعد جسمي جامد (مانند طول،عرض و يا ضخامت) را يك انبساط خطي مي

خواهد بود. به طورتجربي معلوم شده است Δl برابر ΔT باشد تغيير طول ناشي از تغييردماي l نامند. اگر طول بعد مورد نظر 0

متناسب است. پس مي توانيم بنويسيم: l به مقدار كافي كوچك باشد، تغيير طول با تغيير دما و طول اوليه 0 ΔT كه هرگاه

( ) 0 0 0 0 Δl =α l ΔT ⇒ l = l +α l T − T

ضريب انبساط خطي ناميده مي شود و براي مواد مختلف داراي مقادير متفاوتي است. α كه درآن

روش آزمايش

-1 دستگاه را مطابق شكل ( 1) سواركنيد سپس مخزن آب را تا خط بالايي آرم حك شده برروي آكواريوم ازآب پر كرده و

25 قرار دهيد. اگر دماي آب از oC سيركولاتور را روشن كنيد مطابق دستورالعمل دستگاه عمل كنيد و سيركولاتور را روي عدد

25 برسد. oC 25 بيشتر است به آن آب سرد اضافه كنيد تا دماي آب به oC

بر روي دستگاه، دو تثبيت كننده وجود دارد كه يكي از آنها ثابت وديگري متحرك است. به كمك تثبيت كننده متحرك مي

70 ) دراين حالت ريزسنج را با انتهاي cm 50 و cm 30 و cm) توانيم طول هاي مختلفي از لوله ها را مورد آزمايش قرار دهيم

0/01mm ميله تماس داده و با پيچ در جاي خود محكم كنيد سپس خط نشانه آن را درمقابل صفر ثابت كنيد دقت ريزسنج

مي باشد. دماي آب را كه در واقع همان دماي ميله نيز مي باشد توسط سيركولاتور ده درجه ده درجه بالا برده و به ازاي هر دما

60 ادامه دهيد، در هربار تغيير دما كمي صبر كنيد تا دما روي oC افزايش طول را اندازه گيري نماييد. اين كار را حداكثرتادماي

سيركولاتور ثابت شود نتايج اندازه گيري شده را در جدولي مانند جدول ( 1) يادداشت كنيد.

رسم نماييد ΔT را برحسب Δl براي هر ميله به ازاي طول هاي اوليه متفاوت منحني تغييرات

ميانگين را كه با استفاده از رابطه α . را بدست آورديد α به كمك اين نمودار tanθ = αl با توجه به اينكه 0

 

 

 

بدست آمده از نمودار مقايسه كرده و خطاي نسبي بين آنها را محاسبه كنيد. اين عمليات را براي ميله α بدست آمده است را با

 

 

هاي با جنس هاي مختلف تكرار كنيد

0 شماره آزمايش T(oC) Δl (mm) ΔT = T −T

( جدول ( 1

+ نوشته شده در  چهارشنبه هجدهم اردیبهشت 1392ساعت 18:42  توسط بچه خاکی  | 

  الســــــــلام علـیــــــــــک یا  ام  الـبـنـیــــــــن(س) سيرة فاطمة بنت حزام عليها السّلام         
اسمها ونسبها عليها السّلام هي فاطمة بنت حزام وهو أبو المحل بن خالدّ بن ربيعة بن الوحيد بن كعب بن عامر بن كلاب، وأمها ثمامة بنت سهل بن عامر بن مالك بن جعفر بن كلاب، وأمها عمرة بنت الطّفيل فارس فرزل بن مالك الاحزم رئيس هوازن بن جعفر بن كلاب، وأمها أُمّ الخشف بنت أبي معاوية فارس الهوازن بن عبادة بن عقيل بن كلاب بن ربيعة بن عامر بن صعصعة، وأمها فاطمة بنت جعفر بن كلاب، وأمها عاتكة بنت عبد شمس بن عبد مناف بن قصي بن كلاب، وأمها آمنة بنت وهب بن نمير بن نصر بن قصي بن كلاب، وأمها آمنة بنت أسد بن خزيمة، وأمها بنت جحدر بن ضبيعة الأعز بن قيس بن ثعلبة بن عكاسة بن صعب بن علي بن بكر بن وائل بن ربيعة بن زار، وأمها بنت مالك بن قيس بن ثعلب وأمها بنت ذي الرّأسين وهو خشيش بن أبي عصم بن سمح بن فزارة وأمها بنت عمرة بن صرمة بن عوف بن سعد بن ذبيان بن نفيض بن الرّيت بن غطفان. أمّها عليها السّلام أمها ثمامة بنت صهيل بن عامر بن مالك بن جعفر بن كلاب. وأمها عمرة بنت الطّفيل فارس قرزل ، ابن مالك الأخزم رئيس هوازن ، بن جعفر بن كلاب. وأمها كبشة بنت عروة الرّحال بن عتبة بن جعفر بن كلاب. وأمها أُمّ الخشف بنت أبي معاوية فارس هوازن ، ابن عبادة بن عقيل بن كلاب بن ربيعة بن عامر بن صعصعة. وأمها فاطمة بنت جعفر بن كلاب. وأمها عاتكة بنت عبد شمس بن عبد مناف. وأمها آمنة بنت وهب بن عمير بن نصر بن قعين بن الحرث بن ثعلبة بن ذودان بن أسد بن خزيمة. وأمها بنت حجدر بن ضبيعة الأغر بن قيس بن ثعلبة بن عكابة بن صعب بن علي بن بكر بن وائل بن ربيعة بن نزار. وأمها بنت مالك بن قيس بن ثعلبة. وأمها بنت ذي الرّأسين خشين ابن أبي عاصم بن سمح بن فزارة. وأمها بنت عمرو بن صرمة بن عوف بن سعد بن ذبيان بن بغيض بن الرّيث بن غطفان. تأريخ ومحل ولادتها عليها السّلام ولادتها على الأرجح في السّنة الخامسة للهجرة الشّريفة على أشهر الرّوايات. كناها وألقابها عليها السّلام كناها عليها السّلام:1 - أُمّ العبّاس 2 - أُمّ البنين, وكنيتها بأمّ البنين على كنية جدتها من قبل آباء الأُمّ.ألقابها عليها السّلام:لقّبها الإمام أمير المؤمنين عليه السّلام بأُم البنين، لمّا التمست منه أن يلقّبها بلقب يناديها به، ولا يناديها باسمها، لئلا يتذكّر الحسنان عليهما السّلام أُمَّهما فاطمة عليها السّلام يوم كان يناديها في الدّار. ومما يظهر أن لفظ أُمّ البنين أصبح كنية ولقباً لها عليها السلام. سبب تسميتها بأم البنين عليها السّلام سبب تسميتها بأم البنين؛ لأنّها كُنّيت بـ " أُمّ البنين " تشبّهاً وتيمّناً بجدّتها ليلى بنت عمرو بن عامر بن ربيعة بن عامر بن صعصعة، حيث كان لها خمسة أبناء أكبرهم أبو براء مُلاعب الأسنّة، وقد قال لبيد الشّاعر للنعمان ملك الحيرة مفتخراً بنسبه ومشيراً إليها:نـحن بنو أُمّ البنين الأربـعهونـحن خيرُ عامر بنِ صعصعهالضّـاربونَ الهامَ وسطَ المجمعه سبب غلبت كنيتها على اسمها عليها السّلام في غلبة الكنية فهو التّماسها أن يقتصر أميرُ المؤمنين عليه الصّلاة والسّلام في ندائِه عليها، على الكنية، لئلاّ يتذكّر الحسنانِ عليهما الصّلاة والسّلام أمَّهما فاطمة صلوات الله عليها يوم كان يناديها في الدّار، إذْ أنّ اسم أُمّ البنين هو ( فاطمة ) الكلابيّة من آل الوحيد، وأهلُها هم من سادات العرب وأشرافهم وزعمائهم وأبطالِهم المشهورين، وأبوها أبو المحلّ واسمُه حزام بن خَالدّ بن ربيعة..فأمّ البنين عليها السّلام تنحدر من آباء وأخوال عرفهم التّاريخ وعرّفهم بأنّهم فرسان العرب في الجاهليّة، سطّروا على تلك رمال الصّحراء الأمجاد المعروفة في المغازي فتركوا النّاس يتحدثون عن بسالتّهم وسؤددهم، حتّى أذعن لهم الملوك، وهمُ الذّين عناهم عقيلُ بن أبي طالب بقوله لأخيه الإمام عليّ سلام الله عليه: ليس في العرب أشجع من آبائها ولا أفرس.   اسرة أُمّ البنين عليها السّلام مما لا يختلف اثنان في شجاعة قومها وبسالتّهم ونجدتهم وإقدامهم في ساحة الحرب والميدان فمنهم مالك بن البراء ملاعب الأسنة ومنهم عامر بن الطّفيل وهو يضمون الكرم والسّخاء إلى النّجدة والفروسية وفي قول عقيل لأخيه الإمام علي عليه السّلام لمّا أراد الزّواج فأشار عليه بأم البنين..قال الإمام عليّ عليه السّلام مخاطبا عقيل وكان نسابة عالما بأخبار العرب وأنسابهم أبغني امرأة قد ولدتها الفحول من العرب لأتزوجها فتلد لي غلاماً أسداً..فقال له عقيل: أين أنت من فاطمة بنت حزام بن خالدّ الكلابية فإنّه ليس في لعرب أشجع من آبائها ولا أفرس..فهي من أجلّ الأسر العربية، وقد عرفت بالنّجدة والشّهامة، وقد اشتهر جماعة بالنّبل والبسالة منهم:عامر بن الطّفيلوهو أخو عمرة الجدة الأولى لأمّ البنين، وكان من ألمع فرسان العرب في شدّة بأسه، وقد ذاع اسمه في الأوساط العربية وغيرها، وبلغ من عظيم شهرته أن قيصر إذا قدم عليه وافد من العرب فإن كان بينه وبين عامر نسب عظم عنده، وبجّله وأكرمه، وإلا أعرض عنه.عامر بن مالكوهو الجدّ الثّاني للسيّدة أُمّ البنين، وكان من فرسان العرب وشجعانهم ولقّب بملاعب الأسنّة لشجاعته الفائقة، وفيه يقول الشّاعر:يـلاعب أطـراف الأسـنة عامر * فـراح له حظّ الكتائب أجمعوبالإضافة إلى شجاعته فقد كان من أباة الضّيم، وحفظة الذّمام ومراعاة العهد، ونقل المؤرّخون عنه بوادر كثيرة تدلّل على ذلك.الطّفيلوهو والدّ عمرة الجدّة الأولى لأمّ البنين كان من أشهر شجعان العرب، وله أشقّاء من خيرة فرسان العرب، منهم ربيعة، وعبيدة، ومعاوية، ويقال لأمّهم (أمّ البنين) وقد وفدوا على النّعمان بن المنذر فرأوا عنده الرّبيع بن زياد العبسي، وكان عدوّاً وخصماً لهم، فاندفع لبيد وقد تميّز من الغيظ فخاطب النّعمان:يـا واهب الخير الجزيل من سعة * نحـن بـنو أُمّ البنين الأربعةونحن خير عـامر بن صعصعة * المطعمون الجـفنة المدعدعةالضّاربون الهام وسط الحيصعة * إليـك جـاوزنا بلاداً مسبعةتخبر عـن هـذا خبيراً فاسمعه * مهلاً أبيت اللعن لا تأكل معهفـتأثّر النّعمان للربيع، وأقصاه عن مسامرته، وقال له:شـرّد برحلك عنّي حيث شئت * ولا تكثر عليّ ودع عـنك الأباطيلاقد قيـل ذلك إن حقاً وان كذبا * فـما اعـتذارك في شيء إذا قيلاودلّ ذلك على عظيم مكانتهم، وسموّ منزلتهم الاجتماعية عند النّعمان فقد بادر إلى إقصاء سميره الرّبيع عن مسامرته.عروة بن عتبةوهو والدّ كبشة الجدّة الثّانية لأم البنين، وكان من الشّخصيات البارزة في العالم العربي، وكان يفد على ملوك عصره، فيكرّمونه، ويجزلون له العطاء، ويحسنون له الوفادة.هؤلاء بعض الأعلام من أجداد السّيّدة الكريمة أُمّ البنين، وقد عرفوا بالنّزعات الكريمة، والصّفات الرّفيعة، وبحكم قانون الوراثة فقد انتقلت صفاتهم الشّريفة إلى السّيّدة أُمّ البنين ثمّ منها إلى أبنائها الممجدين. مولدها ونشأتها عليها السّلام كان حزام بن خالدّ بن ربيعة في سفر له مع جماعة من بني كلاب، نائم في ليلة من الليالي فرأى فيما يرى النّائم كأنه جالسّ في أرض خصبة وقد انعزل في ناحية عن جماعته وبيده درة يقلبها وهو متعجب من حسنها ورونقها وإذا يرى رجلاً قد أقبل إليه من صدر البرية على فرس له فلمّا وصل إليه سلم فرد عليه السّلام, ثمّ قال له الرّجل: بكم تبيع هذه الدّرة ؟ وقد رآها في يده, فقال له حزام: اني لم أعرف قيمتها حتى أقول لك, ولكن أنت بكم تشتريها ؟ فقال له الرّجل: وأنا كذلك لا أعرف لها قيمة, ولكن إهدها إلى أحد الأمراء وأنا الضّامن لك بشيء هو أغلى من الدّراهم والدّنانير. قال: ما هو ؟ قال: اضمن لك بالحظوة عنده والزّلفى والشّرف والسّؤدد أبد الآبدين. قال حزام: أتضمن لي بذلك ؟! قال: نعم. قال: وتكون أنت الواسطة في ذلك ؟ قال: وأكون أنا الواسطة, أعطني إياها. فأعطاه إياها.فلما انتبه حزام من نومه قص رؤياه على جماعته وطلب تأويلها فقال له أحدهم: ان صدقت رؤياك فانك ترزق بنتا ويخطبها منك أحد العظماء وتنال عنده بسببها القربى والشّرف والسّؤدد.فلما رجع من سفره، وكانت زوجته ثمامة بنت سهيل حاملة بفاطمة أُمّ البنين وصادف عند قدوم زوجها من سفره كانت واضعة بها فبشروه بذلك فتهلل وجهه فرحاً وسر بذلك، وقال في نفسه قد صدقت الرّؤيا، فقيل له ما نسميها فقال لهم سموها: (فاطمة) وكنوها: (أم البنين) وهذه كانت عادة العرب يكنون المولود ويلقبونه في الوقت الذّي يسمونه فيه وهو يوم الولادة.وقد أقر الإسلام هذه العادة وأمر رسول الله صلّى الله عليه وآله بها، كما لقب وكنى الحسن والحُسين رضي الله عنهما فكنية الحسن (أبو محمد) ولقبه (المجتبى) وكنية الحُسين (أبو عبد الله) ولقبه (السّبط) وجعلها صلّى الله عليه وآله سنة في أمته وذلك لئلا يكنى المولود بكنية غير طيبة ويلقب بقلب غير حسن، بحيث لو خوطب المكنى أو المقلب به تشمئز نفسه ويغضب بذلك ومن هنا أشار الله عزّ وجلّ في محكم كتابه المجيد بقوله: ولا تنابزوا بالألقاب بئس الاسم الفسوق.فنشأت أُمّ البنين في حضانة والدّين شفيقين حنونين هما حزام بن خالدّ بن ربيعة، وثمامة بنت صهيل بن عامر، وكانت ثمامة أديبة كاملة عاقلة، فأدبت ابنتها بآداب العرب وعلمتها بما ينبغي أن تعلمها من آداب المنزل وتأدية الحقوق الزّوجية وغير ذلك مما تحتاجه في حياتها العامة. وقد قال شاعر النّيل حافظ إبراهيم:الأم مدرسة إذا أعـددتـها أعـددت شـعباً طيـب الأعراقكما وكانت أُمّ البنين لها قابلية للتعليم، فقد وهبها الله عزّ وجلّ نفساً حرة عفيفة طاهرة وقلباً سليماً زكياً طيباً ورزقها فطنة وذكاء، وعقلاً رشيداً أهلها لمستقبل سعيد.فلما كبرت وبلغت مبالغ النّساء كانت مضرب المثل، لا في الحسن والجمال والعفاف فحسب، بل وفي العلم والآداب والأخلاق، بحيث اختارها عقيل بن أبي طالب لأخيه أمير المؤمنين عليه السّلام ، وما ذلك إلا أنها كانت موصوفة بهذه الصّفات بين نساء قومها بالآداب الحسنة والأخلاق الكاملة، علاوة على ما هي فيه من النّسب الشّريف والحسب المنيف مما جعل عقيل بن أبي طالب يرى فيها الكفاءة بأن تكون قرينة أخيه أمير المؤمنين عليه السّلام وشريكة حياته. أولادها عليهم السّلام رزقت من عليّ أمير المؤمنين عليه السّلام بأربعة من البنين :1 - العبّاس بن علي بن أبي طالب المولود 4 شعبان 26هـ حيث كان أول مولود لها وهو سيدنا المعظم أبو الفضل, وحينما بشر الأمام "ع" بهذا المولود المبارك سارع الى الدّار ,وأوسعه تقبيلا,وأجرى عليه مراسيم الولادة الشّرعية فأذن في أذنه اليمنى ,وأقام في أذنه اليسرى, لقد كان أول صوت قد اخترق سمعه صوت أبيه رائد الايمان والتّقوى في الارض. وقد سماه امير المؤمنين "ع" عباس تفاؤلا بشجاعته وصولته في الحروب, فأن العبّاس من أسماء الأسد الغضبان. وألقابه كثيره منها ما كان يلقب به قبل واقعة الطّف "قمر بني هاشم" ومنها ماعرف به يوم الطّف " السّقاء -ساقي العطاشى- بطل العلقمي - حامل اللواء - كبش الكتيبه... واستشهد وله أربع وثلاثون سنة.2 - عبد الله بن علي بن أبي طالب, عاش مع أبيه ست سنين, ومع أخيه الحسن"ع"ستة عشرة سنه,ومع أخيه الحُسين"ع" خمسة وعشرون سنة, وتلك مدة عمره يوم الطّف, ولا عقب له.3 - عثمان بن علي بن أبي طالب ولد بعد أخيه عبدالله بأربع سنين فعمره يوم الطّف إحدى وعشرون سنة, وقيل كان يوم الطّف ابن ثلاث وعشرين سنة, وقد قتل ولا عقب له.4 - جعفر بن علي بن أبي طالب وهو أصغرهم يوم الطّف, ولد بعد أخيه عثمان بنحو سنتين, فعمره يوم الطّف تسع عشرة سنة, وقتل ولا عقب له.   خبر الاختيار ورواته وقد روي أن أمير المؤمنين عليه السّلام قال لأخيه عقيل عليه السّلام وكان نسابة عالماً بأنساب العرب وأخبارهم: أنظر لي امرأة قد ولدتها الفحولة من العرب لأتزوجها فتلد لي غلاماً فارساً فقال له تزوج أُمّ البنين الكلابية فإنه ليس في العرب أشجع من آبائها فتزوجها...وقيل أتى زهير إلى عبد الله بن جعفر بن عقيل قبل أن يقتل فقال له يا أخي ناولني هذه الرّاية فقال له عبد الله، أو فيَّ قصور عن حملها قال لا ولكن لي بها حاجة قال فدفعها إليه وأخذها زهير وأتى تجاه العبّاس بن أمير المؤمنين وقال: يا ابن أمير المؤمنين, أريد أن أحدثك بحديث وعيته ؟ فقال: حدث فقد حلا وقت الحديث... حـدث ولا حـرج عـليك, فإنما تـروي لنـا متـواتر الإسنـاد.فقال له: أعلم يا أبا الفضل أن أباك أمير المؤمنين عليه السّلام لما أراد أن يتزوج بأمك أُمّ البنين بعث لأخيه عقيل وكان عارفاً بأنساب العرب فقال عليه السّلام يا أخي أريد منك أن تخطب لي امرأة من ذوي البيوت والحسب والنّسب والشّجاعة لكي أصيب منها ولداً يكون شجاعاً وعضداً ينصر ولدي هذا وأشار إلى الحُسين عليه السّلام ليواسيه في طف كربلا وقد أدخرك أبوك لمثل هذا اليوم فلا تقصر عن حلائل أخيك وعن أخواتك قال فارتعد العبّاس وتمطى في ركابه حتى قطعه وقال يا زهير تشجعني في مثل هذا اليوم والله لأرينك شيئاً ما رأيته قط...إلخ.ولما رجع العبّاس من مكالمته مع شمر حين عرض عليه الكتاب الذّي فيه أمان له ولأخوته استقبلته الحوراء زينب وقد سمعت كلامه مع الشّمر قالت له أخي أريد أن أحدثك بحديث قال حدثي يا زينب لقد حلا وقت الحديث.قالت اعلم يا ابن والدّي لمّا ماتت أمنا فاطمة قال أبي لأخيه عقيل أريد منك أن تختار لي امرأة من ذوي البيوت والشّجاعة حتى أصيب منها ولداً ينصر ولدي الحُسين بطف كربلاء وقد أدخرك أبوك لمثل هذا اليوم فلا تقصر يا أبا الفضل.فلما سمع العبّاس كلامها تمطى في ركابي سرجه حتى قطعهما وقال لها في مثل هذا اليوم تشجعيني وأنا ابن أمير المؤمنين فلمّا سمعت كلامه سرت سروراً عظيماً.عرفنا أن خبر الاختيار رواه فيمن رواه العقيلة زينب وزهير بن القين.وهنا لو سَئل سائل: لمَ عوّل أمير المؤمنين عليه السّلام أخيه عقيل في الاختيار ولم يختر هو لنفسه فهل كان عقيل أعرف منه بأصول العرب مع أنكم تعتقدون أنّ الإمام أعلم من غيره في كل العلوم وأعرف ممن سواه بكل شيء.الجواب: نعم هو كذلك عندنا ولكن كانت العادة التّي اقتضتها همم الأكابر من الملوك والعظماء أنه إذا أراد التّزويج لنفسه أو لواحد من ولده أناب عنه من يقوم به من خاصته من يعتمد عليه من أهل المعرفة والحزم ليختار له ترفعا منهم عن ذلك لأن المرأة مهما بلغت من الجلالة وعظم القدر هي بالنّسبة إلى ذلك العظيم لا ترقى إليه ويرى أن مباشرته للخطبة بنفسه انحطاطاً لقدره وهذا نبينا مُحمّد صلّى الله عليه وآله لمّا أراد التّزويج بخديجة عليها السّلام مع رغبته التّامة فيها وعلو قدر خديجة وعظم شأنها في قريش لم يباشر صلّى الله عليه وآله خطبتها بنفسه وإنما باشر ذلك أعمامه أبو طالب والزّبير وحمزة والقضايا التّاريخية إذا سرت عليها أرتك ما نقوله جلياً.وثانياً: إن رجوع العالم إلى من هو أدنى منه في العلم في سؤال أو مشاورة لا ينفي الأول من العلم وحصانة الرّأي، والشّواهد في ذلك كثيرة ذكر القرآن عز شأنه لحبيبه مُحمّد صلّى الله عليه وآله: وشاورهم في الأمر.ومن تتبع التّاريخ يرى أن رسول الله صلّى الله عليه وآله الذّي: لا ينطق عن الهوى إن هو إلا وحي يوحى. شاور أصحابه في مواقف عديدة وأخذ بمشورتهم، وأشاروا عليه وقبل رأيهم، أترى أنه دخل على رسول الله صلّى الله عليه وآله في هذه المشاورة نقص في العلم والرّأي، الجواب: كلا.وقد ذكر الله عز وجل في كتابه المجيد حول هذا الموضوع أكثر من خمس آيات: وقد قيل: وكم سائل عن أمره وهو عالم. وغير خفي ما أخبر به الذّكر الحكيم من طلب سليمان عليه السّلام أصحابه إحضار قصر بلقيس حتى أحضره وصيه آصف بن برخيا ترى أنه عليه السّلام لا يستطيع إحضاره هو.كما ولا يخفى اقتراح موسى عليه السّلام على ربّه المساعدة من أخيه هارون على تأدية الرّسالة إلى فرعون، وغيرها وغيرها من الشّواهد الدّالة على ذلك.ونظرة ثانية كأنما أراد أمير المؤمنين عليه السّلام في اعتماده على أخيه عقيل ليختار له امرأة لا لاظهار شخصية أخيه في هذا العلم فحسب، بل وحتى تكون شهادته عالية الشّأن دامغة الحجة فإذا وصم الأعداء في أنسابهم بوصمة تغنت بها الرّكبان وتحدثت بها أهل المحافل وإذا مدح أحد في نسبه كانت كلمته مضرب المثل وحجة عند أهل الأنساب، فعلى هذا وذاك قال عليه السّلام لأخيه عقيل يا أخي أريد منك أن تختار لي. الاقتران بمولى الموحدين عليهم السّلام مضى عقيل بن أبي طالب في مهمته بأمر أخيه أمير المؤمنين عليه السّلام حتى ورد بيت حزام بن خالدّ بن ربيعة ضيفا على فراش كرامته وكان خارج المدينة، فرحب به ونحر له النّحائر وأكرم مثواه غاية الأكرام، وكانت عادة العرب لا يسألون الضّيف عن حاجته إلا بعد ثلاثة أيام الضّيافة.فلمّا انقضت وجاء اليوم الرّابع جاء حزام إلى عقيل بن أبي طالب وجلس إلى جانبه وخاطبه بكل تأدب وتبجيل قائلاً هل من حاجة فتقضى أو ملمة فتمضى من مال أو رجال فنحن رهن أشارتكم فقال له عقيل جئتك بالشّرف الشّامخ والمجد الباذخ، فقال حزام وما هو يا بن عم رسول الله صلّى الله عليه وآله قال جئتك خاطباً قال من لمن.قال عقيل أخطب ابنتك الحرة فاطمة أُمّ البنين إلى يعسوب الدّين والحقّ اليقين وقائد الغر المحجلين وسيد الوصيين أمير المؤمنين علي بن أبي طالب بن عبد المُطّلب بن هاشم بن عبد مناف.فلمّا سمع حزام هش وبش ثمّ قال بخ بخ بهذا النّسب الشّريف والحسب المنيف لنا الشّرف الرّفيع والمجد المنيع بمصاهرة ابن عمّ رسول الله صلّى الله عليه وآله وبطل الإسلام وقاسم الجنة والنّار، ولكن يا عقيل أنت جد عليم ببيت سيدي ومولاي، أنه مهبط الوحي ومعدن الرّسالة ومختلف الملائكة وأن مثل أمير المؤمنين ينبغي أن تكون له امرأة ذات معرفة عن علم وآداب في ثقافة وعقل مع أخلاق حسنة حتى تكون صالحة لشأنه العالي ومقامه السّامي، وأن ابنتنا من أهل القرى والبادية وأهل البادية غير أهل المدينة ولعلها غير صالحة لأمير المؤمنين عليه السّلام . فقال عقيل يا حزام أن أخي يعلم بكل ما قلته وأنه يرغب في التّزويج بها فقال حزام إذاً تمهل حتى أسأل عنها أمها هل تصلح لأمير المؤمنين أُمّ لا، فإن النّساء أعلم ببناتهن من الرّجال في الأخلاق والآداب.ثم قام حزام من مجلسه وجاء ليسأل، فلمّا قرب من المنزل وإذا هو يرى فاطمة جالسّة بين يدي أمها وهي تمشط رأسها وفاطمة تقول: يا أماه أني رأيت في منامي رؤيا البارحة، فقالت لها أمها خيراً رأيت يا بنية قصيها علي:فقال حزام في نفسه انتظر حتى أسمع ماذا رأت في منامها، فوقف في مكانه بحيث يسمع الصّوت ولا يراه أحد.فقالت فاطمة لأمها: أني رأيت فيما يرى النّائم كأني جالسّة في روضة ذات أشجار مثمرة وأنهار جارية وكانت السّماء صاحية والقمر مشرقاً والنّجوم ساطعة وأنا أفكر في عظمة خلق الله من سماء مرفوعة بغير عمد وقمر منير وكواكب زاهرة، فبينما كنت في هذا التّفكير ونحوه وإذا أرى كأن القمر قد انقض من كبد السّماء ووقع في حجري وهو يتلألأ نوراً يغشي الأبصار، فعجبت من ذلك وإذا بثلاثة نجوم زواهر قد وقعوا أيضاً في حجري وقد أغشى نورهم بصري فتحيرت في أمري مما رأيت وإذا بهاتف قد هتف بي أسمع منه الصّوت ولا أرى الشّخص وهو يقول:بشـراك فاطـمة بالسّادة الغرر* ثلاثة أنجم والزّاهر القمرأبوهم سيد في الخلق قـاطبة * بعد الرّسول كذا قد جاء في الخبرفلمّا سمعت ذلك ذهلت وانتبهت فزعة مرعوبة، هذه رؤياي يا أماه فما تأويلها:فقالت لها أمها يا بنية ان صدقت رؤياك فانك تتزوجين برجل جليل القدر رفيع الشّأن عظيم المنزلة عند الله مطاع في عشيرته، وترزقين منه أربعة أولاد يكون أولهم وجهه كأنه القمر وثلاثة كالنّجوم الزّواهر.فلما سمع حزام ذلك أقبل عليهما وهو مبتسم ويقول يا بنية قد صدقت رؤياك فقالت له أمها وكيف علمت ذلك قال هذا عقيل ابن أبي طالب جاء يخطب ابنتك قالت لمن قال لفلال الكتائب ومظهر العجايب وسهم الله الصّائب وفارس المشارق والمغارب الإمام علي بن أبي طالب عليه السّلام . قالت وما الذّي قلت له قال أمهلته حتى أسألك عن ابنتك، هل تجدين فيها كفاءة بأن تكون زوجة لأمير المؤمنين واعلمي أن بيته بيت الوحي والنّبوة والعلم والآداب والحكمة فإن تجديها أهلاً لأن تكون خادمة في هذا البيت وإلا فلا.فقالت يا حزام أني والله قد ربيتها وأحسنت تربيتها وأرجو الله العلي القدير أن يسعد جدها وأن تكون صالحة لخدمة سيدي ومولاي أمير المؤمنين فزوجها به:زوج كريمتنا بالفارس البطل * نعم القرينة لـلمولى الإمام عليفإنها حرة في الحسن بارعة * في الرّشد كاملة والعـقلفلما سمع حزام سرّ بذلك سروراً عظيماً وأقبل إلى عقيل وهو مستبشر فقال له عقيل: ما ورائك ؟ قال: كل الخير إن شاء الله, قد رضينا بأن تكون ابنتنا خادمة لأمير المؤمنين عليه السّلام فقال عقيل لا تقل خادمة بل قل زوجة.ثم قال عقيل يا حزام هل عندكم اقتراح في الصّداق قال حزام هي هبة منا إلى ابن عم رسول الله صلّى الله عليه وآله فقال عقيل بل ممهورة.أما المهر فهو ما سنّه رسول الله صلّى الله عليه وآله في بناته وزوجاته خمسمائة درهم، وأما الهدية فلكم ما يرضيكم ويزيد فقال حزام أعلم يا عقيل إنا لا نطمع في كثرة المال ولكن نطمع في شرف الرّجال ثمّ نهض حزام من وقته وساعته ودخل على زوجته ثمامة بنت سهيل وهو يقول: البشارة فإنه قد سعد جدك وعلا مجدك وارتفع ذكرك فقد قبل عقيل بن أبي طالب ابنتك زوجة لأخيه أمير المؤمنين صاحب الأنوار والهيبة والوقار.فلما سمعت ذلك منه خرت ساجدة لله شكراً وقالت الحمد لله الذّي جمع شملنا بمحمد المصطفى صلّى الله عليه وآله وعلي المرتضى عليه السّلام ثمّ أقبلت على ابنتها فاطمة تهنئها وتقبلها ولسان الحال يقول:يهـنيك هـذا الشّرف العالي * وأنـت في عـز واقـبـالفيـك فنون الحسـن قد جمعت* فصرت في فضل به عاليحظيت بـالمفضال خير الملا * بعد النّبي الطّـاهر العاليثم أن حزام خرج ودعى عشيرته وقومه من بني كلاب وبني عامر، فلمّا اجتمعوا قام عقيل بن أبي طالب خطيبا: فحمد الله وأثنى عليه وذكر النّبي فصلى عليه صلّى الله عليه وآله ثمّ قال:أما بعد يا بني كلاب ويا بني عامر بن صعصعة، نحمد الله نحن العرب إذ جعلنا من خير خلقه وأرسل فينا رسولاً من أنفسنا محمداً صلّى الله عليه وآله من شجرة النّبوة وجاءنا بدين الله القويم الذّي ارتضاه لنا إذ يقول القرآن: إن الدّين عند الله الإسلام. وقال عز وجل: ومن يبتغ غير الإسلام دينا فلن يقبل منه. وأمرنا بنبذ البغضاء والشّحناء والأحقاد، وحبب لنا صلة الأرحام والتّقارب والاتحاد، إذ يقول جل ذكره: يا أيها النّاس إنا خلقناكم من ذكر وانثى وجعلناكم شعوباً وقبائل لتعارفوا ان أكرمكم عند الله أتقاكم أن الله عليم خبير. وحرم علينا الزّنى والسّفاح، وأحل لنا الزّواج والنّكاح، إذ يقول عزّ شأنه: ومن آياته أن خلق لكم من أنفسكم أزواجاً لتسكنوا إليها وجعل بينكم مودة ورحمة أن في ذلك لآيات لقوم يتفكرون.وقال رسول الله صلّى الله عليه وآله: تناكحوا تناسلوا فإني مباه بكم الأمم. وهذا علي بن أبي طالب بن عبد المُطّلب بن هاشم، قد أحب مصاهرتكم وخطب إليكم كريمتكم فاطمة أُمّ البنين بنت حزام بن خالدّ بن ربيعة، على كتاب الله وسنة رسوله، وقد ذكر القرآن تبارك والله: فاطر السّماوات والأرض جعل لكم من أنفسكم أزواجاً ومن الأنعام أزواجاً يذرؤكم فيه ليس كمثله شيء وهو السّميع البصير. والسّلام عليكم ورحمة الله وبركاته ثمّ جلس، وقام حزام بن خالدّ، خطيباً فحمد الله وأثنى عليه وذكر النّبي فصلى عليه ثمّ قال:يا قومي قد سمعتم ما قاله ابن عم رسول الله صلّى الله عليه وآله عقيل بن أبي طالب من ذكر نبينا مُحمّد صلّى الله عليه وآله ودين الإسلام القويم وأني أشهدكم وأشهد الله أني أدين بدين هذا النّبي الكريم وأطيعه فيما نهاني عنه وما أمرني به وأني قد ارتضيت علي بن أبي طالب لابنتي بعلاً، وارتضيتها له سكناً وبما أنكم عشيرتي وقومي أطلعتكم على هذا الأمر فما تقولون؟فقالوا يا حزام ما تريدنا أن نقول في ابن عم رسول الله صلّى الله عليه وآله وناصر دين الله ومن لنا بأكرم منه حسباً أو بمثله نسباً، فلنا الشّرف والمجد والسّؤدد ومن لنا بأكرم منه حسباً أو بمثله نسباً، فلنا الشّرف والمجد والسّؤدد في قربه منا وانتسابنا إليه، فنعم ما صنعت وخير ما رأيت، فعند ذلك أخذ عقيل من أُمّ البنين الأذن لأجراء صورة العقد واجراه في حضور جماعة من بني كلاب وأشهد منهم جماعة على ذلك.فلمّا أراد عقيل السّفر ودّع بني كلاب وبني عامر وودّع حزام وشكره على ما صنعه معه، من الحفاوة وعلى تلبيته لطلب أمير المؤمنين بالتّرحيب ثمّ ضرب لهم موعداً لارسال الصّداق حتى يرسلوا العروس، ثمّ قفل راجعاً إلى المدينة.فلما وصل عقيل إلى المدينة وأخبر أخاه أمير المؤمنين عليه السّلام بذلك أرسل لهم الصّداق مع الهدايا والتّحف ما غمرهم به.فلما وصلت الهدايا والتّحف والصّداق نهضت ثمامة والدّة أُمّ البنين، ودعت جاريتها وقالت لها أمضي إلى داية ابنتي وقولي لها تأتي مسرعة، فمضت وما أسرع أن رجعت ومعها الدّاية، فقالت لها قومي وخذي ابنتي وأصلحي شأنها فإنا نريد تزويجها، قالت ومن ذا يكون بعلها قالت أمير المؤمنين وسيد الوصيين وأبو الرّيحانتين والإمام الهمام علي بن أبي طالب عليه السّلام ففرحت الدّاية فرحاً شديداً وقالت الحمد لله رب العالمين فقد سعد حظها وعلا قدرها.ثم قامت وهنأت فاطمة بالسّعادة الأبدية وأصلحت شأنها كما ينبغي وألبسوها الثّياب الفاخرة وزينوها بالحلي والحلل.ثمّ أمر حزام بأعداد خمسة هوادج مزينة بأحسن الزّينة واركبوا فاطمة أُمّ البنين وأمها في هودج، وقد غشوه بالحرير والأبريسم والنّساء من بني عمومتها في بقية الهوادج من خلفها وركبت عشرة فوارس من بني كلاب يحفون بالهوادج وهم مسلحون بالسّيوف الهندية والرّماح الخطية وجاؤا جميعاً إلى المدينة، فلمّا وصلوا خرجت في استقبالهم النّساء والرّجال من بني هاشم وهم في فرح وسرور فأمر أمير المؤمنين عليه السّلام أن تعمل لهم وليمة عظيمة تليق بشأنه وبشأنهم وأكرمهم غاية الإكرام ومكثوا ثلاثة أيّام في ضيافة أبي الحسن عليه السّلام .فلمّا أرادوا ادخالها على أمير المؤمنين خرجت معها أمها ونساء بني هاشم ونساء المهاجرين والأنصار وهن ينشدن الأشعار ويصلين على النّبي المختار وآله الأطهار صلوات الله عليهم أجمعين وأنشدت واحدة منهن تقول شعراً:يهـنيك فاطمة بالفارس البطل * نعم القرين أمير المؤمنين عليمـن للانـام إمـام حـجة * وولي للمؤمنين أمير والغدير جليوقد ارتفعت الأصوات بالصّلاة والسّلام على مُحمّد صلّى الله عليه وآله وآله الأطهار من جميع النّساء، وأدخلوها بهذه الهيئة الحسنة الجميلة وهن في بهجة وسرور ثمّ تفرقن عنها، فلمّا دخل بها أمير المؤمنين عليه السّلام وجدها فوق الوصف، ورأى ما أسره من الحسن والجمال والهيئة والكمال.   الزّواج الميمون اختلف المؤرخون في الوقت الذّي تزوجها فيه أمير المؤمنين عليه السّلام ففريق قال أنّه تزوجها بعد وفاة الصّديقة الكبرى سيدة النّساء وفريق يرى أنه تزوجها بعد زواجه أمامة بنت زينب بنت رسول الله صلّى الله عليه وآله وكان بعد سنة 24 للهجرة الشّريفة، وهذا بعد وفاة الزّهراء؛ لأن الله قد حرم النّساء على علي ما دامت فاطمة موجودة، فولدت له أربعة بنين وأنجبت بهم، العبّاس وعبد الله وجعفر وعثمان وعاشت بعده مدة طويلة ولم تتزوج من غيره كما أن أمامة وأسماء بنت عميس وليلى النّهشلية لم يخرجن إلى أحد بعده وهذه الأربع حرائر توفي عنهن سيد الوصيين وقد خطب المغيرة بن نوفل أمامة ثمّ خطبها أبو الهياج بن أبي سفيان بن الحارث فامتنعت وروت حديثاً عن علي عليه السّلام أن أزواج النّبي والوصي لا يتزوجن بعده فلم يتزوجن الحرائر وأمهات الأولاد عملاً بالرّواية. وأم البنين المرأة الثّانية التّي تزوجها أمير المؤمنين باختيار الغير والأولى أمامة بنت زينب بنت رسول الله صلّى الله عليه وآله بوصية من الزّهراء.كما جاء عن السّيدة فاطمة الزّهراء عليه السّلام ما هذا نصه: يا بن عم رسول الله أوصيك أولاً أن تتزوج بأمامة فإنها تكون لولدي مثلي فإن الرّجال لابد لهم من النّساء. مهرها عليها السّلام كان الزّواج المبارك على مهرٍ سَنّه رسول الله صلّى الله عليه وآله في زوجاته وابنته فاطمة عليها السّلام، وهو خمسمئة درهم. بحث في الزّواج الإمام علي عليه السّلام كان كفوا لفاطمة سلام الله عليها وفاطمة عليها السّلام كانت كفواً لعليّ عليه السّلام ، كما ورد في الأحاديث:قال الإمام الصّادق: لولا أن الله خلق أمير المؤمنين عليه السّلام لم يكن لفاطمة كفؤ على وجه الأرض آدم فمن دونه.وفي بعض الرّوايات تساويهما في الفضيلة بعد الرّسول صلّى الله عليه وآله.وهما عليهما السّلام في المعنويات قبل الإمامين الحسن والحُسين عليه السّلام ، وبعدهما الإمام المهدي عجل الله فرجه الشّريف، وبعده الأئمة الثّمانية صلوات الله عليهم أجمعين.هذه هي درجات الفضل حسب ما يستفاد من الرّوايات، والعلم عند الله.وبعد أن تزوج أمير المؤمنين عليه السّلام بكفوه فاطمة سلام الله عليها، كانت أمامة حفيدة الرّسول صلّى الله عليه وآله زوجة له عليه السّلام ، وإن كان بينها وبين الإمام علي عليه السّلام بون شاسع... فإنه عليه السّلام أفضل الخلق بعد رسول الله صلّى الله عليه وآله.وبعدها جاءت فاطمة أُمّ البنين سلام الله عليها، ولها من الفضل والرّفعة المعنوية ما لا يسعنا علمه، وإن كانت دون المعصوم عليها السّلام وحتى دون من لهم العصمة الصّغرى كالسّيدة زينب والسّيدة المعصومة والسّيدة نرجس عليهنَّ الصّلاة والسّلام.ومسألة الكفؤ من أهم ما يلزم ملاحظته في الزّواج، والمقصود به ما بينته الرّوايات مثل:إذا جاءكم من ترضون خلقه ودينه فزوِّجوه.والرّسول الأعظم صلّى الله عليه وآله حرّض كل رجل وامرأة بالزّواج من الكفؤ الشّرعي، باختيار كل واحد للآخر حسب الملاك المذكور: ترضون خلقه ودينه.وهذه القاعدة تجري في الطّرفين: الزّوج بالنّسبة إلى الزّوجة، والزّوجة بالنّسبة إلى الزّوج.فكانت أُمّ البنين سلام الله عليها قد بلغت درجة من الفضل والكمال حيث رضي أمير المؤمنين عليه السّلام بخلقها ودينها، فأقدم على الزّواج منها.. أما العكس فهو أوضح من أن يذكر.لا يقال: كيف يحرّض الرّسول صلّى الله عليه وآله على ما تقدم وعلى البكارة، ثمّ لم يلتزم هو بما ذكره؟لأنه يقال: كان عمل الرّسول صلّى الله عليه وآله وفقاً لقاعدة الأهم والمهم، ومن المعلوم أن تلك القاعدة مقدمة على غيرها - على ما ذكروه في الأصول -.وكانت أُمّ البنين سلام الله عليها في غاية الأدب والأخلاق، فقد قالت لعلي أمير المؤمنين عليه السّلام ، لا تسمني فاطمة!، لأن الحسن والحُسين وزينب وأم كلثوم عليهم السّلام يتذكرون أمهم ويتأثرون بذلك، ولذا سمّاها عليه السّلام بـ (أم البنين) - على ما هي العادة عند العرب من الكنية - لا باعتبار الانطباق الخارجي، بل باعتبار الانتخاب، والله رزقها أربعة أولاد (مثل بدور الدّجى) فصاروا مفخرة البشرية إلى يوم القيامة.       مكانتها ومنزلتها عند أهل البيت عليهم السّلام ولهذه السّيّدة الزّكية مكانة متميّزة عند أهل البيت عليهم السّلام، فقد أكبروا إخلاصها وولاءها للإمام الحُسين عليهم السّلام، وأكبروا تضحيات أبنائها المكرمين في سبيل سيّد الشّهداء عليه السّلام ، يقول الشّهيد الأول وهو من كبار فقهاء الإمامية:كانت أُمّ البنين من النّساء الفاضلات، العارفات بحقّ أهل البيت عليهم السّلام، مخلصة في ولائهم، ممحضة في مودّتهم، ولها عندهم الجاه الوجيه، والمحلّ الرّفيع، وقد زارتها زينب الكبرى بعد وصولها المدينة تعزّيها بأولادها الأربعة، كما كانت تعزّيها أيام العيد...وإنّ زيارة حفيدة الرّسول صلّى الله عليه وآله وشريكة الإمام الحُسين عليه السّلام في نهضته زينب الكبرى عليها السّلام لأمّ البنين، ومواساتها لها بمصابها الأليم بفقد السّادة الطّيبين من أبنائها، مما يدلّ على أهميّة أُمّ البنين وسموّ مكانتها عند أهل البيت عليهم السّلام.   رعايتها للحسن والحُسين عليهم السّلام وقامت السّيّدة أُمّ البنين برعاية سبطي رسول الله صلّى الله عليه وآله وريحانتيه وسيّدي شباب أهل الجنّة الحسن والحُسين عليهما السّلام، وقد وجدا عندها من العطف والحنان ما عوّضهما من الخسارة الأليمة التّي مُنيابها بفقد أمّهما سيّدة نساء العالمين فقد توفّيت، وعمرها كعمر الزّهور فقد ترك فقدها اللوعة والحزن في نفسيهما.لقد كانت السّيدة أُمّ البنين تكنّ في نفسها من المودّه والحبّ للحسن والحُسين عليهما السّلام ما لا تكنّه لأولادها الذّين كانوا ملء العين في كمالهم وآدابهم.لقد قدّمت أُمّ البنين أبناء رسول الله صلّى الله عليه وآله، على أبنائها في الخدمة والرّعاية، ولم يعرف التّاريخ أن ضرّة تخلص لأبناء ضرّتها وتقدّمهم على أبنائها سوى هذه السّيّدة الزّكيّة، فقد كانت ترى ذلك واجباً دينياً لأن الله أمر بمودّتهما في كتابه الكريم، وهما وديعة رسول الله صلّى الله عليه وآله، وريحانتاه، وقد عرفت أُمّ البنين ذلك فوفت بحقّهما وقامت بخدمتهما خير قيام.فأم البنين عليها السّلام هذه الشّخصية التّاريخية الباهرة الفذة التّي أفنت حياتها كلها في تربية الحسن والحُسين سيدي شباب أهل الجنة عليهما السّلام.الموقف الذّي لا ينسى: كانت أُمّ البنين من أول النّاس الذّين خرجوا لاستقبال بشر بن حذلم، وهو ينادي برفيع صوته:يا أهل يثرب لا مقام لكم بها * قتل الحُسين فأدمعي مدرارالجسم منه بكربلاء مضرج * والرّأس منه على القناة يدارولما وقع بصرها على النّاعي لم تسأله عن العباس، ولا عن أي واحد من أبنائها الذّين قتلوا مع أخيهم الحُسين، وإنما سالتّه عن الحُسين؛ خبرني عن الحُسين؟ وعلت الدّهشة وجه بشر بن حذلم عندما عرف أن هذه المرأة هي فاطمة بنت حزام العامرية، وهي أُمّ البنين بالذّات كيف لا تسأله عن أولادها ؟؟؟ وظنها لوقع الصّدمة ذهلت عن أبنائها، فراح يعددهم واحداً بعد الآخر، وفي كل واحد منهم كان يعزيها ويقول لها: عظم الله لك الأجر بولدك جعفر. فتقول: أخبرني عن ولدي الحُسين عليه السّلام. ولم يلتفت بشر إلى هذا الموقف وراح يخبرها ببقية أولادها، إلى أن وصل إلى العباس، فما كاد يخبرها بقوله: يا أُمّ البنين عظم الله لك الأجر بولدك أبي الفضل العبّاس عليه السّلام, حتى نظر إليها وقد اعتراها اضطراب شديد في تلك اللحظة التّي سمعت فيها نبأ مصرع أبي الفضل العباس، بحيث اهتز بدنها ولكنها تحاملت واستمرت في إلحاحها على بشر؛ أخبرني عن ولدي الحُسين؟يقول بشر: وحينما أخبرتها بمقتل الحُسين ومصرعه صرخت ونادت: واحسيناه، وا حبيب قلباه... يا ولدي يا حسين.. نور عيني يا حسين.. وقد شاركها الجميع بالبكاء والنّحيب والعويل على الحُسين، ولم تذكر أبناءها إلا بعد أن ذكرت الحُسين وبكت عليه.وهذا موقف آخر وما اكثر مواقفها المشرفة: قيل إن أُمّ البنين أتت ذات يوم إلى أمير المؤمنين وقالت له: لي إليك حاجة... قال لها: قولي ما عندك.قالت: أنا أطلب منك أن تغير اسمي، قالت عندما تناديني فاطمة، أرى الانكسار بادياً على وجوه الحسن والحُسين وزينب، فإنهم يذكرون أمهم فاطمة الزّهراء عليهم السّلام ويتألمون فما كان من الإمام إلا أن غير اسمها وسماها أُمّ البنين. هذه المواقف المثيرة من أُمّ البنين، وقد ملئ قلبها بالإيمان والمحبة والإخلاص.ومن باب عرفان الجميل ومقابلة الإحسان بمثله... ورد عن الزّهراء سلام الله عليها يوم الحشر تخرج من تحت عباءتها كفين مقطوعين وهما كفا أبي الفضل العبّاس عليه السّلام وتقول: يا عدل يا حكيم احكم بيني وبين من قطع هذين الكفينولمّا دخلت السّيدة زينب سلام الله عليها المدينة بعد قتل الحُسين والرّجوع من السّبي والتّقت نظراتها بنظرات أُمّ البنين صاحت وآخاه وا عباساه فأجابتها أُمّ البنين وا ولداه واحسيناه.. مكارمها عليها السّلام أضافت أُمّ البنين عليها الصّلاة والسّلام إلى أصالتّها ملَكاتٍ شريفةً تفتّقت بعد اقترانها بأمير المؤمنين عليه الصّلاة والسّلام حيث عاشتْ معه أياماً انتفعتْ فيها من نفحاتهِ العاطرة، فكانت كما وصفها الشّيخ جعفر النّقديّ رحمه الله بقوله: من النّساءِ الفاضلاتِ، العارفات بحقّ أهل البيت عليهم السّلام، وكانتْ فصيحة بليغةً ورعة ذات زهدٍ وتقىً وعبادة، ولجلالتّها زارتها زينبُ الكبرى سلام الله عليها بعد منصرفها مِن واقعة الطّفّ، كما كانتْ تزورها أيّام العيد، أو كما قال السّيّد المقرّم رحمه الله: كانت أُمّ البنين من النّساء الفاضلات، مخلصةً في ولائها لأهل البيت عليهم السّلام ممحضةً في مودّتهم، ولها عندهُم الجاهُ الوجيه، والمحلُّ الرّفيع، وقد زارتْها زينبْ الكبرى عليها الصّلاة والسّلام بعد وصولها المدينة تُعزّيها بأولادها الأربعة.وإذا تميّزت هذه المرأة الطّاهرة بخصائصها الأخلاقية، فإنّ مِن صفاتها الظّاهرة المعروفة فيها: الوفاء، فعاشت مع أميرِ المؤمنين عليه الصّلاة والسّلام في صفاءٍ وإخلاص، وعاشتْ بعد شهادته سلام الله عليه مدّة طويلةً لم تتزوّج من غيره، كما أنّ زوجاته الآخرَيات: أمامة وأسماء بنت عميس وليلى النّهشليّة لم يخرجنَ إلى أحدٍ بعده، وقد خطب المغيرةُ بنُ نوفل أمامة، ثمّ خطبها أبو الهياج بن أبي سفيان بن الحارث فامتنعتْ، وروت حديثاً عن عليّ عليه الصّلاة والسّلام أنّ أزواج النّبيّ والوصيّ لا يتزوّجن بعده.وإذا كان بعضُ أزواج النّبيّ صلّى الله عليه وآله تُدركُهنّ الغيرةُ من خديجة عليها السّلام بعد وفاتها لأنّ رسول الله صلّى الله عليه وآله كان يذكرها فيُحسن الثّناء عليها، فانَّ أُمّ البنين كانتْ تحبُّ الزّهراء سلام الله عليها أشدَّ الحبّ وكانتْ على غاية الوفاءِ والإخلاص مع سيّدة نساءِ العالمين فاطمة عليها الصّلاة والسّلام، فحينما اقترنتْ بمولاها عليّ عليه الصّلاة والسّلام، ودخلتْ بيتَه الشّريف رأتِ الحسنَ والحُسين صلوات الله عليهما مريضين، فأخذتْ تُلاطفهما وتضاحكهما وتُحسن القول معهما وتُطيّبه، وكأنّها تُريد أنْ تَجبرَ يُتْمَهما بأمّهما الزّهراء عليها أفضل السّلام،وترجّت أميرَ المؤمنين عليه الصّلاة والسّلام أن يناديَها بأمّ البنين كنيتها، لا فاطمة اسمها فيتذكّرا أمَّهما ويحزنا عليها.ومضتْ على تلك السّيرة الحسنة معهما تنكَبُّ عليهما كالأمّ الحنون، هما وأختهما زينب عليها الصّلاة والسّلام بل ذكر بعضُ أصحاب السّير أن شفقتها على أولاد الزّهراء عليهما السّلام. وعنايتها بهم كانتْ أكثر من شفقتها وعنايتها بأولادها الأربعة: العبّاس وإخوته، عليها وعليهم السّلام، بل هي التّي دفعتهم لنصرة إمامهم وأخيهم أبي عبدالله الحُسين عليه السّلام، والتّضحية دونه والاستشهاد بين يديه.وكان من وفائها أنّها لمّا دخل بشْر بنُ حذلم إلى المدينة ناعياً سيّد الشّهداء الحُسين عليه السّلام خرجتْ تسأل عن الحُسين عليه الصّلاة والسّلام مذهولةً عن أبنائها الأربعة، فلمّا سأل عنها بشْر قيل له: هذه أُمّ البنين، فقال لها: عظّم الله لكِ الأجر بولدِك جعفر.. وعثمان.. وعبدالله، وهي تقول له في كلّ مرة: خبّرْني عن الحُسين، أحيٌّ هو أُمّ لا ؟ فتعجّب بشرٌ منها وهو الذّي دخل المدينة ينادي بأهلها ـ كما أمره الإمام زينُ العابدين عليه الصّلاة والسّلام ـ :يا أهلَ يثربَ لا مُقامَ لكم بها قُتل الحُسين، فأدمعي مِدرارُالجسمُ منه مضرّجٌ في كربلا والرّأسُ منه على القناةِ يُدارُفقال لها: عظّمَ اللهُ لكِ الأجرَ بأبي الفضل العباس، فسقط مِن يدها طفلٌ لعلّه هو " عبيد الله بن العبّاس " وكان رضيعاً تحملُه معها، فقالت له: قطّعتَ نياطَ قلبي، هل سمعتني سالتّك عن أحد، خبّرني عن الحُسين، فاضطُرّ بشرٌ هنا لأنْ يقول لها: عظّم اللهُ لكِ الأجر بأبي عبدالله الحُسين. فسقطت مغشيّاً عليها.قال الشّيخ عبدُ الله المامقاني رحمه الله: يُستفاد قوةُ إيمانها وتشيّعها أنَّ بشراً كلّما نعى إليها واحداً من أولادها قالت: أخبرني عن أبي عبدالله ... أولادي ومَن تحت الخضراء كلّهم فداءٌ لأبي عبدالله الحُسين. إنّ عُلقتها بالحُسين عليه الصّلاة والسّلام ليس إلاّ لإمامته، وتهوينها على نفسها موت هؤلاءِ الأشبال الأربعة إنْ سلم الحُسين يكشف عن مرتبة في الدّيانة رفيعة.وبعد ذلك.. أقامتْ أُمّ البنين العزاءَ على الحُسين عليه الصّلاة والسّلام، واجتمع عندها نساء بني هاشم يندبنه وأهل بيته, وكانتْ تخرج إلى البقيع كلَّ يوم وقد عملتْ خمسة قبور رمزيّة، أربعةً لأولادِها وواحداً لابن الزّهراء الحُسين عليه الصّلاة والسّلام ترثيه، فيجتمع لسماع رثائها نساءُ المدينة، فيبكي النّاس ـ وفيهم مروانُ بنُ الحكم ـ لشجيّ ندبتها، وهذا يدلّ على عِظم فاجعتها، وصدق حديثها، ووفائها وإخلاصها، فلو صحّ بكاءُ مروان فتلك كرامةٌ لها وقد أبكتْ مَنْ قلبُه أشدُّ من الحجارة قسوة.ولقد كانتْ أُمّ البنين عليها الصّلاة والسّلام تشاطر زينب عليها الصّلاة والسّلام في مصيبتها، حيث استقبلتْها في المدينة واعتنقتها وبكتْ معها طويلاً، وجلستْ معها مجالسّ العزاء. ولذا رأينا أهل البيت عليهم الصّلاة والسّلام ينظرون إليها بعين الكرامةِ والإكبار، وتحظى عندهم بتلك المنزلة العظيمة في قلوبهم ويذكرونها بالتّبجيل والإكرام. سبب تعلّق النّاس بها عليها السّلام ثمة شيء ينبغي أن يعرف وهو قد كان لسعة اطلاعها في الأمور وإخلاصها الكريم وماضيها المجيد أثر حاسم في تعلق النّاس بها وثقتهم ومحبتهم التّي لا حد لها بشخصها فاستطاعت بحكمتها وصبرها وبعد نظرها التّغلب على كل الصّعاب... وهذا إنْ دل على شيء فإنما يدل على حنكتها وجلدها ومعدنها الأصيل ضمن إطار الأخلاق العربية والتّربية الإسلامية الأصيلة وتقاليدها في التّعامل مع الجمهور في احترامها لهم... لأن المرأة عظيمة المنزلة عند أمير المؤمنين عليه السّلام في العلم والحلم والمعارف والصّلاح... عظيمة المنزلة عند النّاس..وكذلك يظهر للمتتبع لأخبار أُمّ البنين أنها كانت مخلصة لأهل البيت متمسكة بولايتهم عارفة بشأنهم مستبصرة بأمرهم فكانت هذه المبجلة قد أضاءت طريق الإصلاح والإصلاح لحالها من دور مهم في أحداث التّاريخ لعربي والإسلامي.وأما ما ورد في شأن عبادتها وصلاتها وتوجهها إلى الله وتفويض الأمر إليه فهو شيء جليل مهم في سلوك هذه المرأة الحرة الشّريفة الكريمة ذات الجذر الكريم الأصيل في شتى المكارم والفضائل والسّجايا الطّيبة.وتقديمها لأبناء رسول الله صلّى الله عليه وآله، على أبنائها في الخدمة والرّعاية، ولم يعرف التّاريخ أن ضرّة تخلص لأبناء ضرّتها وتقدّمهم على أبنائها سوى هذه السّيّدة الزّكيّة، كما أشرنا له سابقاً. كراماتها عليها السّلام 1 - إمرأة عاقر ترزق بنتاً ببركة أُمّ البنين عليها السّلامامرأة تُدعى وزيرة وهي من عائلة تركية حنفية المذهب, وقد سكنت هذه العائلة في مدينة الكوت وكانت هذه المرأة عاقراَ فبالرّغم من مرور عشر سنوات على زواجها لم تكتحل عيناها بطفل يضيء ستا وحدتها, لقد كانت وزيرة تتثاقل من الشّعائر الحُسينية فقالت لها بعض النّساء يوماً: لم لا تلتمسين الدّعاء والتّوجه إلى الله تعالى بأم البنين ؟ فقالت: لا فائدة من ذلك, لقد عجز الأطياء وحتى استخدمنا العقاقير الشّعبية, وصمنا يوم زكريا عليه السّلام ولكن دون جدوى. فقلن لها: جربي هذا الأمر, إحضري مجلس عزاء أُمّ البنين, وكلي من سفرتها وما يضرك فلعل الله يرزقك طفلة تسميها فاطمة تيمناً بأم البنين, فماذاتقولين ؟ وأخيرا وافقت وزيرة على حضورمجلس عزاء أُمّ البنين والذّي سيقام في بيت الحاجة أُمّ عبد الأمير وشرطت على صديقاتها أن لا يعلم زوجها وأهله بالأمر. وفي اليوم التّالي خرجت وزيرة من بيتها والوجل يرافقها وعلى وجهها خمار, ومن خجلها تتصبب عرقاَ وهي متجهة نحوبيت أُمّ عبد الأمير بخطى أفكارها المظطربة, وصوت القارئ يقترب من مسامعها فيشدها الأمل لإيقاظ روحها المعذبة, وعندما دخلت البيت والقارئ في ختام نعيه الأول لمصيبة أُمّ البنين والنّسوة بضجيج عويلهن خشع قلب وزيرة لبكائهن وهي تلملم أحزانها لتصبها في سجل البكائين وعندما إنتهى القارئ من سرد حياة أُمّ البنين ووفائها لأهل البيت عليهم السّلام, وأتم مجلسه بالنّعي على مصيبة الحُسين عليه السّلام, دعا للمرضى بالشّفاء وبعد فرشت سفرة أُمّ البنين والنّسوة يتبركن بها, وقد جلس حول سفرتها يلتمسن الشّفاء وقضاء الحوائج, فأخذت وزيرة منها ويداها ترتعشان, ثمّ قامت وخرجت والدّمع في عينيها, مرّ شهر واحد أويزيد قليلاً ووجه وزيرة يميل إلى الاصفرار ودوار في الرّأس يصحبه زكام في الصّدر قليلة الاشتهاء للطعام, راغبة عن زوجها, كثيرة النّوم تتضايق من الأماكن المزدحمة تتثاقل من كل عمل يعطى لها تحس بالقيء, قال لها زوجها مابك يا وزيرة ؟ أمريضة أنت ؟ قالت لا أدري, فاخذها إلى الطّبيب وبعد أن فحصها الطّبيب قال لا شيء, إنها من علامات الحمل وللتأكد من ذلك إذهبي غدا إلى مركزالتّحليل عندها أجهش الزّوج بالبكاء من شدة الفرح وهو يقول أأنت مطمئن يادكتور؟ فيجيبه وبكل برود نعم, ومر سواد الليل وهما يتقلبان في فراشهما والخيال يحاورهما بالأمل, وعندما أسفرالصّباح وبدت الحياة والحركة في شوارع المدينة ذهبا إلى المستشفى لإجراء التّحليل وبعد انتظار والفكر يعتصرالفؤاد نادى الموظف بإسمها نهضت وهي لاتقوى على حمل نفسها فأسرع زوجها وقال نعم فما النّتيجة ؟ فنظر الموظف في ورقة التّحليل وقال إنها حامل, فطار زوجها فرحا وهو يقول الشّكر لله الحمد لله ثمّ ضم وزيرة بجوى قلبه وهو يقول لا أكاد أن أصدق وبدت على شفتيها إبتسامة الأمل فتلتئم تلك الجراحات المعذبة, عندما دخلا البيت سجدا لله شكراَ وذيع الخبر وعمت الفرحة والدّهشة بحملها وبقي نذرأم البنين مدفونا في صدرها, لقد أصبح الزّمن عندها كمسير شيخ جاوز التّسعين وهي ترتقب الجنين ونصائح النّسوة تملأ فكرها فينمو الخوف في نفسها وهي متحذرة من المصير, وذات يوم وفي شهرها الثّالثّ والألم يعتصر بطنها ضارباَ ظهرها فيدب الحزن فيها والأهل والجيران يتسارعون بها إلى المستشفى وزوجها يقبل يدي الطّبيب متوسلاَ إليه يحفظ الجنين والطّبيب يقول هذا بأمر رب العالمين إن أراد حفظه وإن أراد أسقطه, وكما أنها لاتحتاج إلى دواء بل الرّاحة وعدم الحركة وتبقى هنا ثلاثة أيام عندما سمعت وزيرة كلام الطّبيب إستغاثت بحرقة وحنين بأم البنين فخف عندها الألم وعادت البسمة في شفاه الزّوج والأهل والمحبين, مرت الأشهر ودخلت شهرها التّاسع وعند مطلع فصل الرّبيع وقبل أذان الصّبح بسويعات أخذها الطّلق الأهل والجيران رافعين أيديهم بالدّعاء والتّكبير لسلمتها وسلامة طفلها وعندما أذن المؤذن وضعت وزيرة حملها فتباشروا بفرح وسرور إنها أنثى قالت وزيرة: سموها فاطمة تيمناً بأم البنين، إلا أن أهل الزّوج قالوا: بل عائشة، وفضاً للنزاع سميت الطّفلة (بشرى) وكفرت وزيرة عن يمينها.أقول وهكذا بلغت أُمّ البنين عليها السّلام ذروة المجد وألبست تاج الكرامة في الدّنيا والآخرة وأصبحت مفزع المظطرين وأمل المحتاجين كل ذلك جزاء وفائها للحسين عليه السّلام وتضحيتها في سبيله. قال الله تعالى: بَلَى مَنْ أَوْفَى بِعَهْدِهِ وَآتَقَى فَإِنَ الله يُحِبُ آلْمُتَقِيتَ.2 - طفل يقع من على ثلاثة طوابق ولم يحث به شيء... يتردد صوت الرّادود الحُسيني نزار القطري بلطميته الرّائعه في حق أُمّ البنين.. ولعدة مرات خلال اليوم من خلال قناة الأنوار الفضائيه... أصبح جميع الأطفال يلهجون بهذه الكلمات النّورانيه ويرددونها بإستمرار... وككل الأطفال... كان سجاد ابن الثّلاثة اعوام... الذّي حفظ القصيده عن ظهر قلب... كان الأسبوع الماضي يلعب مع شقيقه بالكره في اعلى سطح البيت... حيث سقطت الكره وذهب سجاد يجري خلفها... وبعفويه شديده اخذ يجري حيث قفزت الكره إلى الأسفل واطل برأسه الصّغير ليحدد مكانها فوقع خلفها من ثلاثة ادوار في ساحة المنزل على أرضية صلبه !!!... هرعت اليه والدّته فراته شابح العينين مذهول الفكر... والعجيب انه لم ينزف قطرة دم واحدهأخذوه على الفور الى المستشفى حيث أخضع لفحوصات مكثفه لم تسفر عن أي إصابه الأمر الذّي حيّر الأطباء وكذلك أسرته... والدّة الطّفل سجاد... سئلته :ماذا حدث لك ؟؟قال لقد وقعت فرأيت امرأة ترتدي لباسا اخضرا... تلقتني بيديها وحملتني... فسئلتها من انت ؟؟فقالت انا أُمّ البنين التّي تذكرها دائما وطوال اليوم3 - تسقط الحصاة بلا عمل جراحيفي عام 1961 وفي مطلع الشّهر السّابع منه كان - توفيق افندي - وهو موصلي الأصل، متواجداً في كربلاء بحكم الوظيفة، وشعر بألم في مثانته، راجع أحد الأطباء المختصين في العاصمة بغداد، وبعد الفحص والتّحليل، أعلمه الطّبيب بأن في مثانته حصاة من الكبر بحيث لا سبيل إلى إخراجها إلا بعملية جراحية, فاتفق مع الطّبيب على موعد لاجرائها، وعند عودته إلى كربلاء كان في حالة احباط نفسي شديد، فمضى إلى زيارة مرقد الإمام الحُسين وأخيه العبّاس عليهما السّلام، وقبل عودته إلى أهله صادف أحد الشّبان في الرّوضة العباسية المطهرة يوزع على النّاس (آب نبات) وهو قطب صغير من السّكر ذي لون أصفر تعارف عليه ان ينذر لأم البنين، تناول توفيق افندي، قطعة منها ونذر ان يوزع من (الآب نبات) كيلو غراماً لوجه الله تعالى بجاه أُمّ البنين إذا تم شفاؤه من هذه المحنة القاسية.وفي صباح اليوم التّالي شعر بأن الحصاة تمنع بوله تماماً، وبعد ألم ومعاناة شديدين خرجت الحصاة لوحدها، فهاله منظرها وخرج إلى الشّارع فرحاً وهو يصيح بصوت عال: الحمد لله، الله أكبر، شكراً لك يا أُمّ البنين. ثمّ اتجه إلى الرّوضة العباسية المطهرة وأوفى نذره.4 - بالاستغاثة يصلون الى المنزل بعد الشدّة واليأسفي ليل حالك من أوائل شهر ذي الحجة سنة 1415 هـ 1995م كان (عبد الحُسين) يقود سيارته ومعه عائلته وأطفاله في طريق العودة من نزهة قصيرة قضوها خارج بغداد، متجهين إلى منزلهم، تعطلت الماكنة فجأة، وهم في منتصف الطّريق، فحاول عبد الحُسين العثور على سبب العطل فلم يستطع، وكان الشّارع خالياً من المارة، وحتى المركبات كانت المسافة بين واحدة وأخرى تكاد تكون طويلة ومسرعة، فلم يستطع الحصول على مساعدة من أحد, فظل حائراً، والزّوجة قد أصابها الذّعر بسبب الظّلام الدّامس وانقطاع الطّريق عن المارة، فأخذت الزّوجة تدعو الله تعالى بجاه أُمّ البنين التّي لها من الكرامات ما يروى على السّنة الرّواة طالبة الحصول على المساعدة اللازمة لتشغيل الماكنة، وإذا برجل مستطرق فسأله صاحب السّيارة عما إذا كانت له خبرة في السّيارات، فأجاب لا بأس وقام بفحصها، ثمّ قال: عليك بنقل السّيارة بواسطة (ساحبة عنتر). وذهب الرّجل إلى سبيله ونادت الزّوجة بصوت خاشع وحزين: يا أُمّ البنبن دخيلك... انقذينا من هذه الشّدة.حاول عبد الحُسين مرات ومرات تشغيل الماكنة، حتى بدأت تشتغل ببركة أُمّ البنين، أخذت السّيارة تطلق ساقيها للريح حتى وصلت إلى المنزل. وظلت الزّوجة تكرر قولها: يا أُمّ البنبن دخيلك).5 - مسيحي يأخذ حاجتهحكى الخطيب الشّيخ الصّادقي أنّه في احدى السّنوات كنت أرتقي المنبر الحُسيني في طهران، وفي اليوم السّابع من محرم ركبت سيارة اجره لأذهب الى المسجد الذّي احاضر فيه, فصادف ازدحام شديد في الشّارع بسبب مواكب العزاء, فسالنّي السّائق: ما الخبر اليوم ؟قلت السّت مسلما ؟ هذا يوم السّابع يوم ابي الفضل العبّاس عليه السّلام.قال : انا مسيحيقلت : انه يوم العبّاس وله قصّة عندنا.قال : انا أعرف أبا الفضل العبّاس جيدا جدا.ثم أضاف قائلا :انه لم يولد لي طفل لفترة طويله، وبعد مضي سنوات رزقني الله طفلا مشلول القدمين, فصرفت لعلاجه جميع ثرواتي حتى بعت منزلي وسيارتي أيضا ولكن بلا نتيجة, في ذات ليلة رجعت الى المنزل فوجدت زوجتي جالسّة تبكي, سالتّها ما الخبر ؟ قالت ان صاحبة المنزل ( حيث كنا مستأجرين ) دعتني الى مائدة السّيدة أُمّ البنين. سالتّها ومن هي أُمّ البنين ؟ فشرحت لي مقامها وشخصيتها المقدسه, فقمت وحملت طفلنا المشلول الى هذا المجلس وتوسلت هناك بأبي الفضل العبّاس ابن السّيده أُمّ البنين, فقالت زوجتي: تعال الان وفي هذه السّاعة من الليل نتوسل معا بهذا الرّجل العظيم فلعله يشفي طفلنا.وبعد ذلك وفي ساعة متأخرة كنا نائمين في ساحة المنزل وكان طفلنا بجانبنا اذ نهضنا من النّوم واذا نرى الطّفل يهرول في ساحة المنزل. فمسكنا يده، وسالنّاه ما الخبر؟ فقال : ما اسم هذا السّيد الفارس المهيب؟!وكان يشير الى جهة ولم نكن نر غير طفلنا الذّي كان واقفا على قدميه سالما، وكانت دهشتنا من هذه المعجزة كبيرة جدا.سلام الله على قطيع الكفين, وسلام الله على أُمّ البنين التّي ارادت ولدها قربانا لسلامة الحُسين ابن بنت رسول الله ثمّ بدلا من ولد واحد ضحت باربعة6 - مشكلة ادارية معقدة كأنها لم تكنذكر سماحة الشّيخ مُحمّد علي الاسلامي أنه في شهر ذي الحجة من سنة (1419) قدم نذرا بختمة القرآن الكريم الى السّيدة أُمّ البنين لحل مشكلة اداريه مستعصية على الحل رغم كل المحاولات حتى كاد يقع فيها طويلا. ولكنه ما ان بدأ في التّلاوة بعض اليوم حتى حلّت المشكله وكأنها لم تكن.7 - الغدة السّرطانية تنمحييقول العقيد المتقاعد مُحمّد حسين جعفر زاده أنّه في 24 شهر رمضان المبارك سنة 1420 اكتشفت ان زوجتي مصابة بغدة سرطانية, وأكد الطّبيب الأخصائي ذلك.فتوسلت بالأئمة الأطهار عليهم السّلام وأكدت في توسلي على الأسماء الثّلاثة: علي بن أبي طالب والسّيدة فاطمة الزّهراء والسّيدة أُمّ البنين.بعد أسبوع واحد رأيت فيما يراه النّائم من يناديني ولا أراه: يا جعفر زادة، البشارة البشارة فقد شوفيت زوجتك. فانتبهت من النّوم وقمت صليت صلاة الليل وسجدت لله تعالى سجدة الشّكر، ثمّ دخل وقت الصّباح فصليتها أيضا, ونمت مرة ثانية واذا أرى في المنام عليّاً عليه السّلام والسّيدة أُمّ البنين عليها السّلام دخلتا بيتنا، فجلست بين يدي الامام وزوجتي جلست عند السّيدة أُمّ البنين، فمسحت بيدها المباركة على موضع الغدة, فانتبهت من النّوم وقلت: الحمد لله لقد استيقنت بالشّفاء. ومن أجل الامتنان من كرامة أهل البيت عليهم السّلام عقدت في منزلي مجلس عزاء لذكرهم ومصابهم. وبعد أيام راجعت الطّبيب نفسه، فابتسم وقال: لا أجد اثر للغدة ياجعفر زادة.8 - شفاء بعد اليأس والاغماءكتب سماحة السّيد جواد الموسوي الزّنجاني امام جمعة حي القدس في العاصمة طهران أن ابنته عادت من المدرسة ذات يوم وتعاني من ألم شديد في رأسها، فأخذناها فورا الى الطّبيب (الدّكتور شمس)، ولكن مع الأسف لم يشخص مرضها وأعطاها أدوية ومسكنات وقال إن تدهورت حالتّها الصّحية انقلوها إلى مستشفى (سيناء) فأنا هناك.وفي منتصف الليل ساءت صحتها وإلى أن تم نقلها إلى المستشفى دخلت في الاغماء واشتد بنا الخوف والقلق على حياتها, فاجتمعت اللجنة الطّبية واستدعت أيضاً من خارج المستشفى بعض الأخصائين لدراسة الموقف, وتبين بعد ذلك انها مصابة بالتّهاب شديد في المخ, واستيأس الاطباء بعد معرفتهم لهذا المرض الخطير، وأدى يأسهم إلى ارتفاع أصوات البكاء والعويل في العائلة، صغيرنا وكبيرنا أجهشوا بالنّحيب، وتدخل وزير الصّحة وأوصى اللجنة الطّبية ببذل كل الممكن مع الرّعاية والدّقة الكافية لإنقاذ إبنتي من الموت, ورغم كل الجهود كانت إبنتي مستمرة في الإغماء والأمل في شفائها ضعيف بل عديم طبياً، استمرت هذه الحالة اسبوعاً واحداً حتى صادفت نهاية الاسبوع ليلة تاسوعاء, فلمّا فقدت الأمل من المستشفى وكانت العائلة تستعد للعزاء فلا تهدأ من الحزن والبكاء، هنالك قمت إلى الصّلاة بقلب حزين منكسر، فصليت ركعتين وقرأت بعد السّلام مئة مرة صلوات على النّبي مُحمّد وآله وأهديت ثوابها إلى السّيدة أُمّ البنين عليها السّلام، أُمّ السّيد أبي الفضل العبّاس قمر بني هاشم عليه السّلام ثمّ خاطبتها قائلاً: بما أن الولد الصّالح مطيع لأمه، فإني أطلب منك أيتها المرأة العظيمة يا زوجة أمير المؤمنين علي عليه السّلام أن تطلبي من ولدك باب الحوائج بأن يأخذ من الله تعالى شفاء ابنتي.وعند الصّباح رن الهاتف... قال أحد المسؤلين في المستشفى أن ابنتكم خرجت من الإغماء وصحتها جيدة جداً وليست كأنها مريضة.أسرعنا إلى المستشفى، فرأيناها في صحة كاملة وهذا في الوقت الذّي كان الأطباء قد أكدوا أنها حتى اذا شوفيت باحتمال واحد في الألف فسيذهب عنها بصرها وسمعها أو تقع مشلولة. ولكن من بركة باب الحوائج فإن ابنتي خرجت سالمة من غير نقص ولا أي أثر لتلك الأزمة في بدنها، والآن هي متزوجة ولديها طفلان على أحسن ما يكون.ومن الجدير بالذّكر أن إحدى النّساء الصّالحات من الجيران قد رأت في الرّؤيا في تلك اليلة من توسلي بالسّيدة أُمّ البنين عليها السّلام أن أبا الفضل العبّاس قد شافا إبنتي وقال لها: بأن السّيد الموسوي قد وسط والدّتي لتطلب مني شفاء ابنته.فلقد طلبت من الله شفاءها، واني أوصيه أن يهتم بالمعزين.وهكذا فإني امتثالا ً لتوصية سيدي أبي الفضل العبّاس أقدم لمواكب العزاء في يوم تاسوعاء سنويا ما يمكنني من الخدمة، ومنها أنهم يأتون الى منزلي سنويا ًويستلمون ذبيحتين.والله لا يحرمنا من بركاتهم في الدّنيا والآخرةلقد اشتمل العبّاس بالوفاء، واشتمل به الوفاء...وتسربل بالايثار، وتسربل به الإيثار...وتخندق بالشّجاعة، وتخندقت به الشّجاعة...لقد مثّل كل الفضائل، فتمثلت كل الفضائل فيه... وزادت في القيم، قيمة جديدة اسمها:العباس.9 - تفضل إركب الطّائرةحكى الخطيب السّيد أحمد الحكيم, أنه في يوم (28/ ذي الحجة / سنة 1416) دعيت من قبل الجالية اللبنانية المقيمة في غرب إفريقيا للتبليغ , فقطعت تذكرة السّفر من طهران إلى جدة إلى المغرب إلى ذلك البلد الإفريقي وانتظرت في مطار جدة مدة ست ساعات ( ترانزيت ) وقبل صعود الطّائرة بربع ساعة قال لي الموظف السّعودي لا يسمح لك السّفر إلى المغرب لأ نك لا تحمل التّأشيرة (فيزه). قلت: هي ساعة عبور، لا أريد دخول المدينة ولا أعتقد الأمر بحاجة إلى تأشيرة. قال: كما قلت لك. قلت: خذني إلى مسئول الطّيران المغربي. ذهبنا إليه فكرر لي نفس الكلام وقال: إن ذهابك هكذا مخالف للقانون. قلت له: إنني بنفس الطّريقة سافرت قبل ثلاثة أشهر( شهر رمضان). قال: كما ذكر لك هذا خلاف القانون, رأيته شديدا متعصبا يتعسر معه التّفاهم، وكان الوقت ضيقا والرّكاب اخذوا في الصّعود إلى الطّائرة، وكانت حقيبتي في الطّائرة أيضا. فلمّا يئست من كل جانب ألهمت بإهداء ثواب سورة المباركة الفاتحة إلى السّيدة الجليلة أُمّ البنين عليها السّلام؛ لأنّها واحدة من الطّرق العديدة إلى الله سبحانه كما يعتقده الصّلحاء. فبدأت أقرأ السّورة, فما وصلت إلى كلمة (ولا الضّالين) حتى نظر إلى المسئول المغربي وقال: تفضل اركب الطّائرة.10 - قام الولد بشفاء وعافيةحكى المرحوم آية الله العظمى الشّيخ ملآ علي المعصومي الهمداني, إية في قرى مدينة همدان كانت تعيش امرأ لم تحمل, فقالت لها جارتها أنذري إذا رزقك الله طفلا أن تسميه أبا الفضل.فلما نذرت حملت ومضى على عمر الولد(14-15)عاما حتى أصيبت بمرض يأس الأطباء من حياته فجاءت الجارة نفسها واقترحت على الأم أن تتوسل لشفاء ولدها بالعباس عليهم السّلام وتعتقد من أعماق قلبها بأن الله هو الذّي يشفيه ولكن توسلا بمنزله الرّفيعة عنده.وهكذا فتوسلت من عميق قلبها وفي الصّباح سمعت طرقة الباب واذا بالجارة تقول: ابشري فإن ن الله شافي ولدك سالتّها كيف علمت؟ قالت رأيت البارحة في المنام عدة من النّساء متوجهات إلى منزلك وبينهن كانت السّيدة أُمّ البنين عليها السّلام فقالت لي إنني ذاهبة لشفاء هذا الولد. وبالفعل لما حضرت الأم عند ولدها وجدته سالما معا فيا.11 - زالت عنها آثار الحروق ببركة أُمّ البنين عليها السّلامفي ليلة 17 - 4- 1427 هـ الموافق 15 - 5 - 2006 م حيث يقيم النّساء حفل مائدة أُمّ البنين عليها السّلام (أم العبّاس بن علي بن أبي طالب عليهم السّلام) في بيت الحاج علي منصور أحمد العرفان (من أهالي أُمّ الحمام القطيف) بحي النّمر الشّمالي بمدينة سيهات وهو حي يقطن فيه الكثير من أهالي أُمّ الحمام أحد قرى القطيف المجاورة لمدينة سيهات أحد مدن محافظة القطيف التّابعة لأمارة منطقة الدّمام شرق المملكة العربية السّعودية.وقد استحسن الحاضرات من النّساء أن يوزعن مشروب الزّعفران، فسارعت جارتهم أُمّ فاضل عبد الله بن أحمد عبد الله البحراني ( كريمة الحاج عبد الكريم بن سلمان الزّاير) إلى بيتها تمنيا بأن تحظى بخدمة إحياء ذكرى أهل البيت عليهم السّلام لتعد المشروب.فحين دخلت المطبخ أرادت أن تبعد مقلاة مليئة بزيت يغلي بالبطاطا عن شعلة الفرن لتقوم بغلي ماء الزّعفران, لكن لشدة حرارة المقلاة اهتزت يدها فانسكب الزّيت وهو يغلي على يدها كاملة من أعلاها إلى أسفلها.وقد كان زوجها (أبو فاضل) يؤدي تمريناته في إحدى الصّالات الرّياضية مع صاحبه الأستاذ مُحمّد حسين الرّضوان (مدرس في مدرسة جعفر الطّيار بأم الحمام وهو راوي القصة) فبعد الفراغ من التّمرينات ذهبا لصندوق الأمانات لأخذ حاجياتهم الشّخصية، إذ يُفاجأ أبو فاضل بأنه يوجد في تلفونه الجوال ثمان إلى عشرة مكالمات هاتفية من البيت لم يرد عليها، عندها سارع بالاتصال بالبيت ليخبروه الخبر وبأنهم في حالة طوارئ، عندها عاد مسرعا إلى البيت ورأى زوجته (أم فاضل) بتلك الحالة، فذهب بها مسرعا إلى طوارئ مستوصف المدلوح بسيهات، فأسرعوا بعمل اللازم لعلاجها وهي في حالة مزعجة من الألم, وفي هذه الأثناء وصل الخبر إلى النّساء اللاتي كن يحيين الحفل فتوجهن جميعا بالدّعاء لها بالشّفاء العاجل.وبما أن حروق الزّيت تسطو على اللحم وتشوه الجلد طلب الطّبيب المعالج أن يأتي بها زوجها غدا ليرى مدى أثر الحروق ومن أية درجة، وأخبره أنها قد تحتاج إلى تحويل إلى مستشفى متخصص, فعاد بها زوجها إلى المنزل ونامت الحاجة (أم فاضل) ليلتها بكل ما فيها من آلام.الكرامة:أما الكرامة والتّي يرويها لنا الأخ سلمان عبد الكريم الزّاير عن لسان شقيقته أُمّ فاضل، أنها لما نامت رأت في عالم الرّؤيا كأنها تعود ثانية إلى المجلس المقام فيه حفل أُمّ البنين عليها السّلام وكأنها ترى الحضور من النّساء كما كن في اليقظة، وكانت ترى الأخوات الثّلاث (الهاشميات) المتفق معهن قراءة وإحياء المجلس وهن لابسات ثياب سود لا يرى منهن شيء، وتطلب إحداهن منها أن ترفع إبريق العصير وتوزع المشروب على الحاضرات من النّساء، فما كان من أُمّ فاضل إلا أن اعتذرت من الهاشمية بأنها لا تستطيع حمل مثل هذا الإبريق الكبير ويدها مصابة بالحروق، فقالت لها الهاشمية خذي من تلك النّداوة والرّطوبة التّي فوق الإبريق وامسحي بها يدك المصابة وأنتِ تقولين (أنخاكِ يا أُمّ البنين) وقومي بتوزيع المشروب على الحاضرات وأنت تقولين (نخيتك يا أُمّ البنين).وبالفعل رأت كأنها تستجيب لتلك الأوامر فمسحت يدها برطوبة الماء المتكثف فوق الإبريق ليزول ما بها من آثار الحروق، ثمّ قامت بحمل ذلك الإبريق الكبير وكأنها لا تحمل شيئا لخفة وزنه وتقوم بتوزيع المشروب على النّساء مبتدئة بالهاشميات الثّلاث واللاتي قمن بذكر الصّلوات على النّبي وآله وكل ذلك في الرّؤيا.وبقدرة قادر وهو الله جل شأنه الذّي منّ على الصّالحين من عباده بالكرامة، قد تحولت تلك الرّؤيا إلى حقيقة ملموسة، ليتفاجأ بها الطّبيب المعالج حين عاد بها زوجها ليلا ليفتح اللفافة عن يدها المصابة فلا يجد لتلك الحروق ولا لتسلخات الجلد من أثر وكأن اليد لم تتعرض لانسكاب زيت يغلي، فما كان من الطّبيب الذّي رأى كل تلك الجروح ليلة البارحة إلا أن قال بلهجته المصرية (ماذا حصل هل هي معجزة).وما ذاك إلا ببركة أُمّ البنين التّي ضجت وعجت لها أصوات النّساء وفي محفل أقيم باسمها (مائدة أُمّ البنين) بأن تكون وسيلتها إلى الله جل وعلا في شفائها ودفع المكروه عنها، حتى تقابلهم بهذه الكرامة ولا عجب لـ أولئك الأولياء من الصّالحين من الكرامات.12 - بمسحات شفي من السرطانكان رجل اسمه حسين مصاب بالسّرطان في الرّجل الله يبعد هذا المرض عن جميع المؤمنين, طبعاً ذهب للمستشفيات ولا فاد العلاج, فقرر ان يتوسل الى أُمّ البنين ويندر للحسينه وفي ليله من الليالي طفت الكهرباء في منزلهم, وفي بنت عمرها 6 سنوات بعد ما نطفت الكهرباء رأت شخصاً ووصفته لاهلها بأن عليه عمامه واخد يمسح على رجل هذا الرّجل, وفي اليوم الثّاني شفي وذهب الالم. 13 - امرأة تشفى من شلل الجسم بعدما كانت لا تستطيع الحركهكانت هناك امرأه وكان عندها شلل بالجسم ولا تستطيع الحركه, توسلت بام البنين عليها السّلام, وجلست بماتم أُمّ البنين لوحدها, واثناء ما كانت بهذا الماتم واذا باسطوانة الماتم تنحني على هذا المرأة, وفي الليله الثّانيه ايظاً انحنت عليها الاسطوانه مرّه ثانيه, ورات المرأه شخصاً أماها ولم ترى نفسها الا وقامت تمشي تريد ان تسلّم على هذا الشّخص وشفيت تماماً.14 - كرامة حدثت لاحدى الاخوات المؤمناتفي احد الايام احبت احد المؤمنات ان تقوم بمجلس توسل بأم البنين فطلبت من جارتها ان تعيرها لوحه عليها صورة تشبيهية لام البنين.. فرفضت الجاره ذلك, وفي الليل في عالم المنام رأت تلك السّيده (سيدة جليله اقبلت نحوها وناولتها شيئا بيدها)... وعندما استيقضت من النّوم وجدت في يدها قطعة قماش خضراء وعليها صورة لام البنين, ففرحت السّيده بذلك فرحا شديدا.. وعملت المجلس وقضيت حاجتها.والان توجد هذه اللوحة في مسجد الامام الحسن النّسائي بسيهات, وكثير من المؤمنات يحلمن بها تقول: لاتحسبوا اني صوره معلقة في الجدار فحسب بل انا انزل معكن اشارككن في الدّعاء واساعدكن في اعمال المسجد.وعلى الغالب.. ومن تجربه شخصية مادخل احد المسجد وطلب حاجه من حوائج الدّنيا بحق أُمّ البنين الا وتقضى بإذن الله تعالى. محل وتاريخ وفاتها عليها السّلام توفّيت السّيّدة أُمّ البنين عليها السّلام في الثّالثّ عشر من جمادى الثّانية 64 من الهجرة النّبوية الشّريفة بالمدينة المنوّرة، بعد مقتل الحُسين عليه السّلام على ما تذهب إليه بعض الرّوايات, حيث ذكر البيرجنديّ في كتابه (وقائع الأيّام)، والسّيد مُحمّد باقر القره باغي في كتابه (كنز المطالب)، وغيرهما ـ حيث جاء في (الاختيارات) عن الأعمش قال: دخلتُ على الإمام زين العابدين (عليّ بن الحُسين) عليه الصّلاى والسّلام في الثّالثّ عشر من جمادى الآخرة، وكان يوم جمعة، فدخل الفضلُ بنُ العبّاس وهو باكٍ حزين، يقول له: لقد ماتتْ جَدّتي أُمّ البنين قبرها عليها السّلام دفنت أُمّ البنين عليها السّلام في مقبرة البقيع بالقرب من إبراهيم، وزينب، وام كلثوم، وعبد الله، والقاسم،...، وغيرهم من الأصحاب والشّهداء       زياراتها عليها السّلام الزّيارة الأولى:أشهد ان لاإله إلا الله وحده لاشريك له، وأشهد أن محمدا عبده ورسوله، السّلام عليك يارسول الله، السّلام عليك ياأمير المؤمنين، السّلام عليك يافاطمة الزّهراء سيدة نساء العالمين، السّلام على الحسن والحُسين سيدي شباب أهل الجنة، السّلام عليك يازوجة وصي رسول الله، السّلام عليك ياعزيزة الزّهراء، السّلام عليك يا أُمّ البدور السّواطع يافاطمة بنت حزام الكلابية المكناة ب ( أُمّ البنين ) ورحمة الله وبركاته، أًَشهد الله ورسوله أنك جاهدت في سبيل الله ؛ إذ ضحيت بأولادك دون الحُسين ابن بنت رسول الله، وعبدت الله مخلصة له الدّين بولائك للأئمة المعصومين، وصبرت على تلك الرّزية العظيمة، واحتسبت ذلك عند الله رب العالمين وآزرت الإمام علي بن أبي طالب عليه السّلام في المحن والشّدائد والمصائب، وكنت في قمة الطّاعة والوفاء وأنك أحسنت الكفالة، وأديت الأمانة الكبرى في حقظ وديعتي الزّهراء البتول عليها السّلام، السّبطين الحسن والحُسين عليهما السّلام، وبالغت وآثرت ورعيت حجج الله الميامين وسعيت في خدمة أبناء رسول رب العالمين، عارفة بحقهم، موقنة بصدقهم مشفقة عليهم، مؤثرة هواهم وحبهم على أولادك السّعداء، فسلام الله عليك كلما دجن الليل واضاء النّهار، فصرت قدوة للمؤمنات الصّالحات لأنك كريمة الخلائق تقية زكية، فرضي الله عنك وأرضاك، وجعل الجنة منزلك ومأواك، ولقد أعطاك من الكرامات الباهرات حتى أصبحت بطاعتك لسيد الأوصياء وبحبك لسيدة النّساء الزّهراء عليها السّلام، وفدائك بأولادك الرّبعة لسيد الشّهداء عليه السّلام، بابا للحوائج، فإن لك عند الله شانا وجاها محمودا، والسّلام على أولادك الشّهداء العبّاس عليه السّلام قمر بني هاشم باب الحوائج، وعبد الله وعثمان وجعفر الذّين استشهدوا في نصرة الحُسين عليه السّلام بكربلاء، فجزاك الله وأجزاهم أفضل الجزاء في جنات النّعيم، اللهم صل على مُحمّد وآل مُحمّد عدد الخلائق التّي حصرها لايحتسب أو يعد، وتقبل منا ياكريم.         الزّيارة الثّانية: بسم الله الرّحمن الرّحيم السّلام على أُمّ البنين، السّلام عليك يا من اختارها الله زوجة لأمير المؤمنين السّلام عليك يا من اختارها الله أما للحسن والحُسين عليهما السّلام، السّلام عليك يا من كانت أما وفت بتربيتها لأولاد أمير المؤمنين السّلام عليك يا وفية المحبة والحسن والحُسين وعلى بعلك أمير المؤمنين وعلى أبي الفضل العبّاس الذّي فدى العين دون الحُسين السّلام عليك وعلى عبد الله الذّي فدى نحره دون الحُسين وكان شجاعاً بشجاعة أمير المؤمنين، السّلام عليك وعلى جعفر الذّي سماه علي شجاع بدر وحنين، السّلام عليك وعلى عون الذّي أعان الحُسين حتى قتل قلبه وبكى عليه الحُسين يا أُمّ البنين بوركت بمن دعاك ولم تخيبي ظن الطّالبين، السّلام عليك يا مدفونة عند جد الحُسين بجانب أُمّ البقيع، السّلام عليك يا محزونة على الحُسين ولم تحزن على مقطوع اليدين الذّي فدى نحره والعين، السّلام على من ظلت جائرة عندما سار الحُسين وقالت هذا الوداع الأخير ولم تبكي على البنين الأربعة، السّلام على من ترى يتامى أبا الفضل وتنتظر مجيء يتامى الحُسين، السّلام على من لقبت أُمّ البنين في وداع الحُسين، السّلام على من قال لها علي بارك الله فيك يا أُمّ البنين، السّلام على من تورمت قدميها من كثرة السّؤال على الحُسين، السّلام على من توجهت إلى دار زينب السّلام على من رجعت المسيرة، السّلام على من فقدت أربعة بنين ولا تسأل عليهم وتقول أين ولدي الحُسين بارك الله بحنانك يا أُمّ البنين، السّلام على من شهقت وأعمي عليها في يوم ذبح الحُسين السّلام على من رأت الدّم يفور من قارورة الحُسين وقالت أفدى أربعة إليك يا حسين، السّلام على من وصت أولادها بحفظ زينب، السّلام على من لقت بالزّهراء في بيت أمير المؤمنين، السّلام على من قال الإمام زين العابدين لها عظم الله أجركِ يا أُمّ البنين، وقال الإمام الرّضا عظم الله أجركِ يا أُمّ البنين وشهد التّسعة المعصومين فدت الزّهراء بذبح الأربعة دون الحُسين، وقال الإمام صاحب الزّمان عجّل الله فرجه اطلبوا فيعطيكم الله ما تطلبون بأذن الله وبجاه أُمّ البنين حق اليقين، السّلام عليك يا أُمّ السّادة الطّيبين الطّاهرين من نسل أمير المؤمنين السّلام على أمك وأبيك ورحمة الله وبركاته، اللهم بحق أُمّ البنين وبحق مقطوع اليدين وبحق الحسن والحُسين والتّسعة المعصومين من ذريت الحُسين أظهر صاحب الزّمان، الأمان الأمان الأمان، العجل العجل العجل، الغوث الغوث الغوث، ا لساعة السّاعة السّاعة، برحمك يا أرحم الرّاحمين، وصلى الله على مُحمّد وآل مُحمّد الطّيبين الطّاهرين. (رحم الله من قراء الفاتحه الی ارواح موتی الموسسین) الفاتحه مع الصلوات ...
+ نوشته شده در  پنجشنبه پنجم اردیبهشت 1392ساعت 13:19  توسط بچه خاکی  | 
http://www.alqaaem.com/portal/
+ نوشته شده در  پنجشنبه پنجم اردیبهشت 1392ساعت 12:30  توسط بچه خاکی  | 

+ نوشته شده در  شنبه بیست و چهارم فروردین 1392ساعت 20:44  توسط بچه خاکی  | 
Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA MicrosoftInternetExplorer4

مولا حسین 

زینب آنه الهاشمیه ،بنت علی المرتضی            مانهاب امن القتل ،دین الله بالحگ نفرضه

 ما رایت الا جمیلا ماصنع ربی او قضی              للابد ما نقبل الذل ما نطیقه او نرفضه

 والحسین ابهالعقیده اظهر قیامه او منهضه         واجه ابدمه الظلم للذل ابد لا مارضه 

مولا حسین

*** *** *** ***

ارد اسولف للخلگ بالغاضریه اشما جره             عالمصایب کالجبل ما اخضع آنه او صابره

استعین ابربی ضد امة الشقیه الفاجره                  علمتنی ابهالصبرامی الزچیه الطاهره

 او من ابوی المرتضی السمته امه حیدره               علمونی بالصبر اتحده امة الکافره

مولا حسین

 *** *** *** ***

ارجعت یا شیعه من ارض الطفوف الدامیه          ارجعت شفت المنازل من اخوتی خالیه

عمه زینب غافله سالار این کاروونه                 بیشتر از همه دل او از غم داداش خونه

دل او شعله ور از زخم زبون دشمنه                 چه زبون حالی داره دلو آتیش میزنه             

 شرد اوصف حالتی بس ربی یعلم ما هیه            من شفت راس الحسین اعلی الرماح العالیه

 من شفت جثه اخوی اعلی الرمال البادیه             مستحیل ابکل عصر توجد مثل هالتضحیه

مولا حسین

*** *** *** ****

وینه عباس الشهم یصعب علیه مصرعه            سگطن اچفوف الگمر یم النهر عالمشرعه

 وینه عبدالله الرضیع اللی انحرم من مرضعه       نزلت ابمصرع علی الاکبر علیه ساجعه

 شرد اسولف عالهموم اللی جرن والواقعه           لا وحگ رب العرش ما من مثل هالفاجعه

یا حسین ، یا حسین ، یا حسین –مولا حسین

مولا حسین 

                           لخدام الزهراء (س)                         

 ناصر البوعبید  /محمود شریفی/ حاج خلیل الهلالی (بنی خاندان) 

24/1/89

 

/* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-theme-font:minor-fareast; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin;}

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و دوم فروردین 1392ساعت 11:30  توسط بچه خاکی  | 
http://www.parsacad.com/?p=1433

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و دوم فروردین 1392ساعت 11:23  توسط بچه خاکی  | 
http://hfarahani48.blogfa.com/cat-44.aspx

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و دوم فروردین 1392ساعت 11:22  توسط بچه خاکی  | 

متره و برآورد

شرح متره و برآورد در کارهای ساختمانی و عمرانی

برآورد در راه و ساختمان بمعناي بدست آوردن هزينه احداث يك پروژه يا طرح ميباشد .
در زبان فرانسه بر آورد را متره ميگويند و كسي را كه برآورد مينمايد مترور مي نامند . اين اصطلاحات امروزه بصورتي متداول در زبان فارسي نيز بكار ميرود . هدف از برآورد دو موضوع است : بدست آوردن هزينه احداث يك ساختمان يا بنا قبل از شروع بع ساختن آن ، بمنظور تعيين ميزان پول و اعتبار لازم براي آن و ديگري بمنظور بدست آوردن هزينه تمام شده يك ساختمان يا ايك پروژه پس از اتمام آن است .
مثلا فرض مي كنيم كه وزارت بهداري قصد دارد بيمارستان با 200 تختخواب در يكي از شهر ها ايجاد نمايد . در اين صورت اين وزارتخانه بايد بداند كه ميزان اعتبار لازم (خرج ساختمان) چقدر خواهد بود كه در بودجه ساليانه خود و بودجه ساليانه كشور بگنجاند ( ممكن است اين بيمارستان مثلا در 3 سال ساخته شود ، لذا تامين بودجه آن نيز بايد در همان مدت زمان در نظر گرفته شود ) .
همچنين هنگامي كه بيمارستان بپايان مي رسد ، بايد ميزان هزينه واقعي احداث آن برآورد گردد تا بر مبناي آن بتوان با سازنده آن (پيمانكار) تسويه حساب نمود .
روش برآورد بدينگونه است كه ابتدا طول ، سطح ، حجم و وزن كليه كارهاي انجام شده در احداث ساختمان را به صورت دقيق اندازه گيري نموده و هر اندازه اي را در قيمت واحد آن ضرب ميكنند و سپس مجموع قيمت هاي بدست آمده را با هم جمع ميكنند تا مخارج كل پروژه بدست آيد .
مثلا سطح كاشي كاري داخل ساختمان را بدست آورده و در قيمت يك متر مربع كاشي ضرب مي كنند . و همين عمل را در مورد حجم ديوار چيني ها و پي كني ها و بتن ها و شفته ها و غيره و در مورد سطح سفيد كاري ها ، سيمانكاري ها ، موزاييك فرش ها ، شيشه ها ، طاق هاي ضربي و در مورد طول قرنيز ها ، كف پنجره ها ، دست انداز ها و غيره و در مورد وزن تير آهن ها ، ميلگرد ها ، پنجره ها و درهاي فلزي نيز انجام مي دهند .

اين قيمت ها در دفترچه اي مرسوم به فهرست بها درج شده كه تقريبا همه ساله از سوي سازمان برنامه و بودجه بمنظور تعيين هزينه احداث طرحهاي عمراني كشور انتشار مي يابد و مي توان آنرا مستقيما از سازمان مزبور و يا دفتر فني استانداريها ، شهرداريها ، و ساير دست اندركاران پروژه هاي ساختماني تهيه نمود .




دفترچه فهرست بها بخش اول

در این پست مطلبی در مورد دفترچه فهرست بها که سر کلاس یکی از استادام به عنوان جزوء گفته بود به شما عزیزان ارائه می کنم .

                                                   دفترچه فهرست بها

سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور در ابتدای هر سال و یا چند سال یکبار اقدام به انتشار دفترچه های فهرست بها در رشته های مختلف ( راه و باند فرودگاه - زیر سازی راه آهن - تاسیسات برقی و مکانیکی و آبیاری و زهکشی و غیره ) می نماید .

در این دفترچه ها رقم ریالی واحد اجزاء مختلف یک پروژه مشخص شده که بر اساس آن برابرد پروژه ها انجام می پذیرد . هر بند از این دفترچه با یک شماره چند رقمی مشخص می شود به عنوان مثال :

۱- ۱۲۰۴۶ به معنای ردیف ۴۶ از فصل ۱۲ رشته عنبیه می باشد

۲- ۲۱۲۰۴۵ به معنای ردیف ۴۵ از فصل ۱۲ رشته برق می باشد

۳- ۳۲۴۰۰۷ به معنای ردیف ۷ از فصل ۲۴ رشته مکانیک می باشد

۴- ۱۲۰۸ به معنای ردیف ۸ از فصل ۱۲ رشته راه و باند و زیر سازی راه آهن می باشد

قیمت های نوشته شده در این دفترچه مربوط به محل تهیه آن یعنی تهران می باشد برای نقاط دور افتاده ای که وسایل و امکانات در آن کمتر بوده و کار مشکل تر و گران تر تمام شود . در دفترچه فهرست بها برای نقاط مختلف ضریبی به نام ضريب منطقه ای آورده شده است به عنوان مثال ضریب منطقه ای تهران و اصفهان ۱ و ضریب منطقه ای کرمانشاه ۱.۰۷ و ضریب جزیره قشم ۱.۴ و ضریب گرگان ۱.۰۴ می باشد .

تعدید : با توجه به آن که معمولا فهرست بها هر چند سال یکبار عرضه می گردد طبیعی است که قیمت های فهرست بها مثلا سال ۷۰ نمی تواند ملاکی برای سال ۷۶ باشد . بدین لحاظ هر سال سازمان برنامه و بودجه به نسبت تورم اقتصادی ضریب معینی را اعلام می نماید که باید قیمت های مندرج در فهرست بها در آن عدد ضرب شود و ملاک عمل قرار گیرد .

دفترچه فهرست بها چگونه تهیه می گردد ؟


+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و دوم فروردین 1392ساعت 11:21  توسط بچه خاکی  | 

برگ متره یا کاغذ متره

برگ متره يا كاغذ متره : در بالاي اين كاغذها قسمت مخصوصي وجود دارد كه در آن بايد شماره كاغذ متره قيد گردد . همچنين نام دستگاه اجرايي مثلا شركت ..... و نام كارگاه آن شركت نيز قيد شود زيرا ممكن است يك شركت داراي چند كارگاه مثلا سد سازي يا تونل سازي يا راه سازي باشد . موقت يا قطعي بودن اين متره بايد در سمت چپ بالاي كاغذ نوشته شود . در صورت اول بايد معلوم شود چندمين متره موقت است . همچنين تاريخ انجام متره نيز در سمت چپ كاغذ در محل مخصوص خود نوشته شود . اين كاغذ ها معمولا داراي 7 ستون هستند كه عبارتند از : 1- شماره متره -2- شرح متره -3- تعداد مشابه -4- واحد -5- ابعاد -6- مجموع -7- ملاحظات .
براي متره كردن به هر كدام از عمليات اجرايي به ترتيب اجراء شماره مخصوص داده شود . مثلا اگر طرح مورد اجراء ساختمان سازي بوده و اولين كار اجرايي پيمانكار گودبرداري مي باشد به كليه گودبرداري ها شماره ي 1 داده مي شود . ممكن است اين عمليات چندين ماه طول بكشد و چندين متره موقت را به خود اختصاص مي دهد . متره شماره 2 ممكن است مخصوص آرماتوربندي و متره شماره 3 مخصوص بتن ريزي و غيره باشد . در ستون دوم شرح متره نوشته مي شود . مثلا گودبرداري ساختمان مركزي يا گودبرداري انبارها و غيره . ستون سوم مربوط به تعداد مشابه آن گرئه است زيرا ممكن است برا محاسبه ي مثلا موزاييك يك ساختمان از يك اتاق به ابعاد معين 2 يا 3 واحد مشابه وجود داشته باشد . در اين صورت براي ايجاد سرعت در كار تعداد مشابه را در ستون مربوطه نوشته و نتيجه را در آن تعداد ضرب مي كنند . ستون چهارم مربوط به واحد اندازه گيري بوده كه با توجه به دفتر چه فهرست بها ذكر مي گردد . در بعضي از كاغذ هاي متره براي سحولت كار ستوني اضافه شده كه در آن رديف دفترچه فهرست بها قيد مي شود . اين ستون معلوم مي كند كه متره ي انجام شده طبق كدام رديف فهرست بها مي باشد . در اين صورت قسمت مالي به راحتي مي تواند مبلغ مالي هر متره را از دفترچه ي فهرست بها استخراج نمايد . ستون پنجم خود داراي سه ستون طول و عرض و ارتفاع مي باشد كه براي محاسبه ي احجام هر سه ستون و براي محاسبه ي سطوح فقط طول و عرض و براي محاسبه ي درازا فقط از طول استفاده مي شود .

ستون ششم نيز خود داراي سه ستون فرعي ، جزئي و كلي مي باشد كه ( طول * عرض* ارتفاع ) ور در نتيجه ضربدر تعداد مشابه و حاصل در ستون اول قسمت مجموع نوشته مي شود . ستون دوم قسمت مجموع مربوط به كسورات مي باشد مثلا براي اندازه گيري گچ كاري ديواري كه داراي چند پنجره باشد بهتر است كه طول ديوار در عرض آن ضرب شود . جواب آن در ستون مربوط بنويسيم آنگاه در قسمت شرح بنويسيم كسر مي شود از بابت پنجره آنگاه ابعاد پنجره را در ستونهاي مربوط نوشته و حاصل را كه بايد از مجموع گچ كاريكسر شود در ستون دوم قسمت مجموع بنويسيم . گاها توصيه مي شود كه بهتر است يك علامت منفي بالاي آن عدد گذاشته شود . آنگاه تمام آعداد ستون اول كسر كرده ، حاصل را كه عدد نهايي آن شماره ي متره مي باشد در ستون قسمت مجموع مقابل آخرين  سطر مي نويسيم .




دفترچه فهرست بها بخش دوم

دفترچه فهرست بها چگونه تهبه مي گردد؟جدولي كه در آن كليه كارهاي ساختماني از لحاظ كارگري و مصالح مورد نياز آناليز شده است موجود مي باشد . مثلا براي تهيه 1 متر مكعب ملات ماسه سيمان 350 كيلو گرم (يعني 350 كيلوگرم سيمان در 1 متر مكعب ماسه ) به مصالح و كارگرهاي مشروحه زير سازي نياز داريم .
1.1 متر مكعب ماسه شسته     350 كيلوگرم سيمان
0.8 ساعت سركارگر     5.5 ساعت كارگر
اگر وزن مخصوص ماسه را 2 ton/m3 متر مكعب در نظر بگيريم و قيمت ماسه در بازار از قرار تني 1500 تومان باشد قيمت ماسه سيمان 1.1 * 2* 1500 = 3300 اگر قيمت سيمان تني 11000 كيلوگرم آن 1100تقسيم بر 350 مساوي 38500 
اگر مزد يك كارگر را براي 8 ساعت كار 1800 تومان در نظر بگيريم مزد 5.5 ساعت آن 5.5/8 * 1800 = 1237.5 و اگر مزد يك كارگر را براي 8 ساعت 3500 تومان در نظر بگيريم مزد 0.8 ساعت مي شود : 0.8/8 * 3500 = 350 جمع هزينه هاي انجام شده با در نظر گرفتن 10 تومان هم براي آب مي شود 8747.5 تومان با 15% سود پيمانكار قيمت يك متر مكعب ملات عبارتند از : 8747.5 * 1.15 = 10060

  ادعاي خسارت يا claim : اگر كار در اثر عواملي كه در اختيار پيمانكار نيست گرانتر از بودجه تمام شود مثلا معدن سنگ پيش بيني شده در قرار داد قابل بهره برداري نباشد و پيمانكار اجبارا از معدن دورتر سنگ تهيه نمايد و يا در اثر بارندگي هاي مداوم ماشين آلات و پرسنل موجود در كارگاه بلااستفاده بماند در اين صورت پيمانكار مي تواند ادعاي خسارت نموده و دلايل خود را پي نامه اي به كارفرما توضيح دهد . اين ادعا در كمسيوني متشكل از نمايندگان كارفرما و پيمانكار رسيدگي شده و در صورت تاييد ادعا مبلغ خسارت تعيين شده و كارفرما پرداخت آن را بعهده مي گيرد .



+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و دوم فروردین 1392ساعت 11:20  توسط بچه خاکی  | 

قصیده فی حق سیدة نساء العالمین فاطمه الزهراء

های اخر لیله یا لیل الوداع                  ساجده و تبچی اعله تربه من السهر

و الضلع مکسور لاچن ما تنوح          خاف ایحس حیدر ضلع منهه انکسر

های آخر لیله تفطر بالدموع                  و الحسن یمسح دمعهه الی انهمر

و یمهه زینب ایدهه اباید الحسین                 خانگتهم عبره من ظیم البشر

های آخر لیله تتلگه الامیر                          یا هله ابحیدر هله ابتاج الفخر

های آخر بسمه من زهره البتول                حیدر ایشاهده وسفه اعله الدهر

های زهره ام الحزن ضلع الرسول                  ام ابوهه و راسمه الیال القدر

راح باچر تنسه همهه و تستریح                اتغمض اعیون الحزن لجل السفر

راح باچر مرتضی ایشیع البتول                       ابدیاج الیل و مغمض البصر

لنهه روح الزهره یم حیدرتحوم                   تکنس ابدربه و تکترله الصخر

راح باچر حیدر ایشب الشموع                  یم گبرهه ایبات و ایصلی الوتر

یقره بالقرآن و ایهل الدموع                    و من دموعه ایهلن ادموع الحجر

راح ینحب من ضلع گلبه و یصیح                  آخ یا ضلع الزچیه الی انفطر

راح یملخ گلبه و الله امن الضلوع                حتی یعلن گلبی للزهره انسجر

و مو عجیب انچان یملخ بالضلوع                   هوه قالع باب خیبر و اختبر

و الاثر واضح اذا تنشد دلیل                      روح دور ابکعبة الله اعلی الاثر

راح باچر فاجعه اتگب الوجود                    و جبرئیل اینادی دلالی انفجر

و راح بعیون الحسن تبقی الشجون                 ریجه یبلع بالمصائی و القهر

وتبقه ثلمه ابروحه تصرخ یالبتول                 لمن ایضوگ ابضلع گلبه الزهر

راح عگب الزهره زینب ما تنام                ساهره و بضلوعهه الهم چن سقر

اعیونهه امن النوح و الهم غارگات           ودوم تنظر للسمه اتحاچی الگمر

اختک آنه و راح تصبحلی کفیل                   یالگمر بشرتنی امی ابهالخبر

راح انه اویاک ننهض للحسین                   و انته چفینک تطیح اعله النهر

وانه امشی اویه الغرب دونک واشوف   جسم اخوی احسین محزوز النحر

و راح ترجع امی و اتزور الطفوف               بیدهه اچفوفک تنادی المنتظر

یبنی چفین ابنی بیدی و ما اهوی                  حته یعلن جبرئیل الحگ ظهر

ولو اجیت ارفع چفوف ابنی واصیح         اخذ ثار اچفوف عمک من عمر

کلمات خادم خدمه الحسین ناصر آلبوعبید

+ نوشته شده در  دوشنبه پنجم فروردین 1392ساعت 11:6  توسط بچه خاکی  | 

نام و نام خانوادگی : روح الله افشارپور شماره دانشجویی : 870266725

89/7/ آزمایش شماره 1 - محاسبه ضریب انبساط طولی اجسام تاریخ : 25

1

آزمایش محاسبه ی ضریب انبساط طولی اجسام ) فلس برنج (

در ایه آزمایش قصد داریم با استفاد از دستگا حرارت د ىَد ی برقی ، فلس مفت لًی شکل ) بروج ( را حرارت

داد ي افسایش ط لً د یَم . در ادام با استفاد از دستگا اوداز گیری تغییرات ط لً عقرب ای ، مقدار

تغییرات ط لً فلس را اوداز گرفت ي با داشته دمای فلس ي تغییرات دما ت سًط دماسىج دیجیتالی ، مقدار

ضریب اوبساط ط لًی فلسات را محاسب کىیم . يسایل آزمایش را مَچ نً تص یًر زیر آماد میکىیم :

با ت جً ب فرم لً مقابل ، ضریب اوبساط ط لًی را محاسب می کىیم :

تغییرات ط لً ) میلی متر ( = L

( ضریب اوبساط ط لًی = c

1 )

اوداز ط لً ايلی ) میلی متر ( = L0

تغییرات دمای جسم ) ساوتی گراد ( = T

دمای ايلی ) ساوتی گراد ( = T1

دمای ثاو یً ) ساوتی گراد ( = T2

وکت : با ت جً ب ایه ک تغییرات دما در ياحد ساوتی گراد با ياحد کل یًه تفايتی ودارد می ت اًن دما را بر

حسب رَیک استفاد کرد .

نام و نام خانوادگی : روح الله افشارپور شماره دانشجویی : 870266725

89/7/ آزمایش شماره 1 - محاسبه ضریب انبساط طولی اجسام تاریخ : 25

2

ابتدا ط لً ايلی مفت لً فلسی ) جىس بروج ( را اوداز گرفت ي در جديل یادداشت می کىیم ، سپس دمای

ايلی فلس را اوداز گیری کرد ي در جديل می و یًسیم . ب سًیل ی دستگا حرارتی برقی دمای فلس را افسایش

می د یَم تا ط لً فلس افسایش یابد ي ب عبارتی فلس مىبسط ش دً . مقدار تغییرات ط لً را در دما اَی معیه ک ب سًیل ی دستگا اوداز سىج عقرب ی وشان داد می ش دً را در جديل می و یً ی سم . تغییرات دمای فلس را

ویس در جديل می و یًسیم . سپس با استفاد از رابط ی صفح ی قبل مقدار ضریب اوبساط ط لًی فلس را

محاسب کرد ي در جديل می و یًسیم .

در وتیج با محاسب ی مقدار میاوگیه ضریب اوبساط اَی بدست آمد می ت اًن اوداز ی ضریب اوبساط

ط لًی فلس بروج را در ایه باز از دما ) 25 تا 50 درج ساوتی گراد ( محاسب وم دً .

ave = 5 2.14 10c

1

اما در دما اَی بالاتر مقدار ضریب ک چًکتر خ اً دَ شد ي با استفاد از جديل ج اُوی می ت اًن مقدار زیر را

برای ضریب اوبساط ط لًی فلس بروج در وظر گرفت .

= 5 1.9 10c

1

L0 L T1 T2 T

5 2.5 10400 0.03 25 28 3

5 2.5 10400 0.05 25 30 5

5 2.18 10400 0.07 25 33 8

5 2.08 10400 0.1 25 37 12

5 2 10400 0.16 25 45 20

5 1.99 10400 0.18 25 47.6 22.6

5 1.97 10400 0.19 25 49 24

5 1.97 10400 0.2 25 50.3 25.3

+ نوشته شده در  یکشنبه سیزدهم اسفند 1391ساعت 17:19  توسط بچه خاکی  | 

آزمایش اندازه گیری ضریب انبساط طولی در جامدات

تازه کردن چاپ
علوم طبیعت > فیزیک > آزمایشات فیزیک
-->(cached)

تئوری

اگر در منزل خود در آهنی داشته باشیم، ملاحظه می‌‌کنیم که در زمستان که هوا سرد می‌‌شود، در به راحتی بسته نمی‌‌شود و یا اگر به ریلهای راه آهن نگاه کنیم، ملاحظه می‌‌کنیم که به صورت یکپارچه ساخته نشده است. همه این موارد حاکی از آن است که برخی فلزات در اثر تغییر دما دچار انقباض یا انبساط می‌‌شود.

به عنوان مثال ، اگر یک میله فلزی را مورد توجه قرار دهیم، متوجه می‌شویم که این میله هنگام گرم شدن ازدیاد طول و هنگام سرمای شدید ، کاهش طول پیدا می‌‌کند. بر این اساس در مورد هر فلزی یک ضریب انبساط طولی تعریف می‌‌شود. این ضریب مقدار افزایش طول فلز را به ازای افزایش دما به اندازه واحد بیان می‌‌کند.

وسایل لازم

  • یک پایه اصلی که روی دو ریل به فاصله 50 سانتیمتری از یکدیگر قرار دارند و یک صفحه مدرج در یک طرف آن نصب شده است.

  • دو یاتاقان (یا محور) که یکی از آنها آزاد بوده و عقربه‌ای به آن متصل است که می‌‌تواند روی صفحه مدرج حرکت نماید و دومی ‌به گیره‌ای بسته شده است که در وسط آن سوراخی در حدود قطر لوله‌های فلزی مورد آزمایش نصب شده است. سر متصل به عقربه لوله توسط گیره دیگری که دارای یک سوراخ برای قرار دادن سر لوله و یک پنجره در جهت دیگر ، برای طرز قرار گرفتن آن بوده و به سطح تحتانی آن کاغذ سمباده چسبیده شده ، محکم می‌‌گردد. این گیره به هنگام آزمایش روی یاتاقان آزاد قرار می‌‌گیرد.

  • در دو سر لوله مورد آزمایش دو شیار دایره‌ای به فاصله 50 سانتیمتر از هم تعبیه شده است که به هنگام آزمایش بایستی این شیارها زیر پیچ متصل به گیره‌ها قرار گیرند.

  • یک بالون که تا نیمه از آب در حال جوش (آب بالون توسط یک چراغ گازسوز گرم می‌‌شود) پر شده و بوسیله یک لوله پلاستیکی به درون لوله‌های فلزی هدایت می‌‌گردد و به این ترتیب گرمای لازم برای گرم شدن فلزات را تامین می‌‌کند.

شرح آزمایش

ابتدا چراغ گازسوز زیر بالن را روشن می‌‌کنیم. سپس لوله مورد آزمایش را نصب می‌‌کنیم به گونه‌ای که یک سر لوله در سوراخ گیره پنجره‌دار طوری قرار داده می‌‌شود که شیار لوله زیر نوک پیچ قرار گیرد و پیچ در این حال روی شیار محکم گردد. بدین ترتیب یک سر لوله ثابت می‌‌شود. سپس سطح پائینی گیره را که به آن کاغذ سمباده چسبانده شده است، طوری روی یاتاقان عقربه‌دار قرار می‌‌دهیم که شیار لوله تقریبا بر محور یاتاقان منطبق گردد. بدین ترتیب این سر لوله به همراه گیره برای حرکت آزاد خواهد بود.

سر دیگر لوله را به داخل گیره دومی ‌فرو برده و پیچ مربوطه را محکم می‌‌کنیم که البته در این وضع نوک پیچ روی شیار لوله خواهد افتاد. در این حال عقربه روی محور را با دست روی نقطه صفر صفحه مدرج تنظیم می‌‌کنیم. وقتی که بخار آب حاصل شد، سر لوله پلاستیکی بخار آب را به انتهای لوله فلزی می‌‌بندیم. در این حال بخار از درون لوله عبور کرده و آن را گرم می‌‌کند. از آنجا که لوله فلزی از یک طرف (طرف متصل به لوله پلاستیکی) کاملا درگیر و ثابت بوده و در طرف دیگر آزاد است، لذا انتظار داریم که در اثر انبساط این سر لوله با گیره خود حرکت کند. اما وجود نیروی مالش زیاد بین سطح تحتانی گیره و محور زیر آن سبب می‌‌شود که به جای گیره ، محور مزبور و به همراه آن عقربه دوران کند.

اندازه قوسی که این محور می‌‌زند، درست برابر با انبساط طولی لوله است. کار گرم کردن را تا جائی ادامه می‌‌دهیم که عقربه روی صفحه مدرج متوقف گردد. اگر شعاع یا طول عقربه را برابر 100 میلیمتر و فاصله هر دو نقطه مدرج روی صفحه را 2 میلیمتر فرض کنیم، مقدار قوسی که عقربه روی صفحه مدرج می‌‌زند، 50 برابر Δl (مقدار انبساط لوله) خواهد بود. لذا برای تعیین مقدار انبساط (Δl) کافی است که عدد خوانده شده روی صفحه مدرج را بر عدد 50 تقسیم کنیم تا مقدار Δl برحسب میلیمتر حاصل شود.

حال اگر درجه آزمایشگاه را با Δt (درجه بخار آزمایشگاه که با استفاده از ترمومترهایی که داخل بالن در حال جوش و روی دیوار آزمایشگاه قرار دارد، معلوم می‌‌گردد.) فرض کنیم و λ ضریب انبساط طولی و l طول لوله باشد، در این صورت از رابطه مقدار ضریب انبساط طولی مشخص می‌‌گردد. چون ضریب انبساط طولی عددی فوق‌العاده کوچک است، لذا عدد حاصل را می‌‌توان به شکل توانهای منفی از ده نوشت.

مباحث مرتبط با عنوان

+ نوشته شده در  یکشنبه سیزدهم اسفند 1391ساعت 17:14  توسط بچه خاکی  | 
 

سید محمد علی الموسوی(آل سید شرف)

+ نوشته شده در  شنبه دوازدهم اسفند 1391ساعت 11:50  توسط بچه خاکی  | 

اجر

واژه(اجر: مزد): 108 بار در قرآن آمده و به همین اندازه واژه (فعل: كار) آمده است.

جزاء

كلمه(جزاء: پاداش- كیفر) 117 بار در قرآن به كار رفته و (مغفرت)334 بار. پس آمرزش دو برابر كیفر به كار رفته است!

ابلیس

در قرآن لفظ ابلیس 11 بار آمده و عیناً به همین تعداد، یعنی 11 بار، فرمان به استعاذه (پناه بردن به خدا) تكرار شده است.

آیات

واژه ( آیات: نشانه ها) 382 بار در قران آمده وبا توجه به اینكه واژه ( الناس:مردم) 241 بار و (الملائكة: فرشتگان)86 بار و (عالمین: جهانیان) 73 بار در قرآن بكار رفته، كلمه(آیات) به اندازه مجموع واژه های (ناس- ملائكه و عالمین) به كار رفته است.

ایمان

(ایمان) و مشتقات آن 811 بار در قرآن به كار رفته و لفظ (علم) و مشتقات آن 782 بار و مترادف (علم) یعنی(معرفت) با مشتقاتش 29 مرتبه در قرآن آمده است. در نتیجه (علم ) و(معرفت) و مشتقات آن دو، مجموعاً 811 بار تكرار شده اند كه مساوی با لفظ (ایمان) به كار رفته اند.

بِرّ

لفظ برّ( نیكی) و تمام مشتقاتش 20 بار در قرآن آمده كه با واژه (ثواب) و مشتقاتش برابر است.

جحیم

كلمه جحیم( دوزخ) 26 بار در قرآن تكرار شده كه برابر با لفظ عقاب (كیفر) می باشد.

حرث

واژه حرث( كشت)14 بار در قرآن آمده، و به همین اندازه واژه زراعت ( كشاورزی) به كار رفته است.

دنیا و آخرت

كلمه (دنیا) در قرآن 115 بار به كار رفته و واژه (آخرت) نیز عیناً 15 بار در قرآن آمده است.

رسل

واژه (رسل) 368 بار تكرار شده و واژه نبی 75 بار ، بشیر18 بار و نذیر 57 بار كه مجموع ارقام مذكور 518 مرتبه است. جای شگفتی است كه این عدد با تعداد مواردی كه اسامی پیامبران آمده برابراست. یعنی اسامی پیامبرن الهی ( آدم- نوح – موسی و...) نیز 518 بار در قرآن به كار رفته است.

صیام

واژه (صیام: روزه) و (صبر: شكیبایی) و (درجات: بیمناكی) و (شفقت: مهربانی) هر كدام 14 بار در قرآن آمده است.

عقل

كلمه (عقل) و مشتقاتش 83 بار در قرآن آمده و با موارد به كار رفته واژه (نور) در قرآن برابر است .

محبت

واژه (محبت ) و مشتقاتش 83 بار در قرآن آمده كه به همین تعداد واژه ( طاعت : فرمانبرداری ) در آیات وجود دارد .

لسان

كلمه ( لسان: زبان) 25 بار در قرآن آمده است كه با تعداد ( موعظه: پند و اندرز) برابر است.

مطالب فوق برگرفته از كتاب (اعجازعددی قرآن) متعلق به عبدالرزاق نوفل می باشد

+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم بهمن 1391ساعت 10:40  توسط بچه خاکی  | 

سايت هاي مراجع تقليد و علما

 

آدرس پايگاه

نام مرجع تقليد

زبان هاي سايت

http://www.saanei.org

پایگاه اطلاع رسانی آیت الله العظمی  صانعی

فارسی / عربی /انگليسی / اردو

http://www.makaremshirazi.org

پایگاه اطلاع رسانی آیت الله العظمی  مکارم شيرازی

فارسی / عربی /انگليسی

http://www.saafi.net

پایگاه دفتر  آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

فارسی / عربی /انگليسی

http://www.lankarani.net

پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله  العظمی  فاضل لنکرانی  - ره

14 زبان رایج

http://www.sistani.org

پایگاه اطلاع رسانی آیت الله العظمی سیستانی

5 زبان زنده

http://www.wilayah.net

پایگاه اطلاع رسانی دفتر ( قم ) آیت الله العظمی خامنه ای

6 زبان رایج

http://www.dastgheib.ir

پایگاه اطلاع رسانی آیت الله سید علی محمد دستغیب شیرازی

فارسی

http://www.bohloul.com

پایگاه اطلاع رسانی علامه بهلول گنابادی - ره

فارسی

http://www.hekmatnia.com

پایگاه اطلاع رسانی ايت الله العظمي محمدباقر حكمت نيا- ره

فارسی

http://www.tabrizi.org

پایگاه اطلاع رسانی آیت الله العظمی میرزا جواد تبریزی - ره

فارسی / عربی / اردو

http://www.ardebili.com

پایگاه اطلاع رسانی آیت الله العظمی موسوی اردبیلی

فارسی / عربی /ترکی

http://www.jannaati.com

پایگاه اطلاع رسانی آیت الله العظمی جناتی

5 زبان زنده

http://www.shirazi.ir

پایگاه اطلاع رسانی آیت الله العظمی سيد صادق حسینی شیرازی

16 زبان رایج

http://www.noorihamedani.com

پایگاه اطلاع رسانی آیت الله العظمی نوری همدانی

فارسی / عربی

http://www.mtb.ir

پایگاه اطلاع رسانی آیت الله العظمی بهجت

5 زبان زنده

http://www.bathaie.com

پایگاه اطلاع رسانی آیت الله بطحائی گلپایگانی

فارسی / عربی /انگليسی

+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم بهمن 1391ساعت 10:39  توسط بچه خاکی  | 

درد و دل با خدا

گفتم: خسته‌ام

گفت: "لاتقنطوا من رحمة الله" از رحمت خدا ناامید نشید (زمر/53)

گفتم: انگار، مرا فراموش کرده ای!
گفت: "فاذکرونی اذکرکم" منو یاد کنید تا یاد شما باشم (بقره/152)
گفتم: تا کی باید صبر کرد؟
گفت: "و ما یدریک لعل الساعة تکون قریبا" تو چه می‌دانی! شاید موعدش نزدیک باشه (احزاب/63)
گفتم: تو بزرگی و نزدیکیت برای منِِِ کوچک، خیلی دوره! تا آن موقع چه کار کنم؟
گفت: "واتبع ما یوحی الیک واصبر حتی یحکم الله" کارهایی که به تو گفتم انجام بده و صبر کن تا خدا خودش حکم کند (یونس/109)

 گفتم: خیلی خونسردی! تو خدایی و صبور! من بنده‌ات هستم و ظرف صبرم کوچک است... یک اشاره‌ کنی تمامه!
گفت: "عسی ان تحبوا شیئا و هو شر لکم" شاید چیزی که تو دوست داری، به صلاحت نباشه (بقره/216)
گفتم: "انا عبدک الضعیف الذلیل..." اصلا چطور دلت میاد؟
گفت: "ان الله بالناس لرئوف رحیم" خدا نسبت به همه‌ی مردم (نسبت به همه) مهربان است (بقره/143)
گفتم: دلم گرفته
گفت: "بفضل الله و برحمته فبذلک فلیفرحوا" باید به فضل و رحمت خدا شاد باشند (یونس/58) 

گفتم: اصلا بی‌خیال! توکلت علی الله 
گفت: "ان الله یحب المتوکلین" خدا آنهایی را که توکل می‌کنند دوست دارد (آل عمران/159)
گفتم: خیلی چاکریم! ولی این بار، انگار گفتی: حواست را خوب جمع کن!
گفت: "و من الناس من یعبد الله علی حرف فان اصابه خیر اطمأن به و ان اصابته فتنة انقلب علی وجهه خسر الدنیا و الآخره" بعضی از مردم خدا را فقط به زبان عبادت می‌کنند. اگه خیری به آنها برسد، امن و آرامش پیدا می‌کنند و اگر بلایی سرشان بیاید تا امتحان بشوند، رو گردان میشوند. خودشان تو دنیا و آخرت ضرر می‌کنند (حج/۱۱) 
گفتم: چقدر احساس تنهایی می‌کنم؛ 
گفت: "فانی قریب" من که نزدیکم (بقره/186)
گفتم: تو همیشه نزدیکی؛ من دورم... کاش می‌شد به تو نزدیک بشوم 
گفت: "و اذکر ربک فی نفسک تضرعا و خیفة و دون الجهر من القول بالغدو و الأصال" هر صبح و عصر، پروردگارت رو پیش خودت، با خوف و تضرع، و با صدای آهسته یاد کن (اعراف/205)

گفتم: این هم توفیق می‌خواهد!
گفت: "ألا تحبون ان یغفرالله لکم" دوست ندارید خدا شما را ببخشد؟! (نور/22)
گفتم: معلومه که دوست دارم مرا ببخشی 
گفت: "و استغفروا ربکم ثم توبوا الیه" پس از خدا بخواهید شما را ببخشد و بعد توبه کنید (هود/90)
گفتم: با این همه گناه... آخر چه کاری می‌توانم بکنم؟ 
گفت: "الم یعلموا ان الله هو یقبل التوبة عن عباده" مگر نمی‌دانید خداست که توبه را از بنده‌هایش قبول می‌کند؟! (توبه/104)

گفتم: دیگر روی توبه ندارم 
گفت: "الله العزیز العلیم غافر الذنب و قابل التوب" ولی) خدا عزیز و دانا است، او آمرزنده‌ی گناه هست و پذیرنده‌ی توبه (غافر/3)
گفتم: با این همه گناه، برای کدام گناهم توبه کنم؟ 
گفت: "ان الله یغفر الذنوب جمیعا" خدا همه‌ی گناه‌ها را می‌بخشد (زمر/53)
گفتم: یعنی اگر باز هم بیابم؟ بازهم مرا می‌بخشی؟ 
گفت: "و من یغفر الذنوب الا الله" [چرا که نه!] به جز خدا کیه که گناهان را ببخشد؟ (آل عمران/۱35)
گفتم: نمی‌دانم چرا همیشه در مقابل این کلامت کم میارم! آتشم می‌زند؛ ذوبم می‌کند؛ عاشق می‌شوم! ... توبه می‌کنم 
گفت: "ان الله یحب التوابین و یحب المتطهرین" [این را بدان که] خدا هم توبه‌کننده‌ها و هم آنهایی که پاک هستند را دوست دارد (بقره/222)
ناخواسته گفتم: "الهی و ربی من لی غیرک" ای خدا و پروردگار من! [آخر] من جز تو که را دارم؟
گفت: "الیس الله بکاف عبده" خدا برای بنده‌اش کافی نیست؟ (زمر/36)

گفتم: در برابر این همه مهربانیت چه کار می‌توانم بکنم؟ 
گفت: "یا ایها الذین آمنوا اذکروا الله ذکرا کثیرا و سبحوه بکرة و اصیلا هو الذی یصلی علیکم و ملائکته لیخرجکم من الظلمت الی النور و کان بالمؤمنین رحیما" ای مؤمنین! خدا را زیاد یاد کنید و صبح و شب تسبیحش کنید. او کسی هست که خودش و فرشته‌هایش بر شما درود و رحمت می‌فرستند تا شما را از تاریکی‌ها به سوی روشنایی بیرون بیاورند. خدا نسبت به مؤمنین مهربان است. ( احزاب/42)
گفتم: هیچ کسی نمی‌داند تو دلم چه می‌گذرد 
گفت: "ان الله یحول بین المرء و قلبه" خدا حائل هست بین انسان و قلبش! (انفال/24)
گفتم: غیر از تو کسی را ندارم 
گفت: "نحن اقرب الیه من حبل الورید" ما از رگ گردن به انسان نزدیک‌تریم (ق/16)

با خودم گفتم: خداوند!... خالق هستی!... با فرشته‌هایش!...

 به ما درود می‌فرستند تا هدایت شویم؟! ...

پس باید ثابت کنم که شایسته‌ی سلام و درود عرشیانم.

باید گوهر درونم را از هرچه زنگار پاک کنم... 

 

+ نوشته شده در  شنبه بیست و یکم بهمن 1391ساعت 10:37  توسط بچه خاکی  |